Euskadi iraultza kuantikoaren aroan sartu da
Lehendakariak IBM System Two superordenagailu kuantikoa inauguratu du Donostian. Europako lehena da, eta munduko hirugarrena.
Hainbat urtetako lanaren ondoren, iritsi da eguna. Astearte honetan, urriak 14, Euskadik IBMren sareko ordenagailu kuantiko indartsuena inauguratu du. Aurrerapauso historikoa izan da, teknologia eta zientzia eralda ditzakeena.
Superkonputagailu berri hau Ikerbasqueren Donostiako eraikin berrian egongo da.
Horrela, IBM-Basque Country IBMren ordenagailu kuantiko aurreratuenen munduko sarean integratzen da,. Egun, bi instalazio gehiago baino ez ditu, Japonian eta Estatu Batuetan kokatuak, eta horrek Euskal Autonomia Erkidegoa konputazio kuantikoaren abangoardian jartzen du maila globalean.
Baina... zer esan nahi du zehazki etorrera honek? Urrats erraldoi hau aztertuko dugu, puntuz puntu.
Zer da ordenagailu kuantikoa?
Ordenagailu kuantiko bat fisika kuantikoaren printzipioak erabiltzen dituen makina bat da, bitak erabiltzen dituzten zirkuitu tradizionalen ordez. Ordenagailu berri horietan, oinarrizko informazio-unitateak qubitakdira. Ohiko bitak ez bezala (0 edo 1 baino ezin dira izan), qubitak aldi berean egon daitezke bi egoeren gainjartzeetan, gainposizioa izeneko fenomeno kuantiko bati esker. Gainera, qubitak elkarri lotuta egon daitezke, eta horrek esan nahi du baten egoerak beste batenari eragiten diola, baita urrutitik ere.
Zergatik da iraultzailea?
Elkarlotze eta gainjartze horri esker, ordenagailu kuantikoek kalkuluak paraleloan egin ditzakete, ordenagailu klasikoek baino ahalmen esponentzial handiagoarekin. Adibidez, optimizazio arazoetan, molekulen simulazioan edo zenbaki handien faktorizazioan, ordenagailu kuantiko batek gaur egungo teknologiekin pentsaezinak diren denboretan erantzun dezake.
Zer eragin izango du gure eguneroko bizitzan?
Oraindik ere ordenagailu kuantikoaren haurtzaroan gauden arren, haren garapenak iraultza ekar lezake hainbat arlotan, hala nola medikuntza pertsonalizatuan, material berrien sorkuntzan, segurtasun informatikoaren hobekuntzan eta ekonomiaren eta ingurumenaren arazo konplexuen konponketan.
Zer onura ekarriko dizkio Donostia hiriari?
Hirian ordenagailu kuantiko bat izateak abantailak ematen ditu, hala nola ikerketa-zentroak, unibertsitateak eta enpresa teknologikoak erakartzea, adibidez. Fisika kuantikoan, ingeniaritzan eta datu-zientzietan espezializatutako talentuaren prestakuntza ere sustatzen du. Gainera, Donostia abangoardiako teknologiako berrikuntza-polo gisa proiektatzen du.
Zergatik Euskadin?
Proiektu hau 2023an abiarazitako BasQ ekimenaren barruan kokatzen da, Euskadi erreferentziazko hub teknologiko gisa sendotzeko helburuarekin. Hasieran, IBM Quantum System One bat instalatzea aurreikusi zen, baina Eusko Jaurlaritzaren eta IBMren arteko akordioa eguneratu ondoren, IBMren sistema kuantiko modular aurreratuena hedatzea erabaki da: IBM Quantum System Two.
Zure interesekoa izan daiteke
X, Meta eta TikTokek delituak egin dituzten ikertzeko eskatuko dio Espainiako Gobernuak Fiskaltzari
"Plataforma horiek gure seme-alaben osasun mentalaren, duintasunaren eta eskubideen aurka egiten ari dira. Estatuak ezin du horrelakorik onartu", azpimarratu du Pedro Sanchezek X sare sozialean.
Sare sozialak gehiegi erabiltzeak gazteak isolatzea eragiten du, ikerketa baten arabera
AEBko 120 unibertsitatetan 18 eta 24 urte bitarteko 64.988 gazteri egindako galdeketaren emaitzak argitaratu ditu gaur Journal of American College Health aldizkariak.
15 urtez azpikoei sare sozialak debekatzearen alde agertu da Txekiako Gobernua
X-en zabaldutako bideo batean, Txekiako gobernuburuak ziurtatu du espainiar edota frantziar estatuetan bultzatutako debekuarekin bat egiten duela.
TikToken diseinu "adiktiboak" Europar Batasuneko legea urratzen duela ondorioztatu du Bruselak
Europako Batzordeak zehaztu duenez, erabiltzaileak etengabe eduki berriekin "saritzen" dituenez, TikToken diseinuaren zenbait ezaugarrik pantailan mugitzen jarraitzeko beharra elikatzen dute, eta erabiltzaileen garuna "pilotu automatiko moduan" sartzea eragiten dute. Horrek portaera konpultsiboa izatea eta erabiltzaileen autokontrola murriztea ekar dezake. TikTokek esan du "erabat faltsua" dela bere diseinuak mendekotasuna sortzen duenik.
Dorre kuantikoa barrutik: konputagailu kuantikoa garatzeko txipak egingo dituzte bertan
Donostian, CIC Nanoguneri erantsita, dorre kuantikoa eraiki dute. Bertan, besteak beste, diluzio hozkailua ezarri dute eta han daude ordenagailu kuantikoak beharrezko dituen txipak sortuko dituzten laborategiak.
Australia eta Frantzia, aitzindari: adingabeek sare sozialak nola erabiltzen duten arautzeko bidea ezarri dute
Australia eta Frantzia izan ziren nerabeei sare sozialetarako sarbidea mugatu zieten lehen herrialdeak, eta Espainiako Gobernua antzeko neurri bat hartzera bultzatu dituen aurrekariak ezarri zituzten.
Europako Batzordeak espedientea ireki dio X sare sozialari, Groken bitartez egiten diren irudi sexualizatuengatik
Elon Musken enpresak Grok adimen artifizialari lotutako arriskuak aztertu eta arindu ote dituen argitu nahi du Bruselak.
Pradales, Chivite eta beste erkidego batzuetako presidenteen datu pertsonalen filtrazioa ikertzen ari dira
Eurogosth izeneko hackerrak agintari autonomikoen NANa, helbideak edo telefonoak zabaldu ditu, eta Vindex ezizeneko hackerrak, berriz, Puente ministroaren eta Garraioetako beste goi-kargudun batzuen informazio pertsonala zabaldu du bi fasetan.
TikTokek AEBren kontrolpean dagoen enpresa bat sortu du AEBn app-aren betoa saihesteko
Donald Trump AEBko presidenteak, akordioaren bultzatzaile nagusiak, sare sozialetan ospatu du duela hilabete prentsak aurreratu zuen albistea baieztatu izana, eta nabarmendu du aplikazioa oso garrantzitsua izan zela 2024ko hauteskundeetan berak lortutako garaipenean, TikTokeko erabiltzaile gazteei esker.
?fmt=webp-alpha&qlt=80)
X mundu mailan erori da, aste honetan bigarrenez
Sare soziala eta Grok adimen artifiziala ez dira kargatzen, eta ezin dira erabili.