Euskaldunon Kontseiluaren erronka: 300.000 euskaldun gehiago 2036rako

Euskara larrialdi linguistikotik atera eta indarraldi berri batera eraman asmo duen proposamena aurkeztu du gaur Euskalgintzaren Kontseiluak, eta helburu zehatza ere jarri du mahai gainean: 300.000 euskaldun oso sortzea hamar urteko epean. Orain arteko euskalduntze erritmoa bikoiztea da erronka, eta horretarako, lurralde eta eremu administratibo bakoitzerako helburuak ezarri dira, tokian tokiko errealitate soziolinguistikoa aintzat hartuta. 

Andoaingo Martin Ugalde Kultur Parkean egin duten agerraldian,  Idurre Eskisabel eta Manex Mantxola Euskaldunon Kontseiluko idazkari nagusiak eta koordinatzaileak, hurrenez hurren, eman dute 'Pizkunderako Erronka 2036. Larrialditik indarraldirako jauzia' txostenaren berri. Azaldu dutenez, Galesko, Kataluniako eta Galiziako esperientzietan oinarritutako plana da, eta lurralde horietako adituek ere hartu dute parte prentsaurrekoan, euren lekukotzak azalduz. 

Proposamena 140tik gora eragile sozialek sinatutako 'Batuz Aldatu' adostasun sozial zabalean oinarritzen da, eta gizarte osoaren inplikazioa lortzea da asmoa. Hizkuntza politiketan egin beharko den jauzia eta hartu beharko diren neurriak zehaztu dituzte. 

Mantxolak aletu du txostena. Azaldu duenez, egun, 15.000 euskaldun inguru irabazten dira urtean Euskal Herri osoa aintzat harturik, baina hori ez da aski motelaldia atzean utzi eta biziberritze ziklo berri bat abiatzeko. Kontseiluak proposatutako erronkak kopuru hori bikoiztea, 30.000ra igotzea, planteatzen du. Honela, Euskal Autonomia Erkidegoan gaur egun urtero sortzen diren 13.000 euskaldunen kopurua 25.000 izatera pasa beharko litzateke; Nafarroan, egungo 1.500etatik 3.700era; eta Ipar Euskal Herrian, 440etatik 1.300era. 

Erabilerari lotutako erronka ere finkatu dute: datozen hamar urteetan erabilera aitortuari dagokionean % 20ko langa gainditzea. "Ezinbestean, erronkak aldi berean ezagutzan eta erabileran eragiteko xedea du: ezagutza areagotzea erabilerarako aukerak biderkatu eta sendotzeko, eta erabilera igotzea, hizkuntzaren bizigarritasunaren berme ez ezik, ezagutzaren indartzaile izateko", esan dute. 

Erronka "anbiziotsua" dela nabarmendu du Eskisabelek, baina "egingarria" dela sinetsita dago. Txostenean jasotako ibilbideak bost arlo estrategikotan jardutea planteatzen du: 

Hezkuntza arautua

"Helburua da urtean 180.000 euskaldun oso gehiago lortzeko desafioari heltzea. EAEn horretarako tresna euskarazko ikasteredua orokortzea da, gaur egungo ereduen sistema gaindituz, eta euskara gutxien dutenek euskara gehiago jaso dezaten baliabide eta lanabesak eskainiz. Nafarroan, giltza murgiltze eredua % 40era hedatzea litzateke, eta horrekin batera, ikasle guztiek jasotzea, gutxienez, euskara ikasgai gisa. Ipar Euskal Herrian ere, Nafarroan bezala, euskarazko murgiltze ikastetxeen hedatzean dago gakoetako bat, eta, halaber, ikasle denen curriculumetan euskarazko ikasgaia txertatzean."

Helduen euskalduntzea

"Hamarkada batean 120.000 euskaldun oso gehiago sortzea da erronka: 100.000 EAEn, 14.800 Nafarroan eta 5.200 Ipar Euskal Herrian. Helburua lortzeko, ezinbestekoa izango da euskara-ikasketen doakotasuna, erakundeen eta gizarte-eragileen jarduna koordinatuko duen agentzia berri baten sorrera, pertsona migratuen harrera linguistikorako baliabide eta erraztasunak handitzea, eta lan munduan euskararen presentzia areagotzeko araudia eta plangintzak sustatzea".

Baliabideak

"Euskararen normalizaziorako hizkuntza-politiketara bideratzen diren diruetan ere jauzi bat ezinbestekoa da, larrialditik indarraldirako bidea egingo bada. Egun, Euskal Herriko hiru administrazioetako gobernuek, batez beste, aurrekontuaren % 0,45 bideratzen dute hizkuntza-politikara. Hala, eta hizkuntza politikaren ardura maila guztietako erakunde publikoetara zabaldu asmoz, bai gobernu, aldundi, udal zein bestelako organismoetara, inbertsioa Euskal Herriko aurrekontu kontsolidatuaren % 2ra igotzea da proposamena."

Arkitektura juridikoa

"Normalizazio eta biziberritze zikloa abiatuko duten hizkuntza-politikak bermez eta iraunkortasunez egin ahal izateko, euskarak ofizialtasun osoa behar du Euskal Herri guztian. EAEn egungo oldarraldi desofizializatzailea etetea ezinbestekoa da, eta arkitektura juridiko berriak saiatzea. Nafarroan, zonifikazioa gainditu eta euskara ofiziala eremu osoan izatea, eta Ipar Euskal Herrian ofizialtasun estatusa eskuratzea. Erronka handia dudarik gabe, baina euskaltzaletasun indartsu batek ekar dezakeena."

Euskarazko ekosistema

"Euskaraz bizitzeko behar diren baldintza errealak modu integral eta zeharkakoz eratzea; beste era batera esanda, euskarazko ekosistema oso bat: kulturan, aisialdian, ingurune digitalean, ehundura sozial osoan... Eta, jakina, horretarako politika publikoez gaindi ezinbestekoa izango da euskaltzaletasun aktibo, indartsu eta antolatua; ezinbestekoa izango da euskaltzale bakoitza jabetzea, ahalduntzea eta antolatzea. Azken batean, euskaltzaletasun aktibo eta antolatu hori izango da erronka gauzatu ahal izateko funtsa."

2036an jarri dute helmuga,  baina abiapuntua ekainaren 13an ezarri du Kontseiluak; Iruñean egingo den Euskaltzaleon Martxara joateko deia egin dute.