Euskadi iraultza kuantikoaren aroan sartu da
Lehendakariak IBM System Two superordenagailu kuantikoa inauguratu du Donostian. Europako lehena da, eta munduko hirugarrena.
Hainbat urtetako lanaren ondoren, iritsi da eguna. Astearte honetan, urriak 14, Euskadik IBMren sareko ordenagailu kuantiko indartsuena inauguratu du. Aurrerapauso historikoa izan da, teknologia eta zientzia eralda ditzakeena.
Superkonputagailu berri hau Ikerbasqueren Donostiako eraikin berrian egongo da.
Horrela, IBM-Basque Country IBMren ordenagailu kuantiko aurreratuenen munduko sarean integratzen da,. Egun, bi instalazio gehiago baino ez ditu, Japonian eta Estatu Batuetan kokatuak, eta horrek Euskal Autonomia Erkidegoa konputazio kuantikoaren abangoardian jartzen du maila globalean.
Baina... zer esan nahi du zehazki etorrera honek? Urrats erraldoi hau aztertuko dugu, puntuz puntu.
Zer da ordenagailu kuantikoa?
Ordenagailu kuantiko bat fisika kuantikoaren printzipioak erabiltzen dituen makina bat da, bitak erabiltzen dituzten zirkuitu tradizionalen ordez. Ordenagailu berri horietan, oinarrizko informazio-unitateak qubitakdira. Ohiko bitak ez bezala (0 edo 1 baino ezin dira izan), qubitak aldi berean egon daitezke bi egoeren gainjartzeetan, gainposizioa izeneko fenomeno kuantiko bati esker. Gainera, qubitak elkarri lotuta egon daitezke, eta horrek esan nahi du baten egoerak beste batenari eragiten diola, baita urrutitik ere.
Zergatik da iraultzailea?
Elkarlotze eta gainjartze horri esker, ordenagailu kuantikoek kalkuluak paraleloan egin ditzakete, ordenagailu klasikoek baino ahalmen esponentzial handiagoarekin. Adibidez, optimizazio arazoetan, molekulen simulazioan edo zenbaki handien faktorizazioan, ordenagailu kuantiko batek gaur egungo teknologiekin pentsaezinak diren denboretan erantzun dezake.
Zer eragin izango du gure eguneroko bizitzan?
Oraindik ere ordenagailu kuantikoaren haurtzaroan gauden arren, haren garapenak iraultza ekar lezake hainbat arlotan, hala nola medikuntza pertsonalizatuan, material berrien sorkuntzan, segurtasun informatikoaren hobekuntzan eta ekonomiaren eta ingurumenaren arazo konplexuen konponketan.
Zer onura ekarriko dizkio Donostia hiriari?
Hirian ordenagailu kuantiko bat izateak abantailak ematen ditu, hala nola ikerketa-zentroak, unibertsitateak eta enpresa teknologikoak erakartzea, adibidez. Fisika kuantikoan, ingeniaritzan eta datu-zientzietan espezializatutako talentuaren prestakuntza ere sustatzen du. Gainera, Donostia abangoardiako teknologiako berrikuntza-polo gisa proiektatzen du.
Zergatik Euskadin?
Proiektu hau 2023an abiarazitako BasQ ekimenaren barruan kokatzen da, Euskadi erreferentziazko hub teknologiko gisa sendotzeko helburuarekin. Hasieran, IBM Quantum System One bat instalatzea aurreikusi zen, baina Eusko Jaurlaritzaren eta IBMren arteko akordioa eguneratu ondoren, IBMren sistema kuantiko modular aurreratuena hedatzea erabaki da: IBM Quantum System Two.
Zure interesekoa izan daiteke
Metak harpidetza-planak martxan jarri ditu Whatsapp, Instagram eta Facebook aplikazioetarako
Instagram Plus eta Facebook Plus bertsioek 3,5 euro inguruko kostua izango dute hilean, eta Whatsapp Plusek, 2,5 eurokoa.
YouTube, Snapchat eta TikTok sare sozialek akordioa lortu dute "eragindako mendekotasunagatik" salatu zituen Kentuckyko eskolarekin
Akordioari esker, bertan behera gelditu da hezkuntza barruti batek sare sozialetako plataformen kontra abiatutako lehen epaiketa izango zena. Hala ere, oraingoz ez dituzte akordioaren inguruko xehetasunak eta baldintzak argitu.
Hamar pasahitz erabilienak "segundo batean baino gutxiagoan" asmatzeko modukoak dira, Ziur zibersegurtasun zentroaren arabera
Kontu garrantzitsu guztiek pasahitz propioa izatea gomendatu du Ziur Gipuzkoako Foru Aldundiaren Zibersegurtasun Industrialeko Zentroak, baita "pasahitz luze eta deszifratzeko zailak" aukeratzea zein pasahitz-kudeatzaileak erabiltzea ere.
Nor da John Ternus eta zer erronka izango du Appleren gidaritzan?
John Ternusek datorren irailaren 1ean kontseilari delegatu kargua hartuko du, eta Tim Cookekin alderatuta (operazioetan eta negozioan zentratuago dagoen), ingeniaritza arloari garrantzi handiagoa ematea aurreikusten dute adituek.
Tim Cookek Appleren CEO izateari utziko dio irailean, eta John Ternusek ordezkatuko du
Konpainia teknologikoak aho batez onartu du enpresaren burua ordezkatzea, eta irailaren 1ean gauzatuko da. Orduz gero, Cook administrazio-kontseiluaren presidente exekutiboa izango da.
RAM memorien krisialdia 2030era arte luza liteke, adituen arabera
Sektoreko fabrikatzaile nagusiak —Samsung, SK Hynix eta Micron— ekoizpen fabrika berriak sortzen ari dira arazo horri irtenbidea emate aldera, baina prozesu luzeak direnez, datorren urte amaierarako eskariaren % 60 betetzea lortuko dute, Nikkei Asiak jakinarazi duenez.
Instagram Plus: istorio luzeagoak, zerrenda pribatuak eta beste funtzio esklusibo batzuk eskaintzen dituen harpidetza zerbitzu berria
Ordainpeko harpidetza zerbitzu berria probatzen hasi da Meta. Astean zehar istorio bat nabarmentzea ere ahalbidetuko du, jende gehiagok ikus dezan, eta Superlike animatu bat bidaltzea, besteak beste.
Ez dute ChatGPTren funtzio erotikoa kaleratuko OpenAIk laguntzailea hobetzen duen arte
Konpainia teknologikoak funtzio hori data zehaztu gabe atzeratzea erabaki du, erabiltzaile heldu egiaztatuek eduki erotikoan sartzeko aukera izan dezaten. Sistemaren adimenean eta pertsonalizatzeko gaitasunean hobekuntzak egitea lehenetsi nahi dute.
AA "erabat kaltegarria" izan daiteke mentalki kalteberak diren pertsonengan, psikiatra batek ohartarazi duenez
Adimen Artifizialak "ez du kontzientziarik, ez du errukirik eta ez du maite" erabiltzailea, hortaz, "berdin zaio zer gertatzen zaion". Gainera, normalean "atsegina" izaten da, eta "erabiltzailari entzun nahi duen erantzuna ematen dio".
X, Meta eta TikTokek delituak egin dituzten ikertzeko eskatuko dio Espainiako Gobernuak Fiskaltzari
"Plataforma horiek gure seme-alaben osasun mentalaren, duintasunaren eta eskubideen aurka egiten ari dira. Estatuak ezin du horrelakorik onartu", azpimarratu du Pedro Sanchezek X sare sozialean.