Macronek tabu bat apurtu du Korsikaren autonomiarekin
Frantziako Estatuak azken 50 urteetan autonomia ukatu ondoren, Emmanuel Macron presidenteak tabu bat apurtu du Korsikako irlari autonomia politikoa eskainiz. Bertako indar abertzaleentzat garaipen bat izan da hori. Macronek "une historikotzat" jo du iragarpena Ajaccioko parlamentuan hitz egin duenean. Arlo horretan, autonomia hori Frantziako Konstituzioan aldaketa sartzearen alde azaldu da. "Korsikak askatasun handiagoa behar du", esan du presidente frantziarrak. Macron Korsikako berezitasunak, hizkuntza ere bai, Frantziako Konstituzioan aitortzearen alde dago. Beraz, korsikarrak estatus koofiziala izango luke.
Zein da prozesua autonomia politikoa sortzeko?
Frantziako Estatuaren eskumen batzuk Korsikara igortzea Estatu Kontseiluaren eta Konstituzio Kontseiluaren kontrolpean burutuko da.
Lehenengo eta behin, Korsikako talde politikoak ados jarri behar dira sei hilabeteko epean Konstituzioan sartu beharreko txostenari buruz. Horretarako adostutako testua erreferendumean edo Frantziako parlamentuko bi ganberen hiru herenek onartu beharko dute.
Baina errepublikanoek gehiengoa dute Senatuan, eta ez daude ados Korsikari autonomia gehiago ematearekin, beren ustez Frantziako beste lurraldeetan ere mugimendu independentistak indartuko lituzkeelako; hain zuzen ere, Alsazian, Bretainian, Euskal Herrian eta Katalunian. Eskuin indarren ustez, horrek Frantziaren zatiketarako mehatxua dakar.
Gainera, Bruno Retailleau errepublikanoen talde parlamentarioaren buruak dioenez, hizkuntza errekonozitzea "lerro gorria" zeharkatzea da. Bere ustez, Frantziako herritarren ideala hizkuntza bakarra izateari ere dagokio. Frantziak Europar Batasuneko Hizkuntza Erregional eta Gutxituen Karta sinatu bazuen ere, Parisek inoiz ez du hori berretsi.
Korsikarra uharteko hizkuntza eskola publikoetan ere indartzearen alde azaldu da Macron. Horren helburua benetako elebitasuna lortzea izango litzateke. Gaur egun Korsikak dituen 350.000 biztanleetatik, hizkuntza korsikarrak 30.000 hizlari baino ez ditu.
Frantziako presidenteak Italiako Sardinia uharteak duen autonomiari buruz hitz egin du, eta autonomia horren eredua jarraitzearen alde azaldu da.
Zure interesekoa izan daiteke
6,5 graduko lurrikara batek Mexiko erdialdea astindu du
Hegoaldeko Guerrero estatuko kostaldean izan du epizentroa lurrikarak, Ozeano Barean, baina astindua herrialdeko hainbat hiritan antzeman dute, Mexikoko hiriburua barne. Oraindik ez dute kalte material edo pertsonalik jakinarazi.
Bengala bat, Urtezahar egunean Suitzako taberna batean sua piztu izanaren arrazoi nagusia
Oraingoz, ez dago argi zenbat pertsona zeuden lokal horretan, baina hainbat lekukok adierazi dute sutea gertatu zen ordurako bengala zuten xanpain botila batzuk piztuta zeudela, eta sarrera bakarra oso estua zela deitoratu dute.
Irango protestetan "manifestariak hiltzen badituzte" herritarrak "erreskatatuko" dituela ohartarazi du Trumpek
Irango Gobernuak bere programa nuklearra berriro garatzen saiatzen ari dela adierazi du Trumpek azken egunotan, eta balizko bonbardaketekin erantzuteko prest agertu da, ekainean Israelekin egin bezala.
Zazpi pertsona hil dira Iranen, egoera ekonomikoak okerrera egin duela salatzeko deitutako hainbat manifestaziotan
Manifestazioak igandean hasi ziren Teheranen, eta dozenaka hiritara zabaldu dira azken egunotan, besteak beste, Isfahan, Kerman, Kermanshah, Hamadan eta Qom hirietara. Iran krisi ekonomiko larrian dago, urteko % 42ko inflazioarekin.
Txina medikamentuen eta antisorgailuen BEZa kobratzen hasi da, jaiotza-tasa estimulatzeko
Pekinek 30 urte baino gehiagoz indarrean egon den salbuespen fiskal bat ezabatu du krisi demografikoaren erdian.
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.