Joe Biden, AEBko presidente berria: "Demokrazia gailendu da"
Joe Biden Ameriketako Estatu Batuetako presidente berria da jada. Kapitolioaren kanpoaldean, segurtasun-neurri zorrotzen artean, egin du karguaren zina, batasuna eskatuz. Aurrez, Kamala Harris presidenteorde karguaz jabetu da. Lehen emakumea da kargu horretan.
AEBko Konstituzioa "babesteko eta defendatzeko" konpromisoa hartu du. Bere ibilbide politikoan erabili duen Biblia baliatu du karguaren zina egiteko: 1983tik bere familiaren esku dagoen liburu handi bat, hain zuzen ere.
Azkeneko aldiz 2013an erabili zuen, Barack Obamaren agintaldian AEBko presidenteorde kargua hartu zuenean. Karguaren zina John Roberts Auzitegi Goreneko presidentearen aurrean egin du.
Batasunerako deia egiteko baliatu du bere lehen hitzaldia presidente moduan, eta Kapitolioan izandako erasoaren ondoren "demokrazia gailendu" dela azpimarratu du. Ildo horretan, desadostasun guztiak bide baketsuen bidez konpondu behar direla adierazi du, "gezurrak eta indarkeria baztertuta".
Donald Trump ez da ekitaldian izan eta Bidenek ez dio aipu zuzenik egin bere hitzartzean, baina gaurkoa garaipen elektoral bat baino gehiago dela nabarmendu du.
"Gaur ez dugu hautagai baten garaipena ospatzen, gaurkoan demokraziaren garaipena ospatzen ari gara. Herritarren borondatea bete da", esan du. Demokrazia "hauskorra" dela ohartarazi du, baina, hala ere, "gailendu egin da", adierazi du Kapitolioaren aurkako erasoa gogora ekarrita.
Eraso hark AEBko politikagintza aztoratu duela ikusita eta herrialdea zatituta dagoela jakinda, Bidenek batasunerako deia berretsi du. "Badakit urruntzen gaituzten indarrak sakonak eta benetakoak direla, baina hori ez da berria", adierazi du Estatu Batuetako historia "askatasunen aldeko borroka iraunkorra" izan dela gaineratuta.
Hala, estatubatuar guztien presidente izan nahi duela eta helburu horrekin "gogotik lan" egingo duela agindu du. Desadostasunak izatea demokrazia batean normala dela esan du, "baina horrek ez gaitu elkarrengandik urrundu behar, egoera baretu egin behar dugu", azpimarratu du.
Gertatutakoak gertatuta ere, trantsizioa gauzatu dela nabarmendu nahi izan du. "Batzuek uste zuten indarkeriaren bidez demokrazia geldiarazi eta herritarren borondatea isilari zitekeela, baina egun batzuk geroago hemen gaude. Hori ez da gertatu eta ez da inoiz gertatuko", esan du.
Edonola ere, Bidenek ohartarazi du AEBetan asko dagoela egiteko gaurtik hasita eta koronabirusaren pandemiaren edo aldaketa klimatikoaren aurkako borroka aipatu ditu adibide gisa. Ildo horretan, minutu bateko isilunea galdegin du covid-19ak herrialde horretan hil dituen 400.000 lagunen omenez.
BIDEOA | Kamala Harris presidenteordearen kargu hartzea
Kamala Harris, lehen emakume presidenteordea
Bestalde, Kamala Harrisek AEBko presidenteorde kargua hartu du, historia eginez; izan ere, lehen emakumea da kargu horretan, baita lehen afroamerikarra ere. "Zerbitzatzeko prest", idatzi du presidenteorde karguaren zina egin ondoren Twitter kontu ofizialean argitaratu duen lehen mezuan.
Sonia Sotomayor Auzitegi Gorenera iritsi den lehen epaile emakume eta latinoaren aurrean egin du karguaren zina. Dogulas Emhoff senarra ondoan izan du.
Aurrez, bere ibilbide profesionalean eta politikoan beste urratsa historiko batzuk eman zituen Harrisek: Kaliforniako lehen emakume fiskalburua izan da eta bigarren emakume afroamerikarra Senatuan.
Alderdi Demokrataren primarioetan presidentegai izaten ahalegindu zen. Ez zuen lortu, baina Bidenek 78 urte eta berak 56 dituela kontuan hartuta, inork ez du baztertzen 2024an presidente bilakatzeko aukera izatea. Bien bitartean, paper garrantzitsua jokatuko du inoiz baino emakume gehiago izango dituen AEBko Gobernu berrian.
Publikorik gabe eta segurtasun neurri handiekin
Inbestidura ekitaldia ezohikoa izan da. Koronabirusaren pandemiaren ondorioz, zeremonia bertatik bertara jarraitzeko aukera murriztu dute. Halaber, inoizko segurtasun neurririk zorrotzenak hartu dituzte: 25.000 militar inguru daude Washingtonen.
Hiria alerta egoeran dago, joan den urtarrilaren 6an Kapitolioaren aurka izan zen erasoaz geroztik. Donald Trumpen ehunka jarraitzaile indarrez sartu ziren eraikinean eta bost pertsona hil ziren istiluetan.
Tradizioa hautsita, Trump ez da zeremonian izan eta Palm Beachen (Floridan) duen etxera joan da. 152 urtean bere ondorengoaren kargu hartze ekitaldira joan ez den lehendabiziko agintaria izango da.
Mike Pence presidente errepublikano ohia, berriz, ekitaldian izan da, AEBko ordezkaritza politikoaren gehiengoarekin batera. Era berean, han izan dira George W. Bush (2001-2009) eta Bill Clinton (1993-2001) presidente ohiak, Laura Bush eta Hillary Clinton bikotekideekin batera.
BIDEOA | Batasuna eta adiskidetzearen aldeko deia eginez hartu du Joe Bidenek kargua
BIDEOA | Trumpek hitzaldi apal batekin esan du agur, bere ondare politikoa defendatuz
BIDEOA | Joe Bidenen kargu hartzean izan diren gonbidatuak
BIDEOA | Lady Gagak AEBko ereserkia abestu du
BIDEOA | Jennifer Lopezek 'This Land Is Your Land' abestia kantatu du
Zure interesekoa izan daiteke
Iranek AEBren azken bake proposamenari erantzun dio
Bertako hedabideen arabera, Irango Islamiar Errepublikak eskatu du negoziazioen lehen fasean gatazkaren amaiera bideratzeko, xehetasun gehiagorik eman ez badu ere.
Abukeshek eta Avila deportatu dituztela baieztatu du Flotillak, Israelen atxilotuta "sei egun gogor" igaro ostean
Israelgo Atzerri Gaietarako Ministerioak iragarri du Abukeshek eta Avila deportatu dituztela, eta "probokatzaile profesional" deitu die.
Israelek Thiago Avila eta Saif Abukeshek aktibistak gaur bertan askatu, eta deportatu egingo dituzte
Israelgo inteligentzia zerbitzuak Adalah giza eskubideen aldeko erakunde eta laguntza legala ematen duen taldeari jakinarazi dionez, bi ekintzaileak "gaur bertan" askatuko dituzte, eta zaintzapean jarraituko dute, deportatuak izan arte. Adalahk egoera gertutik jarraitzen ari dela esan du, "askatzea gauzatzen dela, eta datozen egunetan deportazioa gertatzen dela ziurtatzeko".
Laboristen gainbehera Ingalaterran, Eskozian eta Galesen; populistak eta independentistak nagusi
Ingalaterran, Nigel Farageren Reform UK alderdia nagusitu da iparraldean eta erdialdean; Eskozian, SNP bosgarren agintaldia lortzeko moduan geratu da, eta Galesen, Plaid Cymruk aurrekaririk gabeko garaipena lortu du.
Europar Batasuna, nazioartean ahots bakarraren bila
Gerra hain gertu dauden eta aliantzak aldatzen ari diren honetan, Europak bere ingurura begiratzen du baina baita bere barrura ere. Izan ere, munduan izango duen lekua besteen baitan baino gehiago, bere esku dagoelako.
Putinek eta Zelenskik su-etena adostu dute maiatzaren 9tik 11rako
Era berean, herrialde bakoitzak 1.000 preso askatuko ditu.
EBren berrarmatzea: Alemaniak Europako armadarik handiena izan nahi du
Europar Batasuna berrarmatzeko moduaz eztabaidatzen ari da, AEBk kontinentean duen presentzia militarra murrizteko mehatxua egin ostean. Ane Irazabal EITBk Berlinen duen korrespontsalak egoeraren gakoak aztertu ditu EITBk ekoitzitako “Europa norabide bila” erreportaje sortako atal honetan.
AEBk eta Iranek elkarri eraso egin dioten arren, su-etenak indarrean jarraitzen duela ziurtatu du Trumpek
AEBko presidentearen arabera, bere Administrazioak Iranekin "negoziatzen" jarraitzen du Ekialde Hurbileko gatazkari amaiera emango dion akordioa lortzeko. Iranek, bere aldetik, "garaipena laster" ospatuko duela iragarri du, eta, aldi berean, Ormuzko itsasartearen "jabetza" aldarrikatu du.
Su-etena urratuta, Israelek Libano bonbardatu eta gutxienez hiru pertsona hil ditu
Israelgo eta Libanoko ordezkariek bake elkarrizketen hirugarren txanda egingo dute Washingtonen (AEB) maiatzaren 14an eta 15ean, AEBko Estatu Departamentuko funtzionario batek ostegun honetan jakitera eman duenez.
Energia nuklearra, berriztagarriak… Europa norabide bila ari da, energia-mendekotasunari aurre egiteko
Energia-mendekotasuna da Europar Batasunak aurrean duen erronka nagusietako bat. Kontsumitzen duen energiaren % 57 kanpotik dator, eta % 43 baino ez da Europan ekoizten. Frantzian, energia nuklearraren auzia eztabaida handia sortzen ari da, eta iritzi kontrajarriak eragin ditu. EITB ekoitzitako "Europa norabide bila" erreportaje-sortak aztertu duen gaietako bat da.