Zer da DNK, nola kutsatzen da eta nola eragiten dio sektoreari?

Dermatosi Nodular Kutsakorrak (DNK) adi-adi jarri du azken egunotan Euskal Herriko abeltzaintza-sektorea; izan ere, herrialdean gaixotasun horren kasurik oraindik atzeman ez bada ere, agerraldi bat dago Gironan (Katalunia) eta foku aktiboak daude Frantzia hegoaldean eta Italian ere. 

Prebentzioz, abeltzaintza-ustiategiak, albaitariak eta erakunde publikoak hasiak dira neurriak hartzen euskal lurralde osoan.

Zer da Dermatosi Nodular Kutsakorra eta nori eragiten dio?

Dermatosi Nodular Kutsakorra (DNK) gaixotasun biral bat da, abereei eragiten diena (batez ere zezen eta behiei), eta larruazalean eta barneko beste organo batzuetan noduluak (koskorrak) dira horren erakusgarri.

Batez ere intsektuek (eltxoak, euliak edo kaparrak) transmititzen duten birus batek eragiten du, eta, neurri txikiagoan, animalien arteko kontaktu zuzenak.

Gaixotasun hori ez da animalietatik pertsonetara transmititzen.

Zeintzuk dira sintomak?

Birusak sukarra eta larruazaleko eta muki-mintzetako noduluak sortzen ditu, barne-organoei ere eragiten die, eta akidura, nodulu linfatikoen hantura, larruazaleko edema eta, batzuetan, animaliaren heriotza ekar ditzake.

Gainera, infektatutako animaliek arnasketako edo digestioko ondoezak izan ditzakete, jateko gogorik ez, eta horrek esnearen eta haragiaren produktibitatea murriztea dakar. 

Zer eragin du sektorean?

Araudiak saldo osoa hiltzera behartzen du infektatutako abere bakar bat hautematen bada, Xabier Iraolak (ENBA) Orain.eus-i esan dionez: "Ustiategi baten abere bakar bat gaixotuko balitz, abere denak sakrifikatu behar izatea dakar, eta horrek, kasu gehienetan, ustiategiaren itxiera bera ekarriko luke". Iraolaren arabera, horrelako neurri batek eragindako kolpeari buelta ematea oso zaila litzateke, ezinezkoa ez esatearren. 

Euskal Herrian kasurik hauteman ez bada ere, Espainian kasuak agertu izanak Estatuaren osasun estatusa eta estatus epidemiologikoa aldatzea eragin du. Gaixotasun jakin baten kasurik ez duten herrialdeek askotan itxi egiten dituzte kaltetutako herrialdeetako inportazioak, izan animaliak, izan produktu eratorrienak, eta horrek, ezinbestean, kalte egiten dio abeltzaintzari lotutako ekonomiari.

EAEko abeltzaintza-sektorearen kasuan, oraingoz esportazioek ez dute kezka handirik eragiten, esportazio-bolumena ez baita handia. Hala ere, Iraolak azaldu duenez, zenbat eta garbiago egon herrialde bat, orduan eta errazagoa izango da esportaziorako ziurtagiriak lortzea.

Hori bai, herrialde bakoitzak ezartzen ditu bere langa eta murrizketak. Kasu honetan, esaterako, Marokok debekatu egin du Espainiako lurraldetik bizirik dauden abereen inportazio oro. Libiak, ordea, erregionalizazioaren alde egin du: hau da, ez du inportatuko kaltetutako eskualdeetatik doan aziendarik (Gironatik, esaterako), baina bai "garbi" dauden eskualdeetatik doazenak.

Prebenitu al daiteke, txertaketa masiboa eginda?

Dermatosi Nodular Kutsakorra A motako gaixotasuntzat hartzen da, eta ezin da prebentziozko txertorik jarri.

"Kutsatzeko arriskua hain handia denez, debekatuta dago prebentziozko txertoak jartzea", azaldu du Iraolak. Izan ere, txertoak ez dira inoiz % 100 eraginkorrak izaten, eta beti utziko litzaioke zirrikituren bat birusari. Europako araudiaren arabera, "gaixotasunaren hedapenari aurre egiteko modu bakarra da dagoeneko kaltetutako ustiategietan edo eremuetan erabat desagerraraztea".

Abeltzain bakoitzak, beraz, bere gain hartu beharko ditu biosegurtasun neurriak, hala nola abelburu berriak berrogeialdian jartzea, ustiategietara sartzen diren ibilgailuen eta pertsonen kontrola, desinfektatzeei arreta berezia jartzea, eta abelburuak zorrotz aztertzea, gaixotasunik balego ahalik eta azkarren detektatzeko.