Urkullu, moderazioa eta oreka politikoa 12 urteko agintaldian
Iñigo Urkulluk (1961, Alonsotegi) hiru legealdi eta hamabi urte Jaurlaritzaren buru utziko ditu atzean. Elkarrizketa, akordioak lortzeko gaitasuna, autogobernua eta susperraldi ekonomikoa izan dira bere hiru agintaldien ardatzetako batzuk.
EAJrentzat une berezi batean iritsi zen Ajuria Enera, aurretik, hiru urtez, PSE-EE egon baitzen Lehendakaritzan, PPrekin akordioa eginda. Hortaz, Lehendakaritza berreskuratu zuen EAJrentzat. Jeltzaleen zerrenden buru bezala, Urkulluk Juan Jose Ibarretxe Markuarturen lekukoa hartu zuen.
Lehen legegintzaldi hartan (2012-2016), Iñigo Urkulluri ETAren osteko garaia eta 2008ko krisi ekonomikoaren ondorioak kudeatzea egokitu zitzaion, besteak beste. Hasieran, bakarrik egin behar izan zion aurre agintaldiari. Ez zuen lortu 2013ko Aurrekontuak aurrera ateratzea, baina, PSE-EErekin egindako lehen itunari esker, sozialistekin urte askoan desadostasunak izan ondoren, lehen legegintzaldia aurrera eramateko behar besteko egonkortasuna lortu zuen: orotara, 34 lege atera zituen aurrera.
2016an berriro hautatu zuten lehendakari, eta Idoia Mendiaren PSE-EErekin koalizio-akordioa lortu zuen. Gutxiengoan gobernatu zuten, baina Eusko Legebiltzarreko alderdi guztiekin unean uneko akordioak lortuta, agintaldia amaitzea lortu zuen. Izan ere, bere hiru agintaldietan, ezberdinen arteko elkarrizketa eta akordioa izan dira bere oinarrietako bat.
Bigarren legegintzaldiaren amaiera gogorra izan zen lehendakariarentzat. Zaldibarko zabortegiaren erorketa kudeatu behar izan zuen, eta, handik aste gutxira, azken hamarkadetako pandemiarik handienari aurre egin behar izan zion. Iñigo Urkullu izan zen osasun larrialdia deklaratu zuen lehen agintari autonomikoa.
Pandemia bete-betean zegoela, 2020ko udan, hirugarren aldiz egin zuen karguaren zina, helburu zail batekin: pandemiaren ondorioek kaltetutako euskal ekonomia aurrera ateratzea. Hirugarren agintaldi honetan, Ukrainako gerraren, krisi energetikoaren eta Osakidetzako eta Ertzaintzako lan-gatazken ondorioei ere egin behar izan die aurre Urkulluk. Oraingoan, EAJren eta PSE-EEren arteko itunak gehiengo absolutuarekin gobernatzea ahalbidetu dio, baina ez dio uko egin Vox ez beste alderdiekin elkarrizketa bultzatu eta itunak adosteari.
Autogobernua, elkarrizketa eta eskumen berriak
Hamabi urteko ibilbide honetan, autogobernua izan da bere ekintzaren ardatz nagusietako bat. Estatus berri baten eta kontsulta baten alde egin du lan, eta askotan eskatu behar izan die Espainiako gobernu ezberdinei Gernikako Estatutua bete dezatela.
Azken urteotan, Eusko Jaurlaritzak hamaika eskumen berri lortu ditu, baita Ekonomia Ituna zabaldu eta Kupoaren Legea berritu ere. Mariano Rajoyren garaian, hainbat bilera egin arren, harremana eten egin zen, batez ere, Espainiako Gobernuak Euskadin onartutako hainbat legeren aurka helegiteak aurkeztu zituelako. Rajoyrekin ez zen eskumenik eskualdatu. Pedro Sanchezekin, aldiz, harremana sendoagoa izan da, eta hamaika eskumen berri lortu dira bost urtean, Espetxeena tartean. Hala ere, behin baino gehiagotan izan da kexu lehendakaria, Moncloarekin hitz egindakoa ez delako bete.
'Proces' auzia
Autogobernuaren defendatzaile sutsua da Urkullu, eta beti egin dio uko alde bakarreko bidetik aurrera egiteari. Ildo horretan, lehendakariak bitartekari lanak egin zituen Mariano Rajoyren eta Carles Puigdemonten artean, eta, horren ondorioz, lehendakariak lekuko gisa deklaratu behar izan zuen Auzitegi Gorenean. Horrek hoztu egin zuen orduko presidentearekin zuen harremana.
Zenbakiak
Hamabi urte hauetan etengabeko krisi ekonomikoak pairatu dituen arren, 2012ko langabezia-datua erdira baino gutxiagora murriztea lortu du (% 16,3tik % 7,5era), BPGa eta esportazioen datuak handitu egin ditu, eta inbertsio publikoa 2.000 milioi eurotik gorakoa da lehen aldiz.
Bizitza pribatua
Seriotasuna, zorroztasuna eta diskrezioa dira Iñigo Urkulluren izaeraren ezaugarrietako batzuk. Oso jeloskorra da bere bizitza pribatuarekin. Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu. Ajuria Enean ez bizitzea erabaki zuen, familiarekin Durangon bizitzeko (hori egin duen lehen lehendakaria da).
Musikazalea da, eta txistua jotzen du. Ez du alkoholik edaten, eta apaiz izateko zorian izan zen. Larramendi taldean, erdiko defentsa izan zen, eta bere emaztearen aita, Eneko Arieta-Araunabeña, Athleticeko aurrelaria izan zen.
Oso gazte zela iritsi zen politikara. 1977an sartu zen EGIn (EAJko gazteak), eta hiru urteren buruan heldu zen erakundeko buruzagitzara. Lehen mitina 1983an eman zuen, Aixerrotan (Getxo), 150.000 lagunen aurrean, eta lehen kargu publikoa Bizkaiko Foru Aldundian bete zuen, Gazteriako zuzendari izan baitzen. 29 urte besterik ez zituela iritsi zen Bizkai Buru Batzarreko lehendakaritzara, eta zazpi urte geroago Josu Jon Imaz ordezkatu zuen EBBko presidente gisa.
Zure interesekoa izan daiteke
EAJ "antifaxisten kontrako kriminalizazio kanpaina" egiten ari da, Gazte Koordinadora Sozialistaren aburuz
Euskadi Irratian egindako elkarrizketan Joanex Artola GKSko kideak adierazi duenez, falangistak Gasteizko kaleetan egon izana EAJren "ardura izan zen, eta hori ezkutatzeko estrategiatzat" jo du "antifaxistak kriminalizatzeko kanpaina".
Zaldibarko EH Bilduk babes osoa agertu dio Arantza Baigorri alkate ohiari, eta "inpartzialtasuna" eskatu du
EH Bilduren esanetan, "lurralde antolamenduarekin lotutako auzi honek ez du zabortegiaren amiltzearekin zerikusirik". Horren ustez, "amiltzearekin lotzeko saiakerek desitxuratzea dute helburu eta erabat lekuz kanpo daude".
Andueza "espainolistatzat" jo du Arrizabalagak, Pasaiako portuaren aferagatik EAJk eta PSEk duten sesioan
PSE-EEko idazkari nagusiak joan zen ostiralean adierazi zuenez, "EAJk Pasaiako portua lehiaketako elitetik atera nahi du, hiruzpalau maila azpitik joka dezan".
San Sebastian egunean ETAko bi preso ohiri egindako "ongietorria" salatu du Covitek
Terrorismoaren biktimen elkartearen arabera, 2022tik izan den lehen ongietorri publikoa da.
Sanchezek nabarmendu du "pentsioak bai ala bai igoko" direla, "PPren babesarekin edo babesik gabe"
Exekutiboak gaur arratsaldean ekingo die berriro talde parlamentarioekin elkarrizketei, Kongresuak 'omnibus dekretua' bertan behera utzi eta egun batzuetara.
GKSk milaka gazte mobilizatu ditu Bilbon eta Iruñean, "faxismoaren aurka"
"Faxismoaren eta estatuen autoritarismoaren aurka" lelopean manifestazio jendetsuak egin dira bi hiriburuetan. Dozenaka bandera gorri eraman dituzte bertaratuek eta faxismoaren zein inperialismoaren kontrako oihuak bota dituzte.
EAJk liskarretik at dagoen euskal politika defendatu du, Anduezak Pasaiako Portuari buruz egindako adierazpenen ostean
Datozen hauteskundeen atarian PSE-EE urduri egon daitekeela uste du Joseba Diez Antxustegik, EAJk Eusko Legebiltzarrean duen bozeramaileak, eta azpimarratu du jeltzaleek ez dutela liskar politikotik sustatuko euskal politikan.
EAJk eta EH Bilduk ikuspuntu kontrajarriak dituzte iraungitako txertoen inguruan
Zer gertatu den eta zer egin behar den argitu ostean kaltetuekin hitz egin dutela esan du Joseba Diez Antxustegik, Eusko Legebiltzarreko EAJren bozeramaileak. EH Bilduk horren berri jakitera eman izan ez balu, paziente horiek berriro txertatuko ote lituzketen galdetu du Arkaitz Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak.
Zaldibar Argitu plataformak auziaren mamia ikertzeko eskatu eta hortik "desbideratzeko ahaleginak" salatu ditu
Arantza Baigorri EH Bilduren Zaldibarko alkate ohia ikerketapean dagoela jakin ostean, oharra atera du herritarren plataformak. Horren ustez, alkate izandakoak edo horren alderdiak azalpenak eman beharko dituzte, baina lehentasuna da luizia eta bi langileren heriotza eragin zuten faktoreak ikertzea.
Andueza: "EAJk Pasaiako portua elitetik atera eta mailaz jaitsi nahi du"
PSE-EEko idazkari nagusiak uste du portuen eta aireportuen titulartasuna Estatuarena dela, baita Gizarte Segurantza ere. Anduezak azpimarratu du "eragin negatiboa" izango lukeela Pasaiako portuak interes orokorreko portutzat izateari uzteak.