Euskadin urtean sortzen den aberastasunaren 5 eurotik 1 zergak ordaintzeko erabiltzen da

Euskadin urtero sortzen den aberastasunaren (soldatak, pentsioak, aurrezki-errentak, inbertsioak), hau da, barne-produktu gordinaren (BPG) 5 eurotik 1 zergak ordaintzera bideratzen da, EITB Datak egiaztatu duenez.

Hori horrela, EAEko erakundeek kudeatzen dituzten zergen presioa BPGren % 21-22 ingurukoa da, eta diru-bilketa batez ere ziklo ekonomikoaren araberakoa da. Hau da, jarduera ekonomikoa zenbat eta txikiagoa izan, orduan eta txikiagoa izango da diru-bilketa, eta alderantziz.

Dena den, datuek ikuspegi partziala erakusten dute, ez baitute presio fiskal osoa ematen. Horretarako, Gizarte Segurantzako kotizazioak hartu beharko lituzke kontuan.

Bestalde, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ogasunen diru-bilketa, 2022an, 17.000 milioi eurotik gorakoa izan zen (7.825 euro herritar bakoitzeko), jarduera ekonomikoaren eta enpleguaren susperraldiari esker. Inflazioak kontsumoari lotutako zergen bilketa handitzen ere laguntzen du, hala nola BEZa.

EITB DATAk bildutako 2021eko datuen arabera, presio fiskal handiena Danimarkan dago: zergak bere BPGaren % 46,9 dira. Gertu daude Frantzia (% 45,1), Italia (% 43,3) eta Suedia (% 42,6).

Estatu horiek guztiak Europar Batasuneko batez bestekoaren (% 41) gainetik daude. Espainiako Estatua, ordea, batez besteko horren azpitik dago. Espainian presio fiskala % 38,4koa da. Australiako (% 28,5) eta Ameriketako Estatu Batuetako (% 26,6) kasuak nabarmentzen dira presio fiskal txikiagatik.

2020ari erreparatzen badiogu, erkidegoen arteko datuak aldera ditzakegu. Bai Euskal Autonomia Erkidegoa (% 36,4), bai Nafarroako Foru Erkidegoa (% 36,2), Espainiako batez bestekoaren azpitik daude (% 36,8 2020an).

Euskal Autonomia Erkidegoko herritarrek ordaintzen dituzten zergak zerbitzu publikoetan inbertitzen dira. Horrela, zergek herritar guztientzat eskuragarri dauden zerbitzu publikoen kostua ordaintzen dute, desberdintasun sozialak murriztuz.

Garrantzitsuenen artean, osasuna eta herritarren segurtasuna nabarmentzen dira, unibertsalak baitira, eta hezkuntza eta gizarte-ongizatea, kasuan kasuko pertsonentzat, baina horien kostua zergadun guztien artean ordaintzen da. Lau ardatz horiek gastu publikoaren % 67 dira.

Sozietate baten zerga-sistema zergek, tasek eta ordaintzen diren kotizazioek osatzen dute, bakoitza arrazoi ezberdin batengatik. EITB DATAk sistema hau ezagutu nahi izan du, euskal eta espainiar administrazioen artean banatzen dena.

Besteak beste, lanaren errenta, herritar bakoitzaren aberastasuna eta administrazio-izapideak zergapeturik daude. Zergak zuzenekoak edo zeharkakoak izan daitezke.