Etxebizitza finkatu da euskal gizartearen arazo nagusi gisa: burbuilaren garaiko mailara iritsi da kezka

Etxebizitzarako sarbidea da, alde handiz, euskal gizartearen arazo nagusia, eta egungo kezka maila higiezinen burbuilaren garaiko mailara iritsi da. Inkestatutakoen erdiak baino gehiagok aipatu dute etxebizitza dagoela euskal gizartearen lehen arazoren artean —%57k, zehazki—, Eusko Jaurlaritzaren azken Soziometroan. Azterketak, gainera, erakusten du gora egin duela 'lan merkatuarekin lotutako arazoekiko' kezkak, bai eta arazo ekonomikoen ingurukoa ere.

Eusko Jaurlaritzak ostiral honetan eman du argitara azken Soziometroa, agerian uzten duena gero eta handiagoa dela izaera materialeko arazoekiko kezka. Etxebizitzaren kasuan, kezka maila abenduko aurreko Soziometrokoaren parean dago, eta azken 19 urteetako handiena da (2007an % 58ra iritsi zen).

Prekaritatea eta arazo ekonomikoak

‘Lan merkatuarekin lotutako arazoak’ epigrafean, nabarmena da gorakada: % 47k aipatzen dute arazo nagusien artean, aurreko Soziometroan baino bost puntu gehiago. ‘Arazo ekonomikoen’ inguruko kezka ere antzera handitu da: inkestatutakoen % 20k aipatu dute, abenduan baino sei puntu gehiago.

Bestalde, osasun sistemaren egoerarekiko kezka bere horretan mantentzen da, eta inkestatutakoen % 28rentzat arazo nagusien artean dago. Aurreko Soziometroaren maila bera da, 2024 eta 2025 urteetan izan zuen puntu gorenetik urrun (% 35era heldu zen).

Delinkuentziari buruzko kezka, aldiz, apaldu egin da: inkestatutakoen % 19k aipatu dute, abenduan izan zuen gailur historikoan (% 26k aipatu zuten) baino zazpi  puntu gutxiago. Immigrazioarekiko kezka ere zertxobait jaitsi da, % 15etik egungo %12ra.

Beraz, etxebizitza (% 57), ‘lan merkatuari lotutako arazoak’ (% 47), osasuna (% 26), ‘arazo ekonomikoak’ (% 20) eta delinkuentzia (% 19) ageri dira euskal gizartearen bost arazo nagusien artean; immigrazioa, berriz, lehen bost postu horietatik kanpo geratu da, eta seigarren kezka gisa kokatu da.

Soziometroaren edizio honetan beste datu batek ematen du arreta: etxebizitzarako sarbidea da Euskadiko arazo sozial nagusia Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi guztietako hautesleen artean, Voxekoen kasuan izan ezik.

Arazo nagusiek maila pertsonalean duten eraginari erreparatuta, ordena apur bat aldatzen da: % 29k ‘arazo ekonomikoak’ aipatu dituzte; % 26k ‘lan merkatuari lotutako arazoak’; eta % 20k etxebizitza zein osasuna. Delinkuentziaren kasuan, % 11k aipatu dute, abenduko Soziometroan baino sei puntu gutxiago.

Politikarekiko interesa, gorantz

Ohi bezala, Soziometroak inkestatuen egoera pertsonalaz edo jarrera politikoez beste zenbait galdera ere egiten ditu. Azken atal horretan, nabarmentzekoa da zelan igo den politikarekiko interesa. Inoizko mailarik handienera iritsi da: inkestatuen % 48k diote "oso edo nahiko interesatua" daudela. 2010ean, mailarik apalena erregistratu zenean, % 20koa zen kopurua.

Euskal buruzagi politikoen balorazioari dagokionez, lehen tokian dago lehendakaria, Imanol Pradales: 5,7ko batez besteko nota du, % 78ko ezagutza maila eta % 59ko onarpen indizea. Ondoren, Pello Otxandiano EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramailea dago: 5,4ko batez besteko nota du, % 54ko ezagutza eta % 31ko onarpena.

Eneko Andueza PSEko idazkari nagusiak 4,5eko nota du; inkestatuen %46k ezagutzen dute, eta % 25eko onarpen indizea du. Gainerako indar politikoetako —PP, Sumar eta Vox— buruzagiek balorazio, onarpen eta ezagutza maila apalagoak dituzte.