Espainiak COVID-19aren Funtsa onartu du eta Euskadi eta Nafarroa konpentsatuko ditu

Ministroen Kontseiluak Errege Lege Dekretua onartu du astearte honetako bileran, 16.000 milioi euroko ezohiko funtsaren sorrera arautzen duena, COVID-19aren pandemiak eragindako kalteei aurre egiteko. Espainiako Gobernuak bere foru erregimenagatik konpentsatuko ditu Euskadi eta Nafarroa, 5.000 milioiko azken tartean baztertu ondoren, eta, horrela, Batzorde Mistoaren bidez alde biko konpentsazioa emango die.

Hala iragarri du Maria Jesus Montero Ogasun ministroak Ministroen Kontseiluaren osteko prentsaurrekoan; izan ere, erkidegoei banatzeko irizpideak onartu dituzte, eta lau zatitan banatuko dute.

Monterok azaldu duenez, azken zatia 5.000 milioikoa izango da, eta diru sarreren jaitsieraren ondorioz erkidegoek dituzten ondorioak arintzeko erabiliko dute. Ildo horretan, azken tarte horretako 4.200 milioi euro 2017ko, 2018ko eta 2019ko bilketaren pisuaren arabera banatuko dira, biztanleriari doituta.

Horrela, eta bi lurraldeetako foru-erregimena kontuan hartuta, EAEk eta Nafarroak alde biko tratua egingo dute Espainiako Gobernuarekin, defizitari eta zorrari dagokienez dagokien konpentsazioa emateko. Gainerako tarteez bai baliatuko dira: osasunaz eta hezkuntzaz.

"Azken tarte horretan ez dute parte hartzen foru erkidegoek, zerga sistema berezia baitute, ia zerga guztiak biltzen baitituzte; beraz, tarte horretan ez dira gainerako autonomia erkidegoekin homologatzeko modukoak, eta, beraz, Batzorde Mistoaren esparruan erabakiko da organo horretan adostuko diren defizitaren eta zorraren konpentsazioa", zehaztu du Monterok, Euskadiko eta Nafarroako fiskalitateari dagokionez.

Autonomia-erkidegoei superabita gastatzeko aukera ematen die

Bestalde, Monterok jakitera eman duenez, 2019an superabita sortu duten erkidegoek 2020ko defizita finantzatzeko gastatu ahal izango dute. Horrela, Euskadi, Nafarroa eta Kanariak dira iaz saldo positiboa izan zuten bakarrak.

Nafarroak aurrekontuen egonkortasunaren helburuak bete zituen 2019an, 101 milioi euroko superabitarekin (BPGren % 0,5) eta BPGren % 15,5eko zorrarekin, Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak martxoan emandako datuen arabera.

Zehazki, zorpetzea 3.297 milioi eurokoa izan da, eta aurreko urtearekin alderatuta, zorra 148 milioi eurotan murriztea lortu dute. Gainera, finantza-erakundeekin egindako negoziazioen eta maileguak aurrez kitatzearen ondorioz, 38 milioi euro aurreztu dira finantza-gastuetan.

Euskadik barne produktu gordinaren % 0,44ko superabita lortu zuen iaz, hau da, 328 milioi euro.

Superabita gastatu ahal izateko aldarrikapena Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioak ere egin du kontuak saneatuta dituzten udalentzat, eta alderdien arteko negoziazioetan parte hartu du, alarma egoera Kongresuan luzatzea ahalbidetu zuten gehiengoak osatzeko.

Eusko Jaurlaritzak Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoa egiteko eskatu du

Eusko Jaurlaritza "alde bakarreko planteamenduarekin erabat ados ez dagoela" adierazi du, "EAEk ez baitaki funts horretan nola parte hartu behar zuen".

Horrenbestez, Eusko Jaurlaritzak, Itun Ekonomikoaren Batzorde Mistoa premiaz biltzea eskatu du, Euskal Kupoa zehazteko Metodologiari buruzko "Legearen urraketa nabarmena bideratzeko eta aldebiko ikuspegiarekin Euskadiko Autonomia Erkidegoak lege horretan parte hartzea adosteko".

Eusko Jaurlaritzak, Errege Lege Dekretua berak jasotzen duen bezala, ulertzen du, COVID-19aren Funtsa "aurrekontu izaera duen ez ohiko funtsa denez, eta bere xedea COVID-19ak eragindako krisiaren ondoriozko aurrekontu jazoeraren aurrean finantzaketa handiagoa ematea izanik, Autonomia Erkidegoei eta Autonomia Estatutua duten Hiriei egingo zaizkien transferentzien bitartez, ezinbestekoa dela Euskadik funts horretan izan behar duen partaidetzarako prozedura itundua eta adostua abian jartzea, indarrean dagoen Kupoaren Legearen 11.4 artikuluak hitzez hitz eta zuzenean agintzen duen bezala".

Hori dela eta, funtsaren lehenbiziko hiru tarteetan Euskadiren partaidetzari dagokionez egiten den aurre ezarpena, eta tarte horietako batean baldintzarik gabeko transferentzien bitartez partaidetzarik ez izatea, "Euskadik Estatuarekin duen erlazioa arautzen duten finantzazko arauen kontrakoak dira", esan dute Eusko Jaurlaritzatik.

Espainiako Gobernuak, alde bakarreko erabakiz, tarte bakoitzaren banaketarako irizpideak ezarri ditu (9.000 milioi euro osasun arloko gasturako, 2.000 milio hezkuntza arloko gasturako eta 5.000 milioi jarduera ekonomikoaren erorketaren ondoriozko diru-sarreren jaitsierari erantzuteko –horietatik 800 milioi garraio publikoan izandako diru-sarreren jaitsierari dagozkie–).

Horrez gain, Euskadiko Autonomia Erkidegoa laugarren tartetik kanpo utzi dutela salatu du Jaurlaritzak, "era arbitrarioan, foru sistema fiskalak gainerakoekin homologatzea zaila izatearen aitzakiarekin. Egia esan, inolako oinarririk ez duen motibazioa da, sistema fiskalen arabera ez baitago alderik transferentziak dituzten banaketarako irizpideetan, garraio arloko diru-sarreren jaitsieretan ezta funtsaren nondik norakoetan ere", azaldu dute.

Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomia Sailburuak María Jesús Montero Ogasun Ministroarekin aldebiko ikuspegiarekin lanean jarraituko duela esan du, "ekonomia eta enplegua berreskuratzeko lanean zentratu ahal izateko Euskadik aurrekontu arloan beharko duen esparru ekonomikoa izan dezan, krisialdi honetatik ahalik eta azkarren irtetea lortzeko".