Lorca 'homosexual eta masoia' izatearren hil zutela jaso zuen Poliziak
Poliziaren Granadako Goi Agintaritzaren 1965eko txosten batek erakusten duenez, Federico Garcia Lorca beste lagun batekin batera hil zuten, Viznar herritik gertu. Poeta fusilatu eta ia 30 urtera idatzitako testuan esaten denez, poeta “sozialista eta masoia” zen, eta “praktika homosexualak” izan zituen.
Ser irrati kateak eta eldiario.es-ek argitaratu duten dokumentua Agintaritza horretako gizarte ikerketako hirugarren lurralde brigadak idatzi zuen, "Granadan, 1965eko uztailaren 9an", goiburuak dioenez, eta izenburuan hau irakur daiteke: “Federico Garcia Lorca poetaren aurrekariak”.
Dokumentuak hau ere esaten du: “Lorca masoia zen, ALHAMBRA logiakoa, eta HOMERO izen sinbolikoa hartu zuen bertan, baina ez da jakina zein maila hartu zuen erakundean”.
Poeta “sozialistatzat hartua” zegoela ere badio testuak, “haren adierazpenen nolakotasunagatik eta Fernando de los Riosekin eta joera politiko bereko beste ugazaba batzuekin duen lotura estuagatik”.
Halaber, honela jarraitzen du argitara ateratako polizia txostenak: “Praktika homosexualak izatea egotzi diote, eta hitzetik hortzera ibili zen aberrazio hori, baina ez dago ezein kasu konkreturen aurrekaririk, egia esan”.
Dokumentuaren arabera, Rosales anaien etxean atxilotu zuten Lorca, han ezkutatu baitzen, eta operazioan “Milizien eta Eraso Guardien parte-hartze nabarmena” izan zen, ingurua ixteko.
"Tiroz hila izan zen"
Fusilamenduari dagokion zatia honela kontatzen du idatziak: “Bertako indarrek Gobernu Zibiletik atera zuten, eta Viznar (Granada) udalerrira eraman zuten, autoz, ‘Fuente Grande’ esaten dioten tokiaren ingurura, atxilo hartutako beste gizon batekin batera, eta tiroz hil zuten, aitortu eta gero”.
“Bertan eman zioten lur, oso sakonera txikian, ‘Fuente Grande’ delako horretatik eskuinera, bi kilometro ingurura dagoen sakan batean, aurkitzeko oso zaila den toki batean”, ere argitzen du txostenak.
Espainiako Hezkuntza, Kultura eta Kirol Ministerioak azaldu duenez, ez du dokumentu horren berri, baina bila ari da, hedabideetan azkenaldian argitaratutakoaren kariaz.
“Asmo txarreko zehaztugabetasun eta akatsak”
Miguel Caballero ikertzaileak esan duenez, polizia txostenek “nahasmendua” gehitzen die, nahita, poetaren heritozaren nondik norakoei. Memoria Historikorako Elkartea, gainera, ikuspegi horrekin bat dator, eta “akats argiak” igarri ditu idatzian.
“Las trece últimas horas en la vida de Garcia Lorca” liburuaren egilearen iritziz, 1965eko txostenak “balio historiko nabarmena” du, baina “zehaztugabetasun eta akatsak” ditu, haren ustez, “nahita” egindakoak.
“Txosten zehaztugabea egin dute, beren jarduna zuritzeko”, esan du Caballerok, eta idatziaren atzean Julian Fernandez Amigo, 1965ean inspektore buru zen agentea, dagoela uste du.
Memoria Historikorako Elkarteak zalantza jarri du dokumentuaren “zehaztasun historiografikoa”, eta 1965eko txostena osatzen duen dokumenturik badagoen galdetu du, kontsultatu ahal izateko.
Zure interesekoa izan daiteke
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.