Jaurlaritza "mugatuta" dago lekualdatze eskaera guztiak onartzeko, preso kopuruak gora egin baitu

Iazko urtarriletik hona, hazi egin da Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hiru kartzeletan dauden presoen kopurua, zehazki, 272 pertsona gehiago daude: 1.562, guztira. Datuok Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak Legebiltzarreko Giza Eskubide, Berdintasun eta Justizia Batzordean.

Bi arrazoik eragin dute hazkundea, Artolazabalen hitzetan. Batetik, Jaurlaritzak espetxe eskumena jaso zuenetik —2021eko urria—, "hemen kartzelatzen dituzten preso gehienak hemen geratzen direla", eta bestetik, Espainiako Estatutik lekualdaketa gehiago izan direla. Horren ildoan, jakinarazi du azken urtebetean 178 pertsona ekarri dituztela EAEko espetxeetara, horietatik 81 terrorismoagatik zigortuak zeuden. Sailburuak azpimarratu du igoera horrek ez duela "eragin negatiborik izan" presoen bizi baldintzetan edo tratamendu aukeretan", baina onartu du "Euskadin zigorra betetzea eskatzen duten zigortutako pertsonen lekualdatze guztiak bere gain hartzeko aukera mugatzen duela".

Egoera horren ondorioz, birgizarteratzeko aukerak handitzen dituzten faktoreak "lehenesten" ari da Jaurlaritza, besteak beste, sustraitzea. "Batzuetan, familiarengandik eta lagunengandik urrun hainbeste urte kartzelan eman ondoren, deserrotuta daude presoak eta hori kontuan hartu behar da", esan du Artolazabalek ETAko presoak espresuki aipatu gabe.

Hori horrela, jakinarazi du ETAko zortzi presok egindako lekualdatze eskaera ukatu dutela. Guztira, 222 eskaera baztertu behar izan dituzte.

Luis Gordillo PP+Cs legebiltzarkideak eskatuta, agerraldia egin du goizean sailburuak. Besteak beste, espetxe kudeaketaren eta euskal espetxe ereduaren ingurukoak zehaztu ditu. Horrez gain, sailburuak berak galdeginda, Justizia Errestauratiboaren Estrategia (2022-2025) azaldu du.

500 preso baino gehiago 3. graduan

Emandako datuen arabera, gaur egun dauden 1.562 presoetatik 1.381 zigortuta daude, eta 181 prebentiboak dira. Horietatik 841 bigarren graduan daude, eta 441 pertsona, hirugarren mailako modalitate ezberdinetan. Halaber, 230 pertsona baldintzapeko askatasunean daude. 

Gradu aldaketei dagokienez, jakinarazi du aurten 500 pertsona baino gehiagoren 3. gradua baimendu dela. Sailburuaren arabera, horrek "helburu gisa jarri genuen % 40ra hurbiltzen gaitu".

Artolazabalek aitortu duenez, "urte zaila izan da, baina pozik gaude egiten dugun balantzeaz". Izan ere, azaldu du Euskadik "herentzia konplexua" jaso zuela, Bizkaiko eta Gipuzkoako kartzela zaharkituekin eta "Arabako espetxean dagoen langile eskasiarekin". Martuteneko kartzelan egindako lanei buruz, esan du Zubietakoa zabaltzeko urtebete falta bada ere, "ezinbestekoak" zirela, "askatasunik gabeko pertsonek baldintza duinetan" egon behar dutelako.

Taldeen galderei erantzunda, Artolazabalek iragarri du Zubietako kartzela eraikitzeko lanak 2023ko udaberrian amaituko direla, eta 2024an zehar egingo dutela Martutenetik kartzela berrirako lekualdatzea. Urte berean (legegintzaldiaren amaieran) egingo dute, bestalde, EAEko espetxeetako funtzionarioei zuzendutako Lan Eskaintza Publikoa. Sailburuaren hitzetan, gaur egun 120 bat langile falta dira, eta hutsune hori betetzeko asmoz, aurki, lan poltsa bat jarriko dute martxan, eta bi urte barru deituko dute lan eskaintza.