Ameriketako Estatu Batuetako boto sistema bitxia
Donald Trumpek behin eta berriz ohartarazi du hauteskunde hauetan egon daitekeen iruzurraren inguruan, batez ere posta bidezko botoen inguruan, eta horrek alarmak piztu ditu. Zer gertatuko da, ordea, Trumpek hauteskundeak galtzen baditu?
AEBko hautesleek ez dute zuzenean hautagaia aukeratzen. Zeharka aukeratzen dute presidentea 538 hautagai edo ordezkari aukeratuz. Guztiz proportzionala ez den sistema baten arabera banatuta daude horiek 50 estatuen artean. Adibidez, Kaliforniak, 39 milioi biztanlerekin, 55 ordezkari ditu. Ostera, milioi bat biztanle baino gutxiago duten zortzi estatutan hiruna ordezkari hautatzen dituzte. Irabazten duen hautagaiak estatu horretan ordezkari guztiak bereganatzen ditu. 270 ordezkari lortzen dituen hautagaiak irabazten ditu hauteskundeak.
Duela 20 urte Floridan George W. Bush errepublikanoa eta Al Gore demokrata botoetan ia parekatuta geratu ondoren, Auzitegi Gorenak Bushi eman zion garaipena. Hautagai errepublikanoak estatu honi zegozkien 27 ordezkariak eraman zituen. Maine eta Nebraskako banaketa sistema proportzionalaren salbuespenaz gain, gainerako estatu guztietan irabazleak ordezkari guztiak bereganatzen ditu.
Gerta daiteke duela lau urte gertatutakoa. Hillary Clintonek lortu zituen boto gehien, 65,8 milioi lortu baitzituen berak, eta 62,9 milioi, berriz, aurkariak. Trumpek ordezkari gehiago lortu zuenez, baina, horrek irabazi zituen hauteskundeak.
Hauteskunde hauetan, gainera, estatu errepublikanoetan gutxieneko taldeei murrizketak jarri dizkiete botoa emateko.
Datozen hauteskundeetan ondorengo organoak hautatuko dira:
Ordezkarien Ganbera: Azaroaren 3an, Ordezkarien Ganberako 435 kideak hautatuko dira. Bi urtetik behin hautatzen dira. 2018ko hauteskundeetan, Alderdi Demokratak irabazi zituen hauteskundeak, 232 ordezkari eskuratuta. Alderdi Errepublikanoak, berriz, 197 lortu zituen.
Senatua: Goi Ganberako ordezkarien herena bi urtetik behin hautatzen da. Bi senatari hautatzen dira estatu bakoitzeko. Azaroaren 3an, 33 senatari hautatuko dituzte. Gaur egun, errepublikanoek dute gehiengoa: 53 eserleku errepublikano eta 47 demokrata daude.
Gobernadoreak: Egun berean, 11 estatutako gobernadoreak ere hautatuko dituzte. Gaur egun, 50 gobernadoreetako 26 errepublikanoak dira, eta 24, berriz, demokratak.
Zure interesekoa izan daiteke
Global Sumud ontzidian zihoazen beste bost euskal ekintzaile itzuli dira
Global Sumud ontzidian zihoazen beste bost euskal ekintzaile itzuli dira astelehen honetan. Goizean, Salim Malla Gutierrez Gasteizko unibertsitateko irakaslea izan da Loiuko aireportuan lurreratu dena, eta publikoki salatu du "kontzentrazio eremu flotatzaile batean bahitu" izana eta jasan zituzten "tratu txar fisiko eta psikikoak".
Ormuz zeharkatzen saiatzen diren ontziei eraso egingo diela ohartarazi du Iranek
Bien bitartean, Ameriketako Estatu Batuek iragarri dute gaurtik aurrera Ormuzko itsasartean harrapatuta dauden itsasontziak "askatzeko" operazioa egingo dutela.
Polymarket: apustuen eta gerraren jokoa
Polymarket kriptotxanponetan eta anonimatuan oinarritutako apustu-plataforma bat da, gertaera geopolitikoen inguruan apustu egiteko aukera ematen duena; Eric Trump, Donald Trumpen semea, da horren bazkide eta inbertitzaileetako bat. Borja Macias EHUko irakasleak ohartarazi du informazio pribilegiatua darabiltela; eta adibide moduan jarri du Maduro noiz bahituko zuten zehatz-mehatz asmatu zuen apustu bat.
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).
Adur Ramirez de Alda, Global Summud Flotillako kidea: “Denboralea igarotakoan, Turkiara abiatzea da asmoa”
Israelek bidaia geldiarazi ondoren, Kreta Greziako uhartean daude une honetan lau euskal herritar. Ondorengo orduetan erabakiko dute ontzidian jarraitu ala Euskal Herrira itzuli.
830 pertsona hil ditu Israelek Gazan, 2025eko urrian su-etena indarrean jarri zenetik
Guztira, 72.608 gazatar hil eta 172.445 zauritu ditu Israelgo Armadak 2023ko urriaren 7an erasoaldia hasi zuenetik.