Presoak

Covitek deitoratu du "39 pertsona hiltzeagatik zigortutako terrorista bati" eman izana erregimen hori.

Justizia Sailak baimen hori eman zion aurten aurretik ere, baina Auzitegi Nazionalak ukatu egin zion.

Ehunka pertsonak euskal presoen aldeko manifestazioa egin dute ostiral honetan Bilbon, Aste Nagusiko egun handian, eta espetxe-legedi arrunta aplikatzeko eskatu dute. Sarek gogorarazi du bere aldarrikapenen defentsan egutegian "gorriz markatutako hitzordu bat" dagoela, urtarrilaren 9an Bilbon urtero deitzen duen martxarena, eta azpimarratu du bere ibilbidearen amaiera gisa azkena izatea espero duela.

Sarek eta Bilboko Konpartsek Etxera Eguna deitu dute abuztuaren 28rako, Aste Nagusi betean, “euskal preso, iheslari eta deportatuak etxera itzultzea” aldarrikatzeko. Horretarako, manifestazioa eta herri-bazkaria egingo dute. Halaber, gaurko agerraldian, 2027ko jaiak presorik eta errepresaliaturik gabeko lehenak izatea jarri dute helburutzat.

Ehunka pertsona bildu dira Bizkaiko eta Gipuzkoako 11 hareatzetan, oraindik ere erregimen itxian dauden presoei espetxe politika arrunta aplikatzea eskatzeko. 

Salhaketa Araba elkarteak gertatutakoari buruzko gardentasun handiagoa eskatu du, eta zalantzan jarri du hil aurretik 60 urteko presoari emandako arreta. Elkartearen esanetan, gertatutakoa "ezin da gertaera isolatu gisa ulertu".

Elkarteek defendatu dutenez, espetxe-politika arrunta ezartzeak ETAko presoen gradu-progresioa ahalbidetuko luke eta, ondorioz, baita erregimen itxitik behin betiko ateratzea ere. Halaber, bizikidetza baketsuarekiko konpromisoa berretsi dute.

Alderdi Popularrak omenaldia egin dio Miguel Angel Blanco zinegotziari Ermuan, ETAk hil zuela 29 urte betetzen direnean. Bertan izan dira Mari Mar Blanco arreba, Javier de Andres Euskadiko popularren presidentea eta Cuca Gamarra alderdiko idazkariordea. Gamarrak salatu du Pedro Sanchezek EH Bilduren botoei esker eusten diola botereari. Eta iragarri du PP gobernura iristen denean  Espetxeetako legea aldatuko duela ETAko presoak etxera ez ekartzeko.

Sare taldeak adierazi duenez, presoak eta iheslariak Euskal Herrira itzultzeko prozesua "eskailerako azken mailan" dago, eta hori gainditzeko ohiko espetxe-legedia aplikatzeko eta mobilizazio sozialarekin jarraitzeko deia egin du, sanferminen hasierarekin bat eginez.

Ertzaintzaren konboi batek 230 preso eraman ditu asteazken honetan Martutenetik Zubietako espetxe berrira, segurtasun neurri zorrotzekin. Operatibo honekin amaitutzat eman da espetxe zaharraren huste historikoa.

Pertsona erdigunean jartzen duen espetxe sistema propioa aldarrikatu du bertan Imanol Pradales lehendakariak, eta ETAk hil zituen espetxe funtzionarioei aitortza egiteko baliatu dute ekitaldia Pradalesek eta Fernando Grande-Marlaska ministroak.

ETAko presoen eskubideen aldeko Sare mugimenduaren bozeramaileak euskal Espetxe Batzordeak egiten ari diren lana defendatu du. ETAk indarkeria behin betiko utzi zuenetik 15 urte igaro direnean, konfrontazio aroa itxi beharko litzatekeela uste du, bizikidetza handiagoko etapa bati ekiteko, betiere indarkerien biktimen mina "erabat errespetatuz". 

Donostiako espetxeak euskal kartzelen degradazio eta saturazio handieneko garaia ere ezagutu zuen 80ko hamarkadan. 150 preso hartzeko diseinatu zuten, baina 350 inguru jaso zituen 80ko hamarkadan. Atzera begiratuz gero, espetxe sistemaren eraldaketa ikus dezakegu.

30.000 metro koadro baino gehiagoko azalera du, eta euskal espetxe-eredu berritzailea da, adeitsuagoa. Frontoia, kiroldegia, berdeguneak, liburutegia, gimnasioa eta presoen birgizarteratzea sustatzeko beste hainbat zerbitzu ditu.

Sare herritarrak ekitaldi jendetsua egin du gaur Arrasaten, sorreratik izandako ibilbidearen balantzea egin eta "etapa bati bukaera ematen hasteko" beharra aldarrikatzeko. "Sareren amaiera, gauzak ongi eginez gero, garaipen kolektiboa eta diskretua izango da", iragarri dute.

Dignidad y Justicia elkarteak eskatuta, Iñaki de Juana Chaos eta Eugenio Barrutiabengoari buruzko informazioa eskatu du.

Espetxea handia eta modernoa da, eta 400 plaza ditu, 360 gizonentzat eta 40 emakumeentzat. Gainera, prestakuntza-tailerrak eta erizainak kontsulta medikoekin ditu, baita kirol- eta kultura-guneak ere. Martuteneko espetxeari dagokionez, eraikina 2027ko lehen seihilekoan eraitsiko dute.

Biktimei zuzendutako hiru gutun dira publiko egin direnak, Iparragirreren bat eta Aspiazuren bi. Eragindako mina aitortzen dute ETAko buruzagi izandakoek.