Frankistek 2.200 pertsona exekutatu zituzten Euskadin 1936-1945 aldian, erdiak baino gehiago epaiketarik gabe
2.194 pertsona, izen-abizenekin, euren bizitzekin. Matxinatu frankistek kolpetik desagerrarazitako biziak. 2.200 lagun horien erdiak baino gehiago epai judizialik gabe erail zituzten, Gogora Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak jasotako datuen arabera.
Epaiketarik gabeko exekuzio horiek altxamendu frankistaren lehen hilabeteetan jazo ziren, 1936ko bigarren seihilekoan. Estatu kolpeak irabazi edo handik gutxira tropa frankisten menpe geratutako lurraldeetan ugariagoak izan ziren mota horretako erailketak. Hala, fusilamenduen % 60 Araban eta Gipuzkoan egin zituzten, eta % 30 EAEtik kanpo. Epaiketarik gabe fusilatuta hil zituzten euskal herritarren ia erdiak, 542, Gipuzkoan exekutatu zituzten (guztira, 1.191 izan ziren).
Dena dela, Gogora Institutuak ohartarazi duenez, "epai judizial barik exekutatu zuten pertsonen kopurua zehaztu gabe dago oraindik. Erregistro zibiletan eta eliz liburuetan ez daude jasota, eta bilduta egotekotan, erailketaren benetako kausa ezkutatzen duen termino bat darabilte".
Epaitegi militarrak 1937 urtearen hastapenetan osatu ziren, eta orduan hasi ziren prozesu sumarisimoak. Bizkaian egin zituzten gerra kontseilu gehien, 2tik 1 (guztira 1.000 exekutatu zituzten, horietako 536 Bizkaian). Gipuzkoan ez ziren 100era heldu, eta Araban, 30ren bueltan egon ziren. Era berean, Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo 346 euskal herritar exekutatu zituzten. Fusilatutakoez gain, garrotez hildako biktimak ere badaude tartean.
Gerra kontseilu baten ostean egindako exekuzioak. Grafikoa: EITB Media
Errepresio frankistaren lehen bederatzi urte horietan eraildakoen % 97 gizonezkoak ziren, zehazki 2.134. 60 emakumezko exekutatu zituzten, gehienak epaiketarik gabe.
Gogorak exekuzio horien guztien informazioa datu base batean bildu du, Institutuaren webgunean kontsulta daitekeena.
Zure interesekoa izan daiteke
PSOEren inguruan ikertzen ari direna larria dela aitortu du Pedro Sanchezek, baina ez ditu hauteskundeak aurreratuko
Espainiako presidenteak Erroman hitz egin du PSOEren inguruan izandako azken gertaeren inguruan. Bere ustez hauteskundeek "paralisia" ekarriko lukete eta horren aurrean "oreka" defendatu du.
Cerdan, PSOEko gerentea eta Zarrias, Leire Diez auzian inputatuta Auzitegi Nazionalak eskatuta
Ikerketak erabaki judizial berriekin egiten du aurrera: kontratu publikoei lotutako eta informazio sentikorra lortzeko ustezko sare bat aztertzen du auziak.
Lehenbailehen hauteskundeak deitzeko eskatu dio Feijook Sanchezi, "egoera agoniko eta patetiko honen aurrean"
Bestalde, Gabriel Rufian ERCk Kongresuan duen bozeramailearen hitzetan, "anomalia izugarria da" alderdi politiko baten egoitza miatzea. "Hauteskunde-kanpaina edo egia den jakin ezinda gaude une honetan", esan du.
Guardia Zibilaren Unitate Zentral Operatiboa PSOEren Ferrazen da, Leire Diezi egindako ordainketen inguruko dokumentazio bila
Guardia Zibilaren Unitate Zentral Operatiboko (UCO) agenteak asteazken honetako lehen ordutik daude PSOEren egoitza nagusian, Madrilgo Ferraz kalean; dokumentazio-errekerimendua da egiten ari direna, ez erregistro bat. Leire Diez PSOEko militante ohiari alderdiaren kontrako prozedura judizialak zapuzteko lanengatik ustez egindako ordainketekin lotutako auziari lotuta dago jarduketa.
Kortajarenaren ustez, Zupiria "justifikaezina justifikatzen" saiatu da, eta neurriak eskatu dizkio
Legebiltzarreko EH Bilduko bozeramailearen hitzetan, neurriak hartu ezean, "inpunitateari autobide bat irekitzen" zaio.
Rufian: "Beti esan izan da legealdiek EAJk dioena irauten dutela"
EAJk Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteari hauteskunde orokorrak ez aurreratzea "arduragabea" litzatekeela esan ostean, Gabriel Rufian ERCk Kongresuan duen bozeramaileak esan du beti esan izan dela EAJk erabakitzen duela legealdien iraupena. Kongresuko pasilloetan egindako adierazpenetan, buruzagi kataluniarrak azaldu du bere alderdiak hauteskundeak aurreratzea eskatuko lukeela PSOEren finantziazio irregularra frogatuko balitz.
Vaquerok uste du arduragabea dela Espainiako legealdia 2027ra arte eramatea
Maribel Vaquero EAJren Diputatuen Kongresuko bozeramailearen arabera, Espainiako legealdia ezin da 2027an bukatu, amaierara arte eramanda, aurreikusita dagoen moduan. Bere ustez, Espainiako Gobernua arduragabe jokatzen ari da, eta azken auzi judizialek amorrua areagotu dute Kongresuan.
Loiun gertatutakoaren kronologia, Zupiriaren arabera
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak adierazi duenez, Ertzaintzak Loiuko aireportuan egindako esku-hartzea agenteen aurkako "aldez aurreko eraso" eta "probokazio" bati emandako erantzuna izan zen, baina dispositiboaren kudeaketa "beste modu batera" egin behar zela onartu du. Zupiriak ordena publikoko arazo bat izan zela defendatu du, eta barne ikerketa batek indarraren erabilera proportzionala izan ote zen zehaztuko duela baieztatu du.
Oposizioak salatu duenez, "neurriz kanpoko jokaera basati batek Ertzaintzaren irudia kaltetu du"
Bingen Zupiria Segurtasun sailburuaren agerraldiaren ostean, EH Bilduk esan du "polizia ereduaren arazo bat" dagoela. Sumarrek sailburuari leporatu dio bere azalpenak "poliziaren jarduera justifikatzera bideratuta" egon direla. Bestalde, PPk jazotakoa ikertzeko eskatu dio, indarkeriaren erabilera proportzionala izan ote zen jakiteko.
Epaileak ekainaren 17 eta 18ra atzeratu du Zapaterok Plus Ultra auzian ikertu gisa egin beharreko agerraldia
Plus Ultra auzia ikertzen ari den Jose Luis Calama epaileari ekainaren 2rako aurreikusita zegoen deklarazioa atzeratzea eskatu dio gaur goizean Espainiako Gobernuko presidente ohiaren abokatuak, kausa ongi aztertu ahal izateko, iturri juridikoek jakitera eman dutenez.