Ikertzaile talde batek, EHUren parte-hartzearekin, unibertso urruneko supernoba baten hiru irudi lortu ditu
Nazioarteko ikertzaile talde batek, Tom Broadhurst Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Ikerbasqueko aditua tartean, urruneko unibertsoko supernoba baten hiru irudi lortu ditu, bakoitza, kolore desberdin batean. Supernobaren irudiok Hubble Espazio Teleskopioarekin hartu ziren.
Euskal Herriko Unibertsitateak azaldu duenez, Nature aldizkari entzutetsuan argitaratu dute ikerketa. Galaxiaren grabitazio eremuaren eredu bat garatu zuen ikertzaile taldeak, lente gisa balio izan zuena, eta horrela zehaztu ahal izan zen argiak "hiru bide desberdin zeharkatu zituela, egun gutxi batzuetan distantzian ezberdinak direnak".
Horrek irudietan lortutako hiru koloreak azaltzen ditu; izan ere, "supernobaren gasa hedatu eta hoztu ahala, igorritako kolorea aldatu egiten da".
"Zenbat eta tenperatura altuagoa izan, orduan eta argi urdinagoa igortzen da, eta, tenperaturak behera egin ahala, gorrira jotzen du. Horrela, irudi urdina supernobaren argazki bat da, izar-leherketa gertatu eta ordu gutxira; irudi berdea eta gorria, berriz, eztandaren ondorengo 2. eta 8. egunei dagozkie, hurrenez hurren", zehaztu du.
Informazio horri esker, eztanda egin zuen izarraren tamaina zehaztu ahal izan zen, supererraldoi gorri bat, Eguzkiarena baino 500 aldiz handiagoa den eremua duena, eta duela 11.500 milioi urte lehertu zena, Lurra jaio baino askoz lehenago, hain zuzen ere, gure galaxia sortu zela uste den unean.
Zure interesekoa izan daiteke
Osakidetza kontaktuak bilatzen ari da Trapagarango klub batean tuberkulosi kasu bat antzeman ondoren
Euskal Osasun Zerbitzua proba diagnostikoak zabaltzea eta establezimenduko langileak banan-banan deitzea aztertzen ari da, miaketa osatzeko eta kutsatze berriak baztertzeko.
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.