Lorca 'homosexual eta masoia' izatearren hil zutela jaso zuen Poliziak
Poliziaren Granadako Goi Agintaritzaren 1965eko txosten batek erakusten duenez, Federico Garcia Lorca beste lagun batekin batera hil zuten, Viznar herritik gertu. Poeta fusilatu eta ia 30 urtera idatzitako testuan esaten denez, poeta “sozialista eta masoia” zen, eta “praktika homosexualak” izan zituen.
Ser irrati kateak eta eldiario.es-ek argitaratu duten dokumentua Agintaritza horretako gizarte ikerketako hirugarren lurralde brigadak idatzi zuen, "Granadan, 1965eko uztailaren 9an", goiburuak dioenez, eta izenburuan hau irakur daiteke: “Federico Garcia Lorca poetaren aurrekariak”.
Dokumentuak hau ere esaten du: “Lorca masoia zen, ALHAMBRA logiakoa, eta HOMERO izen sinbolikoa hartu zuen bertan, baina ez da jakina zein maila hartu zuen erakundean”.
Poeta “sozialistatzat hartua” zegoela ere badio testuak, “haren adierazpenen nolakotasunagatik eta Fernando de los Riosekin eta joera politiko bereko beste ugazaba batzuekin duen lotura estuagatik”.
Halaber, honela jarraitzen du argitara ateratako polizia txostenak: “Praktika homosexualak izatea egotzi diote, eta hitzetik hortzera ibili zen aberrazio hori, baina ez dago ezein kasu konkreturen aurrekaririk, egia esan”.
Dokumentuaren arabera, Rosales anaien etxean atxilotu zuten Lorca, han ezkutatu baitzen, eta operazioan “Milizien eta Eraso Guardien parte-hartze nabarmena” izan zen, ingurua ixteko.
"Tiroz hila izan zen"
Fusilamenduari dagokion zatia honela kontatzen du idatziak: “Bertako indarrek Gobernu Zibiletik atera zuten, eta Viznar (Granada) udalerrira eraman zuten, autoz, ‘Fuente Grande’ esaten dioten tokiaren ingurura, atxilo hartutako beste gizon batekin batera, eta tiroz hil zuten, aitortu eta gero”.
“Bertan eman zioten lur, oso sakonera txikian, ‘Fuente Grande’ delako horretatik eskuinera, bi kilometro ingurura dagoen sakan batean, aurkitzeko oso zaila den toki batean”, ere argitzen du txostenak.
Espainiako Hezkuntza, Kultura eta Kirol Ministerioak azaldu duenez, ez du dokumentu horren berri, baina bila ari da, hedabideetan azkenaldian argitaratutakoaren kariaz.
“Asmo txarreko zehaztugabetasun eta akatsak”
Miguel Caballero ikertzaileak esan duenez, polizia txostenek “nahasmendua” gehitzen die, nahita, poetaren heritozaren nondik norakoei. Memoria Historikorako Elkartea, gainera, ikuspegi horrekin bat dator, eta “akats argiak” igarri ditu idatzian.
“Las trece últimas horas en la vida de Garcia Lorca” liburuaren egilearen iritziz, 1965eko txostenak “balio historiko nabarmena” du, baina “zehaztugabetasun eta akatsak” ditu, haren ustez, “nahita” egindakoak.
“Txosten zehaztugabea egin dute, beren jarduna zuritzeko”, esan du Caballerok, eta idatziaren atzean Julian Fernandez Amigo, 1965ean inspektore buru zen agentea, dagoela uste du.
Memoria Historikorako Elkarteak zalantza jarri du dokumentuaren “zehaztasun historiografikoa”, eta 1965eko txostena osatzen duen dokumenturik badagoen galdetu du, kontsultatu ahal izateko.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.
Nobela beltzaren hila
Gaur, astelehenarekin, (H)ilbeltza Euskal Nobela Beltzaren Baztango Astea eta Pamplona Negra Literatura eta Zinema Beltzaren Iruñeko jaialdia hasiko dira.
EHU eta Salamancako Unibertsitatea Miguel de Unamunoren heriotza aztertzen ari dira
Nola hil zen Miguel de Unamuno idazlea? Berez hil zen edo hil egin zuten? Idazle bilbotarraren heriotzaren inguruko eztabaida zabaldu da berriz ere, eta Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Salamancako Unibertsitatearen ikerketa batek gertaera argitu nahi du.
EHUko adituek Unamunoren heriotza ikertzeko lantaldean parte hartuko dute
Salamancako Unibertsitatean diziplinarteko ikerketa sustatzeko ekimen bat bultzatzea erabaki du EHUko hainbat sailetako irakasle talde batek. “Unamunoren etxean kriminalitate-zantzu desberdinak agertu izanak EHU interpelatu egiten du USALek abiatu duen ikerketan parte hartzera”, adierazi dute.
Joxe Azurmendiri aitortza ekitaldia egin diote Durangoko Azokaren azken egunean
Jakin Fundazioko eta Gerediagako kideek aitortza omenaldia egin diote gaur Joxe Azurmendiri. Pentsalari, idazle eta euskaltzaleari eskainitako Jakin aldizkariren azken zenbakia izan du abiapuntu ekitaldiak. Horrekin batera, Azurmendiren Manifestu atzeratua errezitatu dute hainbat poetak Durangoko Azokako azken egunean.
Euskadi Literatura sariak banatu dituzte, Donostian
Irabazleen izenak iragarrita zeuden arren, gaur banatu dituzte, Donostiako San Telmo museoan, Euskadi Literatura sariak. Zazpi aitortza banatu dituzte, horrenbesteko ataletan. Euskarazko Literaturan, Unai Elorriaga saritu dute; gaztelaniazkoan, Garazi Albizua. Karmele Mitxelena, Maite Rosende, Koldo Biguri , Markos Zapiain eta Itxaso del Castillo izan dira beste arloetako sarituak.
Jon Arretxe: "Aldatzeko beharra sumatzen nuen"
Jon Arretxe idazleak Toureren istorioak alboratu, eta Txerriak eta loreak eleberri beltza argitaratu du. Durangoko Azokan izango da salgai.
Karmele Jaio: "Errealitatearen definizio intimo bat egin dut"
Gasteiztar idazleak Harrizko bihotza liburua aurkeztu du, denetariko testuak (hausnarketak, oroitzapenak, aforismoak, poemak...) Atik Zra sailkatuta biltzen dituen lana edo "taupaden alfabeto bat".
Jon Kortazarrek "Gabriel Aresti. Poesia eta gizartea" liburua idatzi du
Irakasle eta ikertzaileak Bilboko poetari eskaini dio bere lan berria (Pamiela, 2025), aurten bertan Lauaxetari buruzko beste liburu bat argitaratu eta gero.