“Itzalaldia”, “soldadutza”, “flotilla” eta 2025ean “desiraungi” diren beste hitz batzuk
Global Sumud flotilla, Tunisian. Argazkia: Efe.
Hizkuntzak etengabe egokitu behar du, eraginkorra izan nahi badu; atergabe mudatu behar du, mundu berriak dakarguna azaltzeko eta beste mundu batzuk proiektatzeko.
UZEI terminologia eta lexikografia zentroa gure hizkeraren aldaketa horien kronista saiatua da, eta aurten ere, hitzorduarekin zintzo, bukatzear den urtean “hedabideetan eta sare sozialetan zeresana eman duten gaiez hitz egiteko ibili ditugun 25 hitz” bildu ditu.
Joan den astean, “muga-zerga” aukeratu zuten 2025eko hitz gisara UZEIk berak eta Euskaltzaindiak, eta terminologia eta lexikografia zentroak zerrenda zabaldu du gaur, astelehenarekin.
Lexikoa
“Muga-zerga” izan da aurtengo hitza Euskaltzaindiarentzat eta UZEIrentzat
“Norobirus”ari buruz berbetan hasi genuen urtea, zerrendari begiratuz gero ikusten denez, eta “alu zikin”ei buruz hizketan bukatu dute batzuek, Birgitte Macron Frantziako presidentearen emazteak hitz horiek erabili baitzituen protestari feminista batzuen aurka.
Bien bitartean, nolanahi den, gerra hotsak nagusitu dira ostera ere lexikoan, eta elkarrizketa publikoan sarri entzun dira “Gazako Riviera” Trumpen asmakeria doilorra, “berrarmatu”, “bizirauteko kit”, “soldadutza, “pogrom”, Hernaniko eta Murtziako pertsona ehizaldien harira, “flotilla” eta “narkotxalupa”, AEBk Karibe itsasoan hondoratu dituzten ontziak izendatzeko.
EKIMEN MILITARRA
Macronek iragarri du 10 hilabeteko borondatezko soldadutza ezarriko duela, gazteentzat, 2026tik aurrera
Hamar hilabeteko iraupena izango du eta datorren udan hastea aurreikusten da, 18-19 urteko gazteei zuzenduta. Programa Frantzian garatuko da, eta hiru mila parte-hartzailerekin hasiko da.
Odol zipriztinetatik libro diren hitz gutxi batzuk ere jaso dituzte zerrendan, hala nola “ajoarriero”, Euskaltzaindiak urte hasieran hiztegiratu zuela eta; “Harausta” L’Alegresse izenez bataiatu duten Biarrizko auzoaren jatorrizko euskal izena; “itzalaldia”; "EHU", euskal unibertsitateak euskarazko siglak soilik erabiliko baititu aurrerantzean bere burua izendatzeko; “mitoaroa”, Zetak taldearen emanaldi eta emanaldi iragarpen arrakastatsuen ondorioz; eta “desiraungi”, duela 13.000 urte desagertutako otso bat berriro sortzea lortu omen dutelako.
Iraungiko al dira, inoiz ez “desiraungitzeko”, gerra hotsak zabaltzen dituzten hitz horiek, UZEIri datorren urteko zerrenda egiteko ordua iristen zaionerako!
Zure interesekoa izan daiteke
Bilboko Euskal Museoko sarrera doakoa izango da abuztuaren 22tik 30era, Aste Nagusia dela eta
Bisitariek erakusketa erdi iraunkorra ikusi, Ra Asensiren "Uhinak" proposamen garaikidea ezagutu eta "Bilboko erraldoiak" erakusketa tradizionalaz gozatu ahal izango dute.
Juan Tamariz magoa hil da, 83 urte zituela
Mundu osoan zen ezaguna, kartomagian, hurbileko magian eta mentalismoan espezializatua zegoen, eta bere ikuskizunetan humorea erabiltzen zuen.
Adele, Raye, Sienna Spiro…: 15 urte Amy Winehouseren oinordekoaren zain
Duela 15 urte Camden Towneko bere etxean hilda aurkitu zuten Amy Winehouse; ordutik, Erresuma Batuko musikagintzak ez du haren parekorik aurkitu.
Bilbao Blues jaialdiak doako kontzertuekin beteko du Areatza
Uztailaren 24tik 26ra egingo den jaialdiaren bosgarren edizioak Travellin' Brothers Bizkaiko taldeari emango dio urteko saria.
Calvin Harris, FKA twigs eta Dani Fernandez, Bilbao BBK Live jaialdiaren lehen eguneko izar distiratsuenak
Alcalá Norte taldearen kontzertu ezustekoak eta Calvin Harris, FKA twigs eta Dani Fernandezen emanaldiek Bizkaiko hiriburuan hiru eguneko musikari hasiera eman diote. Milariek nazioarteko izenekin, tokiko talentuarekin eta Kobetamendiko publikoa harritu duen ezusteko emanaldi batekin gozatu dute.
Alex de la Iglesia animazioan murgilduko da, Lovecraft idazlearen obran inspiratuta
'Ages of Madness: The Howling of the Jinn' goiburua hartuko du pelikulak, eta 'Necronomicon' idazle estatubatuarraren fikzioko liburuan oinarrituko da. Garai eta toki ezberdinetan kokatutako hainbat istorio harilkatuko ditu.
Aurora Beltranek Vianako Printzea Kulturaren Saria jaso du
Aurora Beltran abeslari nafarrak jaso du gaur 2026ko Vianako Printzea Kulturaren Saria, Los Arcosen, "hegan egin nahi izan duten eta, agian, ezin izan duten edo utzi ez dieten emakume guztiei eskainita".
Sortzaile, ekoizle eta plataformak batuko ditu Podcast Geltokia jaialdiak
Ostegunetik, hilak 28, hasita, Tabakalera Donostiako zentroak Podcats Geltokia audioaren jaialdiaren lehen edizioa hartuko du. Hiru egunez, audioaren munduan lanean ari diren eragileak bilduko ditu Tabakalerak eta EITBk bultzatu duten topaguneak.
Iruñeko Katedralak Valentinoren 25 pieza ezezagun ditu ikusgai
'Indito Valentino' erakusketak diseinatzaile italiarraren goi-mailako 25 pieza ezezagun bildu ditu lehen aldiz Iruñeko Katedralean. Inoiz erakutsi ez den bilduma baten parte dira lanak, eta Valentinoren nortasun-ezaugarri ezagunenetako batzuk erakusten dituzte eta erakusketa ekainaren 21era arte egongo da ikusgai.
GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, "RESET" lelopean
20 urte beteko dituen honetan, GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, ekainaren 21era arte, "RESET" izenburupean. Antolatu dituzten 23 erakusketetatik laurdena baino gehiago Punta Begoñan egongo dira. Ereagako pasealekua eta Algortako merkatua izango dira beste bi gune garrantzitsuak, eta azken horretan egingo dute urtebetetze festa. 233 argazki, 44 herrialde eta sistema berrabiarazteko gonbita edizio honetan.