“Itzalaldia”, “soldadutza”, “flotilla” eta 2025ean “desiraungi” diren beste hitz batzuk
Global Sumud flotilla, Tunisian. Argazkia: Efe.
Hizkuntzak etengabe egokitu behar du, eraginkorra izan nahi badu; atergabe mudatu behar du, mundu berriak dakarguna azaltzeko eta beste mundu batzuk proiektatzeko.
UZEI terminologia eta lexikografia zentroa gure hizkeraren aldaketa horien kronista saiatua da, eta aurten ere, hitzorduarekin zintzo, bukatzear den urtean “hedabideetan eta sare sozialetan zeresana eman duten gaiez hitz egiteko ibili ditugun 25 hitz” bildu ditu.
Joan den astean, “muga-zerga” aukeratu zuten 2025eko hitz gisara UZEIk berak eta Euskaltzaindiak, eta terminologia eta lexikografia zentroak zerrenda zabaldu du gaur, astelehenarekin.
Lexikoa
“Muga-zerga” izan da aurtengo hitza Euskaltzaindiarentzat eta UZEIrentzat
“Norobirus”ari buruz berbetan hasi genuen urtea, zerrendari begiratuz gero ikusten denez, eta “alu zikin”ei buruz hizketan bukatu dute batzuek, Birgitte Macron Frantziako presidentearen emazteak hitz horiek erabili baitzituen protestari feminista batzuen aurka.
Bien bitartean, nolanahi den, gerra hotsak nagusitu dira ostera ere lexikoan, eta elkarrizketa publikoan sarri entzun dira “Gazako Riviera” Trumpen asmakeria doilorra, “berrarmatu”, “bizirauteko kit”, “soldadutza, “pogrom”, Hernaniko eta Murtziako pertsona ehizaldien harira, “flotilla” eta “narkotxalupa”, AEBk Karibe itsasoan hondoratu dituzten ontziak izendatzeko.
EKIMEN MILITARRA
Macronek iragarri du 10 hilabeteko borondatezko soldadutza ezarriko duela, gazteentzat, 2026tik aurrera
Hamar hilabeteko iraupena izango du eta datorren udan hastea aurreikusten da, 18-19 urteko gazteei zuzenduta. Programa Frantzian garatuko da, eta hiru mila parte-hartzailerekin hasiko da.
Odol zipriztinetatik libro diren hitz gutxi batzuk ere jaso dituzte zerrendan, hala nola “ajoarriero”, Euskaltzaindiak urte hasieran hiztegiratu zuela eta; “Harausta” L’Alegresse izenez bataiatu duten Biarrizko auzoaren jatorrizko euskal izena; “itzalaldia”; "EHU", euskal unibertsitateak euskarazko siglak soilik erabiliko baititu aurrerantzean bere burua izendatzeko; “mitoaroa”, Zetak taldearen emanaldi eta emanaldi iragarpen arrakastatsuen ondorioz; eta “desiraungi”, duela 13.000 urte desagertutako otso bat berriro sortzea lortu omen dutelako.
Iraungiko al dira, inoiz ez “desiraungitzeko”, gerra hotsak zabaltzen dituzten hitz horiek, UZEIri datorren urteko zerrenda egiteko ordua iristen zaionerako!
Zure interesekoa izan daiteke
Alex de la Iglesia animazioan murgilduko da, Lovecraft idazlearen obran inspiratuta
'Ages of Madness: The Howling of the Jinn' goiburua hartuko du pelikulak, eta 'Necronomicon' idazle estatubatuarraren fikzioko liburuan oinarrituko da. Garai eta toki ezberdinetan kokatutako hainbat istorio harilkatuko ditu.
Aurora Beltranek Vianako Printzea Kulturaren Saria jaso du
Aurora Beltran abeslari nafarrak jaso du gaur 2026ko Vianako Printzea Kulturaren Saria, Los Arcosen, "hegan egin nahi izan duten eta, agian, ezin izan duten edo utzi ez dieten emakume guztiei eskainita".
Sortzaile, ekoizle eta plataformak batuko ditu Podcast Geltokia jaialdiak
Ostegunetik, hilak 28, hasita, Tabakalera Donostiako zentroak Podcats Geltokia audioaren jaialdiaren lehen edizioa hartuko du. Hiru egunez, audioaren munduan lanean ari diren eragileak bilduko ditu Tabakalerak eta EITBk bultzatu duten topaguneak.
Iruñeko Katedralak Valentinoren 25 pieza ezezagun ditu ikusgai
'Indito Valentino' erakusketak diseinatzaile italiarraren goi-mailako 25 pieza ezezagun bildu ditu lehen aldiz Iruñeko Katedralean. Inoiz erakutsi ez den bilduma baten parte dira lanak, eta Valentinoren nortasun-ezaugarri ezagunenetako batzuk erakusten dituzte eta erakusketa ekainaren 21era arte egongo da ikusgai.
GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, "RESET" lelopean
20 urte beteko dituen honetan, GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, ekainaren 21era arte, "RESET" izenburupean. Antolatu dituzten 23 erakusketetatik laurdena baino gehiago Punta Begoñan egongo dira. Ereagako pasealekua eta Algortako merkatua izango dira beste bi gune garrantzitsuak, eta azken horretan egingo dute urtebetetze festa. 233 argazki, 44 herrialde eta sistema berrabiarazteko gonbita edizio honetan.
Musika proiektuei bideratuko diete Durangoko Azokaren Sormen Beka aurten
Euskarri fisiko zein digitalean bi lan baino gutxiago argitaratu dituztenek hartu ahalko dute parte deialdian, irailaren 21a baino lehen. 15.000 euroz lagundutako lana euskarazkoa izango da, hitzik badauka, eta 2027ko Durangoko Azokan aurkeztuko da emaitza.
"Fantasia eta arrazoia": Goyaren artelan handiak biltzen dituen erakusketa, Arte Ederren Gasteizko Museoan
Gerraren hondamenak, Tauromakia, Burugabekeriak eta Kapritxoak dira, besteak beste, Francisco de Goyaren lau sail nagusietakoak. Erakusketa 2027ko otsailera bitarte egongo da Arte Ederren Gasteizko Museoan. Bestetik, Donostiako San Telmo museoan Goya protagonista duen erakusketa bat dago.
Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azokak “arnas-unea eta sorkuntzaren plaza” irekiko ditu
Ekainaren 6an, Euskal Liburu eta Disko Azoka egingo da Lapurdiko udalerrian, zazpigarrenez, Baltsan elkartearen eta Argia komunikabidearen ekimenez. Beñat Oihartzabal hizkuntzalaria omenduko dute.
Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
Donostiar artistaren “nazioarteko proiekzioa eta arte garaikidearen berrikuntzan egindako ekarpen erabakigarriak” aitortu ditu sariaren epaimahaiak. Uztailean emango diote golardoa, Maddi Alberdi San Martin Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Sariaren irabazleari bezala.
Alejandro Gonzalez Iñarrituren hitzaldia astelehenean BBK Aretoan, 'Carne y Arena' erakusketaren inguruko jardueren barruan
Hitzaldia 19:00etan izango da, eta sarrerak eskuragarri daude jada, doan. Mexiko eta AEB arteko mugako migratzaileen eta errefuxiatuen esperientzia eta testigantzetan oinarritutako 'Carne y Arena' murgiltze esperientzia EITBko 5. platoan dago ikusgai martxoaren 16tik ekainaren 20ra arte.