Honela azaldu zuen "The New York Times" egunkariak martxoaren 3ko sarraskia

Bonbardaketek Gernika suntsitu zutenean gertatu bezala, The New York Times egunkaria giltzarri izan zen martxoaren 3ko sarraskia mundu zabalean hedatzeko. 1937ko apirilean George Steerrek zabaldu zuen frankistek isilarazi nahi izan zutena, eta, lau hamarkada geroago, 1976ko martxoan, Henry Ginigerrek hartu zuen lekukoa, eta sarraskia lau haizetara zabaldu zuen.

Martxoaren 5eko edizioan eman zuen albistea The New York Times egunkariak. “Gobernuaren eta Poliziaren aurkako haserre-olatu" baten berri eman zuen.

“180.000 biztanleko hiri hau, normalean bizia eta jendetsua, erabat geldirik geratu zen; bitartean, manifestazioak piztu ziren Bilbon, Iruñean eta Donostian, Poliziak su-armak herritarren kontra erabiltzeagatik protesta egiteko”, jaso zuen egunkari estatubatuarrak.

Ginigerren ekarpena

Henry Giniger kazetari prestigiotsuaren sinadura zeraman martxoaren 3aren gaineko lehen kronikak. Berak eman zuen frankismoaren azken urteen eta Trantsizioaren hasieraren berri The New York Times egunkarian.

ETAk Carrero Blanco hil zuen atentatuaren berri eman zuen, Francoren heriotzaz idatzi zuen eta Euskal Herrian bizi zen giro gatazkatsua islatu ohi zuen bere kroniketan.

Eskarmentu handia eta usaimen politikoa zituen, eta bere lehen kronikan azaldu zuen nola sarraskiak biderkatu zituen zalantzak Espainiaren etorkizun politikoaz: posible izango al zen trantsizio baketsu bat?

“Bi hilabeteko lan-gatazkaren amaiera tragikoak nabarmen areagotu ditu zalantzak, eta ez dago argi Espainia gai izango ote den erregimen demokratiko baterantz trantsizio baketsua egiteko; hori baita Juan Carlos I.a erregeak eta haren Gobernuak adierazitako helburua”, jaso zuen.

Arabako erakundeen erreakzio kritikoen berri ere eman zuen: “Arabako Probintzia Kontseiluak, Espainiako lau euskal probintzietako bat ordezkatzen duenak, bere “atsekabea” agertu du Gobernuak jokatu zuen moduaz. Erakundeak bilerak eskatu ditu bai Carlos Arias Navarro Gobernuko presidentearekin, bai Manuel Fraga Iribarne Barne ministroarekin, bere kexak aurkezteko (…). Udalak ere gaitzetsi ditu Gobernuaren neurriak, eta kezka agertu du ordena publikoa bermatzeko erabilitako bitartekoak direla eta”.

Azalean

Lehen kronika haren hurrengo egunean, The New York Times egunkariko berriemailearen artikulu batek martxoaren 3ko sarraskiaren ondorioz deitutako greba orokorraren berri eman zuen. “Basque general strike set Monday” (Euskal greba orokorra, astelehenerako), jaso zuen.

Albiste hura The New York Timesen lehen orrian agertu zen. Gasteizko sarraskia, munduko hedabiderik garrantzitsuenetako baten azalean.

Hurrengo egunetan, Gasteizko sarraskiak beste egunkari entzutetsu batzuen orrialdeetara ere heldu zen; hala nola, The Times, Libération, Le Monde eta La Repubblica egunkarietara. Egunotan Ignacio Aldecoa Kultur Etxean ikusgai dagoen erakusketa batek oihartzun haren berri jaso du.

Ginigerren bidea

Ginigerrek euskal errealitatea ondo ezagutzen zuen, eta hurrengo hilabete eta urteetan ere Espainiako Trantsizio nahasi eta odoltsuaren berri ematen jarraitu zuen, eta Euskal Herrian bizitzen ari zen giroa ongi islatzen zuen.

New Yorkeko kazetariak 1986an hartu zuen erretiroa, Parisen. 1993an hil zen, atzean ibilbide ikaragarria utzita. Hainbat gertakari historikoren berri eman zuen, hala nola Bigarren Mundu Gerra, 1956ko Hungariako Iraultza, Aljeriako Gerra eta Portugalgo Krabelinen Iraultzaren berri. Lau hamarkada lehenago Steerrek Gernikan egin bezala, Ginigerrek 1976ko martxoan Euskal Herriak bizi izan zuena munduratu zuen.