Montxo Martinez Antia erail zutela dioten froga berriak aurkeztu ditu GEBehatokiak
Eusko Jaurlaritzako Balorazio Batzordeak 2015. urtean ebatzi zuen ez zegoela suizidioaren bertsio ofiziala ezeztatzeko froga nahikorik. Orain, zantzu berri horiekin, kasua berriz ebaluatu dezala eskatu diote Eusko Jaurlaritzari.
Montxo Martinezen exhumazioa. Argazkia: GEB.
Montxo Martinez Antiak ez zuela bere buruaz beste egin eta 1975eko irailaren 18an Madrilen hil egin zutela iradokitzen duten froga berriak aurkeztu ditu Giza Eskubideen Behatokiak. Ondorioz, kasua berriz ebaluatu dezala eskatu dio Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen sailburu Maria Jesus San Joseri, Martinez Antia Estatuaren biktima gisa aitortu eta familiak erreparazioa eskatu dezan.
2015eko uztailean Eusko Jaurlaritzak ezetsi egin zuen familiak egindako aitortza-eskaera, eta ontzat eman zuen suizidioaren bertsio ofizial frankista, argudiatuz Balorazio Batzordeak esku artean zituen elementuek ez zutela bestelako ondoriorik ateratzeko aukerarik ematen.
2015eko martxoaren 3an Francisco Etxeberria auzitegiko medikuak egin zuen txostenak zehaztu zuen posible zela “zuzeneko beste analisi bat egitea” eta modu horretara “tiroaren ibilbidea egiaztatzea”. Une horretan ezin izan zen azterketa hori egin eta Batzordeak Martinez Antiaren amak egindako eskaera ezetsi zuen.
GEBehatokiaren aburuz, ordea, familiak 50 urtez eutsi izan dio hilketaren tesiari eta beste ebaluazio bat eskatu zion GEBehatokiari, 2024ko irailean.
Eginbideak
Dokumentazioa bildu eta kasua aztertzeko fasea burutu ondoren, 2025ean hainbat eginbide egin dira datu zein proba berriak bilatu eta suizidioaren hipotesia ezeztatzen saiatzeko.
Hala, 2025eko otsailaren 28an Francisco Etxeberria auzitegiko medikuak lurpetik atera zuen Montxo Martinez Antiaren gorpua, ehortzita zegoen Polloeko hilerrian (Donostia), familia, ETA politiko militarreko kideak, Egiari Zor Fundazioa eta GEBehatokia bertan zirela. Alabaina, gorpuzkien kontserbazio-egoeraren ondorioz, ezin izan zen Martinezen heriotzari buruz bestelako kontsideraziorik atera.
Bestetik, zuzeneko senideen eta erakundeko gertuko kideen testigantzak ere jaso dira. Horiek guztiek ukatu egiten dute suizidioaren tesia, Martinez Antiaren “nortasuna, ideiak eta perspektiba politikoa” kontutan hartuta. Horrez gainera, garai hartan gertu ikusten zuten “diktadorearen heriotzaren ondorioz, askatasuna epe motzean lortzeko aukera” nabarmena zen.
Azkenik, aditu independente batek Martinez Antiaren ondoan aurkitutako armen txosten balistikoa egin du. Ondorioztatu du pistola ez zela kargagailua sartu ondoren erabili, eta metrailetari dagokionez, adierazi du erabili zela, baina ezin du baieztatu heriotza eragin zion zauria arma horrekin egin zenik.
Suizidioa, "bideraezina"
GEBehatokiaren arabera, metraileta suizidiorako erabiltzea "bideraezina" izango litzateke, lekuaren ezaugarri fisikoak kontuan hartuta. Erakundearen arabera, "ustezko suizidioa gertatu zen bainuontziaren neurriek eta kokapenak (horma bat zuen eskuinaldean) eragotzi egiten dute eskuin besoa behar adina luzatzea, kanoia lokian bermatuta tiro egiteko, jaurtigaia ezkerreko lokitik atera zedin”. Beraz, horrek baztertu egingo luke Martinez Antiak bere buruari tiro egitea arma horrekin. Horrez gainera, erakundearen aburuz, odol arrastoak zeuden lekuak ere eta suizidioaren hipotesia ez datoz bat.
GEBehatokiaren txostenak agerian uzten du, gainera, Martinez Antia hil zen operazioa Mikel Lejarza “El Lobo” agente infiltratuak zuzendu zuela. Hark bere memorietan (Yo confieso. 45 años de espía, Roca Editoriak 2019) aitortu zuen ekintza haietan parte hartu izana.
Froga horiek guztiak eskuan, GEBehatokiak ondorioztatzen du, heriotzak sailkatzeko erabiltzen den N.A.S.H. auzitegiko ereduari jarraituz, hilketa dela kategoria posible bakarra; alegia, “Montxo Martinez Antia beste pertsona batek edo batzuek hil zutela 1978ko irailaren 18ko goizaldean, eskuineko lokian tiro eginda”.
Aurkezpen ekitaldia
GEBehatokiak memoranduma eta ondorioak hitzaldi batean aurkeztuko ditu urriaren 9an, osteguna, 18:30ean, Donostiako Egia auzoko Gazteszenan. Axun Lasa, Francisco Javier Ruiz de Apodaka eta Joxean Agirre izango dira ekitaldian. Gainera, GEBehatokiak ekoitzitako "Montxo: Kasu irekia" dokumentala aurkeztuko da.
Zure interesekoa izan daiteke
EH Bilduk bat egin du larunbaterako Sarek deitutako manifestazioarekin, eta herritarrak parte hartzera deitu ditu
Koalizioaren hitzetan, "arrazoi politikoengatik espetxean, erbestean edo deportatuta" dauden euskal herritarren egoerak "konpondu gabe jarraitzen du", eta beharrezkoa da presoei ezartzen zaizkien "salbuespen neurriak" bertan behera uztea.
Auzitegi Gorenak berretsi egin ditu Arantza Zulueta eta Jon Enparantza abokatuei ezarritako zigorrak
"Erakunde terroristako kide" izatea leporatuta 2022an Auzitegi Nazionalak ezarritako zigorrak berretsi ditu, zazpi urte eta erdikoa Zuluetarentzat eta laukoa Enparantzarentzat, haien helegiteak baztertuta. Naia Zuriarrain eta Iker Sarriegiren helegiteak partzialki onartu ditu Gorenak eta urtebete murriztu die, ardura gutxiago zutela onartuta.
Epaileak epaiketara bidali du Iñigo Errejon, Elisa Mouliaaren aurkako ustezko sexu-erasoengatik
Magistratuak urtarrilaren 15erako deitu du bozeramaile ohia. Fiskaltzak, berriz, ez du Errejon akusatuko, eta auzia artxibatzeko eskatu du, zantzu nahikorik ez dagoelako.
Donostiak ahalik eta gehien mugatu ditu hotel eta ostatu turistikoen lizentziak
Udalak lurzoruaren bizitegi-erabilera babestu du, etxebizitzarako sarbidea lehenesteko eta auzoetara hedatzea saihesteko.
Abalos eta Koldo herri-epaimahai batek epaitzea baztertu du Auzitegi Gorenak
Leopoldo Puente epailearen arabera, ikertzen ari diren delituak Auzitegi Nazionalaren eskumenekoak badira ere, Abalos foruduna da, eta horregatik hartu du Auzitegi Gorenak auzia bere gain.
Ubarretxena: "Amorrua ematen dit transferentzien bileretan konformatzeko esateak"
Autogobernu sailburua "Egun On" saioan izan da eta transferentzien inguruan Espainiako Gobernuak izandako jarrera kritikatu du, bileretan "honezkero asko" daukagula entzun behar izan baitute eta horrek haserrea eragiten diela azpimarratu du. Euskarari dagokionez, "euskara zalantzan jartzeak" larritzen dituela nabarmendu du.
Sortuk Xabier Iraola proposatu du idazkari nagusirako, Rodriguezek kargua utzi ostean
Bozketa urtarrilaren 21etik 23ra izango da, eta hurrengo egunean amaituko da Sorturen IV. Kongresua, Ficoban (Irun), alderdi politiko horrek ohar batean jakinarazi duenez. Alderdiak zehaztu duenez, gaur jakinaraziko da Kontseilu Nazionalak zuzendaritzarako aurkeztuko duen 15 laguneko talde osoa.
Sanchez talde parlamentarioekin bilduko da astelehenetik aurrera Espainiak Ukrainan izan behar duen zeregina aztertzeko
Boluntarioen Koalizioa Parisen bildu da, Ukrainan su-etena lortu eta gerra amaitutakoan egin beharrekoaz hitz egiteko. Espainiako Gobernuko presidenteak, gainera, Ukrainan soldadu espainiarrek "bake misio" batean parte hartzeko aukerari atea ireki dio.
Lehendakariak Galesekin eta Fukushimarekin aliantza estrategikoen sarea indartuz hasiko du 2026a
Imanol Pradalesek Galesekin eta Fukushimarekin dituen Elkar Ulertzeko Memorandumak berrituko ditu datozen egunotan Ajuria Enean, nazioarteko diplomaziak markatutako aste batean.
Maduroren aurkakoen poza, atxiloketa ospatzean, Bilbon
Euskadin, Venezuelako komunitatea bereziki ugaria da Bizkaian, eta gaur arratsaldean Nicolas Maduroren atxiloketa ospatzeko elkarretaratzea egin dute Bilboko udaletxearen aurrean. EAJko eta PPko kideak ere bertan izan dira.