Auzitegi Konstituzionalaren kontrola lortzeko borroka irekiak krisia piztu du Polonian

Poloniako Auzitegi Konstituzionalaren inguruko krisia borroka irekia bihurtu da Doland Tusk lehen ministro eta Karol Nawrocki presidentearen artean. Lehenengoa liberala eta europazalea da; bigarrena, aldiz, ultrakontserbadorea eta oposizio ultranazionalistaren aldekoa. Azken horrek hauteskundeak galdu zituen 2023an, baina gorte altua kontrolatzen saiatzen jarraitzen du.

"Gatazkaren konponbidea sinplea eta posiblea da, Konstituzioan aldaketarik egin gabe. Presidenteak Parlamentuak modu legitimoan aukeratutako epaileak aintzat hartzen ditu, Konstituzioak hala ezartzen duelako, eta horiek bere gain hartzen dituzte euren funtzioak auzitegian”, idatzi du astelehen honetan Tuskek X sare sozialean. Ildo horretan, salatu du, oraingoz, Nawrockik “konfrontazioaren alde egiten” duela.

Presidentetzaren bozeramaileak, Rafał Leśkiewiczek, aurretik PolSat News telebista katean esan zuen Tusk dela gertatutako guztiaren erantzulea. Konstituzio Auzitegia “legezko oinarririk gabe hartzea” egotzi dio, eta konponbidea eskaini dezakeen bakarra Nawrocki dela esan du, lehen ministroak indarkeria hauspotzen duela salatu ostean.

Botereen arteko talka eta buru biko Estatu bat

Hauteskunde orokorretatik urtebete baino gutxiagora, botere exekutibo liberalaren eta Estatuko buruzagitza kontserbadorearen arteko talkak egoera larrian utzi du Polonia.

Nawrockik duela urtebete pasatxo presidentetza eskuratu zuenetik pil-pilean zegoen krisi instituzionalak ostiralean eskalatu zuen. Tusken egungo Gobernuak izendatutako Anna Korwin-Piotrowska epaileak hilabetez eten zituen Auzitegi Konstituzionaleko presidentea, Bogdan Święczkowski, eta presidenteordea, Bartłomiej Sochański. Bi horiek Legea eta Justizia (PiS) alderdi ultranazionalistak izendatu zituen aurreko legegintzaldian.

Konstituzio Auzitegian, alde batetik, 2015 eta 2023 artean PiSek izendatutako taldea dago, etendako bi magistratuak barne, eta, bestetik, legegintzaldi honetan Tusken koalizioak gehiengoa duen Parlamentuak aukeratutako magistratuena.

Bi aldeen arteko gatazka puntu kritiko batera iritsita zegoen Nawrockik zortzi magistratu berrietatik bosti, Korwin-Piotrowska barne, zin egiteari uko egin zionean.

Bere kargua betetzea galarazteko eta erakundean sartzea debekatzeko aitzakiatzat erabili zuen.

Veneziako Batzordearen arabera, presidentearen aurrean zin egitearen izaera zeremonialak ez du haren garrantzia murrizten; hala ere, gaineratzen du ezin dela interpretatu edo aplikatu Parlamentuak Konstituzio Auzitegiko epaileak aukeratzeko duen konstituzio-eskumenari eragiteko moduan, ez eta presidenteari Konstituzioak ematen ez dion eginkizun bat emateko moduan ere.

Konstituzio Auzitegiaren kontrolaren aldeko borroka

Ezustean, Korwin-Piotrowskak Auzitegi Konstituzionaleko presidentea eta presidenteordea kautelaz eteteko agindua eman zuen joan den ostiralean, eta PiS alderdiaren aldeko sektoreak "estatu-kolpetzat" jo zuen mugimendu hori. Gobernuak, aldiz, zuzenbide-estatuaren berrezarpenaren barruan kokatu zuen, Auzitegi Konstituzionalean PiSen "arbitrariotasun urteak" igaro direla argudiatuta.

Tentsio handiko gau batean, eta Senegalera bidaia ofiziala bertan behera utzi ondoren, Nawrocki ostiralean itzuli zen Poloniara, eta Auzitegi Konstituzionalaren egoitzara joan zen. Polizia inguratuta zuen eraikina, fiskaltza nagusiak hala eskatuta, eta lau pertsona atxilotu zituen indarkeriazko istiluetan.

Nawrockik bultzada artean sartzea lortu zuen Auzitegi Konstituzionalaren egoitzan. Bertan ahozko liskarra izan zuen, eta, akusazioen arabera, fisikoa ere bai, epaile batzuekin, Korwin-Piotrowska barne.

Astelehen honetan, Presidentetzak esan du Auzitegi Konstituzionaleko hiru magistraturen aurkako salaketak aurkeztuko dituela Fiskaltzaren aurrean.

Korwin-Piotrowskak beste salaketa bat jartzeko mehatxua egin du.

Larunbatean, presidenteak larrialdiko bilerak egin zituen parlamentuko hainbat indarretako liderrekin, eta, horietan, Konstituzio Auzitegia berrabiarazteko aukera proposatu zen, Gobernu teknikoa sortu arte.

Oraingoz, krisiari irtenbidea emateko, Epaileen Batzar Nagusia bildu behar da astearte honetan.