Foro Sozialak "atzeranzko jarrerak" hauteman ditu presoak birgizarteratzeko prozesuetan

Astearte goizean Donostiako Eureka zientzia-museoan antolatutako mahai-inguruan, Behatokiak argitaratu berri duen txosten monografiko baten nondik norakoak aztertu ditu Foro Sozialak. Horretan, besteak beste, euskal presoen birgizarteratze ibilbideetan Espainiako Auzitegi Nazionalak azkenaldian jartzen dabilen oztopo sistematikoen berri eman dute.

Txosten luze horren arabera, jarrera "inboluzionistak" ikusten ari direla ohartarazi dute; duela bi urte baino gutxiago bestelako erantzunak jasotzen zituzten gaietan atzerapausoak, hain zuzen ere. Hori dela eta, joan den ekainean aurkeztutako espetxe-auziari irtenbidea emateko bigarren fasearen bilakaera oztopatzeko "blokeo" bat gerta daitekeela deitoratu dute.

Behatokiak ondorioztatu duenez, blokeo hori ez da behin betiko ezarri den egoera, baina azpimarratu du "agerikoa" dela "eragile juridiko batzuek espediente horiek garatzerakoan jokatzen duten papera kontuan hartuta". Hori dela eta, iragarri du epe labur eta ertainean blokeatzeko arriskua ez dela nolanahikoa.

Azaldu dutenez, baimenak eta baldintzapeko askatasuna lortzeko izapideak "judizializatuta daude", eta esan dute badirudiela "eragile politiko jakin batzuk", Foro Sozialak "lobby" gisa izendatu dituenak, normalizazio politikoaren aurkakoak direla. Ondorioz, deitoratu dute azken urteetan eman diren urratsak geldiarazten saiatzen ari direla.

Diotenez, blokeo hori betikotu edo desegin ahal izango da, hainbat faktoreren arabera. Oraingoz, baina, deitoratu dute ia sei hilabeteko "geldialdia" izan dela, eta, ondorioz, dozena bat pertsonak ezin izan dutela baimenik lortu, beste batzuek ezin izan dutela hirugarren gradua lortu, ezta baldintzapeko askatasuna ere. "Eragindako kalteak ez du konponbiderik", salatu dute.

Hala ere, alde guztien "sen ona" aldarrikatu eta "joera mendekari edo errebantxistak" bertan behera uzteko eskatu dute. Halaber, birgizarteratze-eskubidea gainjartzeko beharra aurkeztu dute, baita, "salbuespenezko araurik eta interpretaziorik gabe", motibazio politikoko delituengatik zigortutako euskal presoek beren etxeetara itzultzeari "modu naturalean" heltzeko bideak ireki daitezela ere.

"Birgizarteratze-prozesuaren" bigarren fasea

Pedro Sanchezen Gobernuaren espetxe politikaren "aldaketa nabarmena" azpimarratu zuen Behatokiak joan den ekainaren 18ko txostenean. Horretan baieztatu zuenez, preso zeuden ia euskal herritar guztiak Euskal Autonomia Erkidegotik eta Nafarroatik gertuko kartzeletara gerturatu dituzte. Hori dela eta, Foro Sozialak esan zuen espetxe-salbuespenaren alderdi mingarrienak bertan behera gelditu zirela, hala nola isolamendua, lehen gradua, urruntzea eta sakabanaketa.

Kontuak horrela, konponbiderako lehen fasea itxi eta bigarrenari ekin zitzaion. Horren harira, bi gai garrantzitsu azpimarratu zituzten: batetik, gaur egun presoak beren etxeetatik hurbilen dauden espetxeetara mugitzea eta bigarren gradua onartzea; eta, bestetik, birgizarteratze-plan bat definitzea, prozesuak ahalbidetuko direla eta Espetxe Erakundeek eta agintari eskudunek horretan lagunduko dutela bermatzea.