EAJk eta PSE-EEk zerga-neurrien marko komuna adostu dute Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarako

Foru aldundietan gobernu-bazkide diren EAJk eta PSE-EEk akordioa lortu dute 2027an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan aplikatuko diren neurri fiskalen inguruan. Hala ere, Araban eta Gipuzkoan ez dute gehiengorik, eta, beraz, oposizioko talderen baten babesa beharko dute neurri horiek aurrera ateratzeko.

Datorren urtean aplikatu beharreko neurri fiskalen inguruan bi alderdiek, batez ere Bizkaian izan dituzten desadostasunen ostean heldu da "marko bateratua". Alderdiek argitaratu duten ohar bateratuak zehazten duenez, neurriak hiru lurralde historikoetan txertatuko dira (arau-aurreproiektuetan edo zuzenketen bidez, Batzar Nagusietako izapidetze prosezuan), nahiz eta lurralde bakoitzak esparru komun hori zabaltzeko edo osatzeko aukera izan, bere ezaugarrien eta beharren arabera.

Akordioak aurreikusten du neurrien inpaktua ebaluatzeko xedapen gehigarri bat jasotzea. EAJk eta PSE-EEk azaltzen dutenez, ebaluazioan 2026tik 2029ra doazen ekitaldietan aurreikusitako helburuen betetze maila aztertu beharko da: enpresen eta profesionalak bertan errotzea, belaunaldi-aldaketa, langileen parte-hartzea, etxebizitzarako sarbidea hobetzea eta mugikortasun iraunkorrerako trantsizioa bultzatzea.

Foru Gobernu bakoitzak bere emaitzen berri emango die Batzar Nagusiei, eta horiek, hala badagokio, araudi-aldaketak egin ala ez baloratu ahal izango dute.

Enpresen jarraipena eta belaunaldi-erreleboa

Enpresen iraupena eta belaunaldien arteko erreleboa bermatzeko, plusbalioen % 30eko murrizketa adostu da enpresa ete negozio autonomoen eskualdatze zehatz batzuetarako, baldin eta jardueraren eta enpleguaren jarraitutasuna hurrengo 5 urteotarako bermatzen bada. Murrizketa hori % 35ekoa izango da eskualdatzea mikro ETE batekin egiten bada, eta % 40koa, enpresa 36 urtetik beherako emakume batek eskuratzen badu.

Era berean adostu da crowdfundingen titulartasunerako araudia berrikustea eta erreserba zabaltzea ekintzailetza sustatzeko eta jarduera produktiboa indartzeko lurraldeetako proiektu estrategikoetarako.

Beste alde batetik, planteatu da Sozietateen gaineko Zergari buruzko Foru Arauaren 53. artikuluan herrialdeko edo lurraldeko proiektu estrategikoetarako aurreikusitako erreserba zabaltzea. Proiektu horien definizioa eta aurreikusitako baldintzak arau bidez zehaztuko dira, hainbat faktore aintzat hartuz: enplegu egonkorra eta kalitatezkoa sortzea, inbertsioaren bolumena eta herri eta lurralde estrategikoekin lerrokatuta egotea.

Langileen parte-hartzea

Akordioak zerga pizgarriak aurreikusten ditu langileek akzioak edo partaidetzak erosiz enpresen kapitalean parte hartzeko aukera izan dezaten; urtean 12.000 eurorainoko zerga-abantailak aurreikusten ditu akordioak. Maileguak ahalbidetzea ere aurreikusten da, langileak kooperatibetan edo beren enpresen kapitalean sartu ahal izan daitezen. 

Pizgarri horiek aplikatzeko, akzioak edo partaidetzak hiru urtez mantendu beharko dira. Enpresa handietan, pizgarria langileen parte-hartzeak gizartearen edo taldearen kontrola lortzea ahalbidetzen duen kasuetara bideratuko da, erabaki-zentroen errotzea indartzeko helburuarekin.

Profesionalak erakarri eta fidelizatzea

Atzerrian bizi izan diren profesionalak erakartzeko, % 2ko salbuespena adostu da talentu profesionalerako lan-etekinetan, eta % 30eko salbuespena lan-etekinetan profesional kualifikatuentzat (gutxienez goi-mailako LH dutenak), honako sektore hauetan: ikerketa, garapena eta berrikuntza zientifikoa, teknikoa edo finantzarioa, ingurumena eta trantsizio energetikoa, teknologikoa eta biosanitarioa. Salbuespen horiek %10 handituko dira 36 urtetik beherakoentzat, eta 1+7 urteko iraupena izango dute. 

Era berean, 2.000 euroko aldagai kengarria gehituko zaie (3.000 euro 36 urtetik beherakoentzat), mugikortasun geografiko kontzeptuan, aberriratu gabekoen irizpidea bete gabe euskal lurraldera iristen direnei.

Talentua erakartzearekin lotuta, eta etxebizitzaren merkatuaren zailtasunen aurrean, erabaki da enpresak bere langileen alokairua gauzatan ordaintzea ez dela zergapetuko, gehienez 700 euro hileko, eta gehienez 24 hilabete langile bakoitzeko, betiere alokairuak erreferentziazko indizea gainditzen ez badu, eta gehienez 300 euro gainerako kasuetan.

Etxebizitza eskuratzeko erraztasunak

Era berean, hobariak ezartzeko eta OHZ sozialaren eredurantz aurrera egiteko gaikuntza emango zaie udalei, eta Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergan, Ondarearen gaineko Zergan zein PFEZn kenkari bat sartzea aztertuko da, etxebizitzak edo lurzoru finalista alokairuko parke publikoari edo lankidetza publiko-pribatuko proiektuei lagatzea ahalbidetzeko.

Gazteen prestakuntzari eta enpleguari dagokienez, etengabeko prestakuntza eta prestakuntza dualerako pizgarriak indartu dira, eta enplegua sortzeari lotutako kenkariak handitu dira.

Zaintzagatiko kenkariak

Zainketen arloan, zaintzagatiko kenkariaren atalasea 500 eurora igotzea adostu dute, 750 eurora zaintza profesionalagatik bada, eta 1.000 eurora guraso bakarreko familien kasuan.

Akordioak erreparazio soziala ere jasotzen du, haurtzaroan eta nerabezaroan jasandako abusuen biktimei erreparazioa eta aitortza egiteko prozesuak errazteko neurriak jasotzen baititu instituzioen eremuan.

Mugikortasun jasangarria

EAJk eta PSE-EEk ere mugikortasun jasangarriaren eremurako kenkariak adostu dituzte: ibilgailu berria erosteagatik % 5eko kenkaria 20 urte baino gehiagoko antzinatasuna duen beste bat txatartegira eramaten bada edo ibilgailu zaharrak erregelamenduan ezarriko den emisio-kopurua gainditzen badu. Neurriak bi urteko indarraldia izango du, eta 30.000 euroko prezio-mugarekin aplikatuko da ibilgailu konbentzionalen kasuan, eta 40.000 eurokoa zero emisiokoen kasuan.

Familia-enpresaren fiskalitatea eta aitorpena egin beharra

Akordioak indartu egiten ditu familia enpresen kostu bidezko eskualdatzeen balorazioa saihesteko arauak. Arau orokor gisa, eskuratzaileak benetan ordaindu beharreko zenbatekoa geroko eskualdaketa batean ordainduko du. Administrazioak egiaztatzen badu adierazitako zenbatekoa ez dela adierazitakoa, salbuespen-eskubidea galduko du, eta dagokion erregularizazioa eta berandutze-interesak aplikatuko zaizkio.

Irabazizko eskualdaketetarako (dohaintzak eta familia-enpresaren oinordetzak) berariazko arau bat sartzeko beharra ere aztertuko da, Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zergan aurreikusitako baloraziora igorriz eta peritu-tasazioaren eskakizunarekin, bidezkoa denean.

PFEZa aitortzeko betebeharrari dagokionez (gaur egun 20.000 euro da muga), bi alderdiek adostu dute hura eguneratzea, 2027ko ekitaldiko aurrekontuen eta diru-bilketaren esparruan.