Presoak

Salhaketa Araba elkarteak gertatutakoari buruzko gardentasun handiagoa eskatu du, eta zalantzan jarri du hil aurretik 60 urteko presoari emandako arreta. Elkartearen esanetan, gertatutakoa "ezin da gertaera isolatu gisa ulertu".

Elkarteek defendatu dutenez, espetxe-politika arrunta ezartzeak ETAko presoen gradu-progresioa ahalbidetuko luke eta, ondorioz, baita erregimen itxitik behin betiko ateratzea ere. Halaber, bizikidetza baketsuarekiko konpromisoa berretsi dute.

Alderdi Popularrak omenaldia egin dio Miguel Angel Blanco zinegotziari Ermuan, ETAk hil zuela 29 urte betetzen direnean. Bertan izan dira Mari Mar Blanco arreba, Javier de Andres Euskadiko popularren presidentea eta Cuca Gamarra alderdiko idazkariordea. Gamarrak salatu du Pedro Sanchezek EH Bilduren botoei esker eusten diola botereari. Eta iragarri du PP gobernura iristen denean  Espetxeetako legea aldatuko duela ETAko presoak etxera ez ekartzeko.

Sare taldeak adierazi duenez, presoak eta iheslariak Euskal Herrira itzultzeko prozesua "eskailerako azken mailan" dago, eta hori gainditzeko ohiko espetxe-legedia aplikatzeko eta mobilizazio sozialarekin jarraitzeko deia egin du, sanferminen hasierarekin bat eginez.

Ertzaintzaren konboi batek 230 preso eraman ditu asteazken honetan Martutenetik Zubietako espetxe berrira, segurtasun neurri zorrotzekin. Operatibo honekin amaitutzat eman da espetxe zaharraren huste historikoa.

Pertsona erdigunean jartzen duen espetxe sistema propioa aldarrikatu du bertan Imanol Pradales lehendakariak, eta ETAk hil zituen espetxe funtzionarioei aitortza egiteko baliatu dute ekitaldia Pradalesek eta Fernando Grande-Marlaska ministroak.

ETAko presoen eskubideen aldeko Sare mugimenduaren bozeramaileak euskal Espetxe Batzordeak egiten ari diren lana defendatu du. ETAk indarkeria behin betiko utzi zuenetik 15 urte igaro direnean, konfrontazio aroa itxi beharko litzatekeela uste du, bizikidetza handiagoko etapa bati ekiteko, betiere indarkerien biktimen mina "erabat errespetatuz". 

Donostiako espetxeak euskal kartzelen degradazio eta saturazio handieneko garaia ere ezagutu zuen 80ko hamarkadan. 150 preso hartzeko diseinatu zuten, baina 350 inguru jaso zituen 80ko hamarkadan. Atzera begiratuz gero, espetxe sistemaren eraldaketa ikus dezakegu.

30.000 metro koadro baino gehiagoko azalera du, eta euskal espetxe-eredu berritzailea da, adeitsuagoa. Frontoia, kiroldegia, berdeguneak, liburutegia, gimnasioa eta presoen birgizarteratzea sustatzeko beste hainbat zerbitzu ditu.

Sare herritarrak ekitaldi jendetsua egin du gaur Arrasaten, sorreratik izandako ibilbidearen balantzea egin eta "etapa bati bukaera ematen hasteko" beharra aldarrikatzeko. "Sareren amaiera, gauzak ongi eginez gero, garaipen kolektiboa eta diskretua izango da", iragarri dute.

Dignidad y Justicia elkarteak eskatuta, Iñaki de Juana Chaos eta Eugenio Barrutiabengoari buruzko informazioa eskatu du.

Espetxea handia eta modernoa da, eta 400 plaza ditu, 360 gizonentzat eta 40 emakumeentzat. Gainera, prestakuntza-tailerrak eta erizainak kontsulta medikoekin ditu, baita kirol- eta kultura-guneak ere. Martuteneko espetxeari dagokionez, eraikina 2027ko lehen seihilekoan eraitsiko dute.

Biktimei zuzendutako hiru gutun dira publiko egin direnak, Iparragirreren bat eta Aspiazuren bi. Eragindako mina aitortzen dute ETAko buruzagi izandakoek. 

100.2 artikulua aplikatuta, joan den martxotik, lo egitera joaten zen espetxera, aste barruan eta asteburuetan. Erabaki horren ondorioz, espetxean gelditu beharko du. Iparragirreren abokatuak EITBri aurreratu dio helegitea aurkeztuko dutela.

Fernando Grande Marlaska Espainiako Gobernuko Barne ministroak esan du "nazkagarriak" iruditu zitzaizkiola azken Korrikan ikusitako hainbat irudi, besteak beste, ETAko preso baten argazkia soinean zeraman haurrarena. Azaldu du segurtasun indarrek adi jarraitzen dutela halako gertakarien aurrean, baina, legea eskuan, ekintza horiek ez direla delitua erantsi du. Senatuan egin ditu hitzok ministroak, UPNko Maria Caballerori, ETAk hil zuen Tomas Caballero Iruñeko zinegotzi izandakoaren alabari, erantzunez.

Bingen Zupiria Segurtasun sailburuak azpimarratu duenez, Eusko Jaurlaritzak "legea bete du" espetxe eskumenak bere gain hartu zituenetik, eta, nolanahi ere, Justizia da "azken hitza izango duena". Horrez gain, azken egunotan agertutako pintaketak gaitzetsi ditu.

UPNk jarri zuen salaketa, euskararen aldeko lasterketa Iruñeko Txantrea auzotik eta Nafarroako beste hainbat herritatatik igaro zenean erakutsi ziren irudiekin terrorismoa goratu eta biktimak umiliatu zirelakoan. 

Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak azaldu duenez, Iparragirrerekin gainerako presoekin jokatzen duten moduan jokatu dute, eta adierazi du dela inolako neurri berezirik hartu. Aipatu du ulertzen dutela ETAren biktimei eragiten dien mina. Hala ere, gogorarazi du neurri horrek gizarteratzea duela helburu. Marisol Iparragirre Martuteneko kartzelatik atera da astearte honetan, erdi-askatasuneko erregimenean: astean zehar egunez irten ahal izango da espetxetik, lan egiteko, eta gauean itzuli beharko du. Asteburuetan ez da aterako.