Txomin Letamendi gudaria 1950ean torturapean hil zutela salatu dute Justiziaren aurrean
Josu Mugica Ayestaranen kasua uztailean salatu ondoren, Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak (GEBehatokiak) bigarren salaketa bat aurkezteko ekimenaren berri eman du. Kasu honetan, Txomin Letamendi Murua EAJko militantearen kasua da, zeinaren bidez familiak kereila aurkeztu baitu Donostiako epaitegian gizateriaren aurkako delituengatik. Konkretuki, "polizia frankistak berarekin egindako tortura fisiko eta mental larriengatik, eta heriotzara eraman zuten espetxe-baldintza penagarriengatik", zehaztu dutenez.
Kereila gaur, hain zuzen ere, hil zela 74 urte bete bezperan aurkeztu da. Txomin Letamendi Murua Bilbon jaio zen 1901ean, eta bertan garatu zuen bere musikari ibilbidea hainbat bandatan eta Bilboko Orkestra Sinfonikoan. Gerra Zibilean gudarien komandantea izan zen, eta Bizkaiko hiriburua erori ondoren Parisera erbesteratu behar izan zuen.
Bertan, Euskal Informazio Zerbitzuekin kolaboratu zuen Jose Antonio Aguirre lehendakariaren agindupean. Bertan ezagutu zuen Karmele Urresti ondarrutarra, erizaina eta Eresoinka abesbatzako kidea, eta berarekin, naziak Parisera sartu ondoren, Venezuelara erbesteratu zen.
Hiru urte geroago, Aguirre lehendakariak berariaz eskatu ondoren, Euskal Herrira itzuli ziren, Informazio Zerbitzuetan lanean jarraitzeko, eta, horrela, frankismoaren aurkako erresistentzian sartu ziren. 1946an atxilotu zuten Donostian, eta baldintzapean aske utzi ondoren, hurrengo urtean berriro atxilotu zuten Bartzelonan.
Gerra-kontseiluaren menpe, bost urteko zigorra ezarri zioten matxinadarako konspirazio-delitu batengatik. Guadalajarako espetxean zuen narriadura fisiko eta psikikoak azkartu egin zuen aske uztea, eta bi hilabete geroago hil egin zen, 1950eko abenduaren 20an, Madrilen, Juan anaiaren zaintzapean zegoela.
Gertakari horiek, "zalantzarik gabe, gizateriaren aurkako krimenak dira, preskribaezinak eta amnistiaezinak, Memoria Demokratikoari buruzko 20/2022 Legeak Nazioarteko Zuzenbideaz gain aitortzen duen bezala", azaldu du GEBehatokiak.
Hala ere, Behatokiaren hitzetan, "epaitegiek entzungor egiten diote lege horri, Amnistiari buruzko 46/1977 Lege aurrekonstituzionalera makurtuz eta kereilak eta haien errekurtsoak ezetsiz, ikerketa ukatzeko eta, hala badagokio, kriminal frankistei epaiketa egitea ukatzeko".
Behatokiak kritikatu duenez, "40ko eta 50eko hamarkaden amaieran eskubide-urraketa oso larriak jasan zituzten frankismoaren biktimak bereziki babesik gabe daude: gerrako eta gerra ondoko biktima zuzenei aitortza eta kalte-ordaina emateko dekretuek ez zituzten jaso".
Estatuaren biktimek eta haien familiek justizia eta erreparazioa lortzeko aurkitzen dituzten zailtasunez jabetuta, GEBehatokiak berretsi egin du "inpunitatea, estatu-aparatuen egileen estaltzea eta sistema judizialaren inhibizioa frogatzeko ahal diren ekintza guztiak egiteko borondatea", gertakariak ikertzeko, erantzukizunak ezartzeko eta biktima horiei justizia emateko.
Zure interesekoa izan daiteke
GKSk milaka gazte mobilizatu ditu Bilbon eta Iruñean, "faxismoaren aurka"
"Faxismoaren eta estatuen autoritarismoaren aurka" lelopean manifestazio jendetsuak egin dira bi hiriburuetan. Dozenaka bandera gorri eraman dituzte bertaratuek eta faxismoaren zein inperialismoaren kontrako oihuak bota dituzte.
EAJk liskarretik at dagoen euskal politika defendatu du, Anduezak Pasaiako Portuari buruz egindako adierazpenen ostean
Datozen hauteskundeen atarian PSE-EE urduri egon daitekeela uste du Joseba Diez Antxustegik, EAJk Eusko Legebiltzarrean duen bozeramaileak, eta azpimarratu du jeltzaleek ez dutela liskar politikotik sustatuko euskal politikan.
EAJk eta EH Bilduk ikuspuntu kontrajarriak dituzte iraungitako txertoen inguruan
Zer gertatu den eta zer egin behar den argitu ostean kaltetuekin hitz egin dutela esan du Joseba Diez Antxustegik, Eusko Legebiltzarreko EAJren bozeramaileak. EH Bilduk horren berri jakitera eman izan ez balu, paziente horiek berriro txertatuko ote lituzketen galdetu du Arkaitz Rodriguez EH Bilduko legebiltzarkideak.
Zaldibar Argitu plataformak auziaren mamia ikertzeko eskatu eta hortik "desbideratzeko ahaleginak" salatu ditu
Arantza Baigorri EH Bilduren Zaldibarko alkate ohia ikerketapean dagoela jakin ostean, oharra atera du herritarren plataformak. Horren ustez, alkate izandakoak edo horren alderdiak azalpenak eman beharko dituzte, baina lehentasuna da luizia eta bi langileren heriotza eragin zuten faktoreak ikertzea.
Andueza: "EAJk Pasaiako portua elitetik atera eta mailaz jaitsi nahi du"
PSE-EEko idazkari nagusiak uste du portuen eta aireportuen titulartasuna Estatuarena dela, baita Gizarte Segurantza ere. Anduezak azpimarratu du "eragin negatiboa" izango lukeela Pasaiako portuak interes orokorreko portutzat izateari uzteak.
EAn primarioak deitzeko eskatuz Maiorga Ramirezek jarritako alegazioa atzera bota du Arabako Probintzia Auzitegiak
Justiziak arrazoia eman dio Eusko Alkartasunari eta hortaz ez du hauteskunde primarioetarako deialdirik egin beharko. Eba Blanco EAko idazkari nagusiak azpimarratu duenez, bera buru duen zuzendaritzak" barne demokrazia eta legea betez jardun du". Bestalde, Blancok iragarri du ez duela karguan jarraituko aurten egin behar den ohiko kongresutik aurrera.
Sumarrek irmo gaitzetsi du Bizkaiko lau eskola publiko fusionatzeko Hezkuntza sailak hartutako erabakia
Alba Garcia Euskadiko Sumarren buruak esan du Jaurlaritza demografiaren beherakadaren aitzakia ari dela erabiltzen zentro publikoak ixteko.
GKSko bi kide Iruñeko Erorien Monumentutik zintzilikatu dira eta eraisteko eskatu dute
GKSk ohar batean azaldu duenez, "Erorien Monumentua frankismoan hainbeste langile hil zituzten faxistak omentzeko eraiki zuten". "Horregatik, eraistea defendatzen dugu", adierazi dute.
Aitor Esteban: "Ez dago arrazoirik Getxoko alkatearen dimisioa eskatzeko, ez dago ikerketapean"
Aitor Esteban EBBko lehendakariak Euskadi Irratian azaldu duenez, eskura duten inofmazioaren arabera, "alkateak ez zuen inoiz eraikina botatzeko baimenik eman" eta promotoreari leporatu dio ekintza hori. Udalean "dena egin da legearen barruan" bere hitzetan, baina ziurtatu duenez, bestelako informaziorik ateratzen bada, eurak izango dira "lehen interesatuak gauzak argitu daitezen".
'Herritu' ekimena aurkeztu die Gure Eskuk gizarte eragileei
Euskal komunitatea sendotzeko beste jauzi bat emateko sortu zen udazkenean 'Herritu' dinamika, eta atxikimendu gehiago eskuratzeko lanean jarraitzen du Gure Eskuk. Gaur Euskal Herriko hainbat gizarte eragileren aurrean egin dute aurkezpena, Bilbon. "Norberaren euskal herritartasuna adierazteko tresna bat da eta euskal komunitatea trinkotzea du helburu", esan du Gure Eskuk.