Astronomia
Gorde
Kendu nire zerrendatik

Lurretik hurbilen dagoen izar hiperarina aurkitu dute

Azken hamarkadan hogei izar hiperazkar aurkitu dituzte. Azkena hau lurretik hurbilen dagoena, handiena eta distiratsuen artean bigarrena da.
Izarrak. Argazkia: NASA
Izarrak. Argazkia: NASA

Utah unibertsitateko ikertzaile talde batek (EEUU) milioi bat kilometro orduko habiaduran bidaiatzen duen izar hiperarin bat aurkitu dute. Ikertzaileen arabera izar hau, “aurkitu dituzten artean, lurretik hurbilen dagoena, handiena eta distiratsuen artean bigarrena da”. Ikertzaileen ustez, izar honek Esne Bidearen erdian dagoen zulo beltz masiboaren eta materia ilunak duen halo misteriotsuaren inguruan argibideak eman ditzakeela.

Zheng Zheng ikertzailea izan da proiektuaren egilea, Astrophysical Journal Letters web gunean argitaratu dena. Zhengek azaldu duenez, gertuen dagoen izarra baldin bada ere, Lurretik 249 trilioi kilometrotara dago. Esne Bidearen diskoaren gainetik dagoen izar hiperazkarren mulkokoa da. Zeruen duen kokapenagatik bere erdialdetatik gertu sortu zela uste dute.

Galaxiaren espiralaren alde ikusgarriaren diametroak 100.000 argi-urtekoa da, eta Zhengek azaldu duenez, materia ilunaren haloa gehitzen denean, diametroa milioi bat argi-urtera hazi egiten da.

Ikertzaileek galaxia inguratzen duen materia ilunaren haloaren tamaina ezagutzen dute, haren grabitatearen indarrak izarren eta gas hodeien mugimenduan eragiten duelako. Horrela, izarrak materia ilunaren halotik bidaiatzerakoan, baliteke, bere abiadurak eta ibilbideak halo misteriotsuaren nondik norakoak azaltzea.

Bere tamainari dagokionez, eguzkia baino bederatzi aldiz handiagoa dela dio ikerketak. Hori dela eta, 2005ean aurkitutako beste izar hiperarin baten antz handia du. Bi hauek 2008an aurkitutako izarra baino txikiagoak dira.

Gainera, eguzkia baino lau aldiz beroagoa da eta 3.400 aldiz distiratsuagoa (distantzia beretik begiratzen bada). Eguzkiaren bizitzarekin alderatzen badugu, izar berri hau askoz gazteagoa da. Eguzkiak 4.6 mila milioi urte ditu; honek ostera, bakarrik 32 milioi urte.

20 izar hiperarin aurkitu dira

Azken hamarkadan, astronomoek 20 izar hiperazkar aurkitu dituzte. Izar hauek bikoteka jaiotzen direla uste da, behin elkarrekin orbitatzen zutelako. Galaxiaren erdialdean dagoen zulo beltzera hurbildutakoan ordea, indar hori bertan behera gelditu zen.

Zure interesekoa izan daiteke

GRAFCAV2882. VITORIA, 05/05/2026.- Este martes se ha celebrado en la Audiencia Provincial de Álava la segunda sesión del juicio con jurado popular contra el presunto asesino de Maialen Mazón, la mujer de 32 años que estaba embarazada de gemelos en el momento de su asesinato en mayo de 2023. EFE/ L. Rico
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Maialen Mazon hiltzeagatik akusatutako gizonak biktimaren odol orbanak zituen arropetan

Ostiral honetan egin da Arabako Probintzia Auzitegian ustezko hiltzailearen aurkako epaiketaren bosgarren saioa. Auzipetuaren arroparen hainbat lagin aztertzeaz arduratu ziren Ertzaintzako bi adituk deklaratu dute gaur. Zehazki, haren galtzetan zegoen orban bat, eta alkandoran eta zapatiletan zituen orban batzuk ikertu dituzte, eta ondorioztatu dute odol orbanak zirela eta odol hori Mazonen DNArekin bat zetorrela. 

homenaje-Lukas-Agirre-efe
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Lukas Agirre hiltzeaz akusatutakoen "errugabetasun presuntzioa suntsitzeko zantzu nahikoak" ikusten ditu fiskalak

2022ko Gabonetan gertatu zen krimenaz akusatuta, hiru pertsona eseriko dira aulkian: hilketaren ustezko egilea, beharrezko laguntzailea (hiltzaileari labana eman ziona) eta krimena estali zuen neska bat. Gaur osatuta geratuko da herri epaimahaia, eta astelehenean hasiko da epaiketa bera, aurretiazko gaiak aztertuta. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 22 eta 25 urte arteko kartzela zigorra eskatzen dute.

18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Eusko Jaurlaritzak Gaixotasun Infekzioso Emergenteen Aholku Batzordea aktibatu du hantabirusak eragindako alerta hurbiletik jarraitzeko

Gontzal Tamayo Osasun sailburuordea buru duen organoak bere lehen azalpenak eman ditu MV Hondius ontziaren egoera aztertu ondoren, eta lasaitasunerako mezua helarazi nahi izan du, Euskadin arriskua oso txikia dela goraipatuz; Osakidetzak, berriz, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Goi Mailako Isolamendu eta Tratamenduko Unitatea operatibo eta prest du edozein gorabeherari aurre egiteko.

Gehiago ikusi
Publizitatea
X