Gizakia Ilargira eraman zuen Apolo 11 misioari buruzko bitxikeriak
Lehen aldiz eginiko ilargiratzearen 50. urteurrena da uztailaren 20an, larunbata. XX. mendeko gertakari historiko horren protagonistak Neil Armstrong, Buzz Aldrin (Edwin E. Aldrin Jr.) eta Michael Collins NASAko astronautak izan ziren.
Neil Armstrong, astronautarik ospetsuena, Apolo 11 misioaren komandantea izan zen; Aldrin eta Collins, aldiz, ilargi-moduluaren eta aginte-moduluaren pilotuak, hurrenez hurren. Michael Collinsek ez zuen Ilargia zapaldu.
Bost hamarkadatan zabaldutako esamesez gain, ilargiratze ospetsuarekin loturiko hainbat bitxikeria daude. Ontzien izenak, adibidez, tripulazioko komandanteak erabaki zituen, Armstrongek. Ilargiratze-moduluari Eagle (arranoa) jarri zion, eta aginte-moduluari, Columbia.
Gizakiak ez zuen Ilargia zapaldu uztailaren 20an
Nahiz eta tripulazioa egun horretan heldu zela esan, adierazpen hori okerra da kronologikoki.
Uztailaren 20an, 20:17:40an (UTC), heldu zen espazio-ontzia Ilargiko Mare Tranquillitatis izeneko itsaso handira, baina hurrengo egunean jaitsi zen Neil Armstrong espazio-ontzitik, hots, 1969ko uztailaren 21an, 02:56an (UTC), NASAko webgunean argitaratutako misioaren lapurpenaren arabera.
Pauso txikia, norentzat?
"Pauso txikia gizakiarentzat, jauzi ikaragarria gizadiarentzat" ("That's one small step for a man, one giant leap for mankind", ingelesez) Neil Armstrongek Ilargiko azala ukitzean esan zituen hitzak dira, antza. Zuzenean eginiko telebistako emankizunean, baina, ez dago argi Armstrongek 'man' (gizona edo, kasu honetan, gizakia) hitzaren aurretik artikulu mugagabea jarri zuen.
Artikulu mugagabe hori gabe ("one small step for men", "one small step for a man" esaldiaren ordez), gizaki edo gizon bakar bat aipatu beharrean, gizonen multzoa edo gizadia aipatuko zukeen astronautak. Hori dela eta, egun ezagutzen dugun adierazpena okerra dela uste dute hainbat pertsonak.
2012an, 82 urterekin hil zen Armstrong. Bere bizitzan zehar, 'a' artikulua ahoskatu zuela esan zuen beti, baina arazo tekniko batengatik ahotsa ez zela ondo entzun.
Astronautaren esanetan, esaldia modu naturalean bururatu zitzaion, modulutik jaitsi baino lehen, Andrew Chaikinek Gizon bat Ilargian liburuan deskribatu zuen moduan. Hala ere, Armstrongek hitzak aldez aurretik prestatu zituela aitortu zuen Neilen anaiak, Dean Armstrongek, 2013an, BBCren Neil Armstrong - First Man on the Moon izeneko telesaioan.
Dean Armstrongek Erresuma Batuko telebista publikoan azaldu zuenez, Apolo 11 misioa hasi baino egun batzuk lehenago, paper bat eman zion Neilek esaldi historikoarekin. Deanen esanetan, ez zuen jarri artikulu mugagaberik, baina, ozen irakurri zuenean, Neilek hori zuzendu zuen gizona zentzu zabalean aipatzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Zaldi-probek beteko dute idi-proben lekua Abadiñoko San Blas egunean
Erroskilla eta eztarria babesteko lokarriekin batera, idi-probek leku berezia izan ohi dute San Blasetan, baina, aurtengoan, egitarauan moldaketak egin behar izan ditu Udalak, dermatosiaren ondorioz.
Dermatosi Nodular Kutsakorraren aurkako neurriak eguneratu ditu Jaurlaritzak
Behi-aziendak egotea debekatuta egongo da azoka eta erakustaldietan, baina aldundiek salbuespenez baimendu ahal izango dute ustiategi bereko behiak egotea, zenbait baldintza beteta. Neurri horrek, ate joka diren inauterietako bigantxen ikuskizunak eta sokamuturrak egitea ahabildetuko dezake.
Onddoekin egindako ontziak errealitate izan daitezke etorkizunean
Gueñesko Basque Biodesing Centerren urteak daramatzate mizelioa ikertzen. Onddoetatik datorren materiala da, urarekiko erresistentea eta biodegradagarria, eta etorkizunean plastikoa edo kartoiak ordeztu ditzake ontziak egiteko.
Iraungitako dosiarekin txertatutako haurtxo baten amak salatu du "segurtasunik eza" ematen diola egoera horrek
Iraungitako Hexabalente txertoaren dosi bat jaso zuen haurtxo baten amak deitoratu du egoera horrek "segurtasunik eza" eragiten diola, beti pentsatu izan baitu Osakidetzak dena ondo egiten duela. Barkamena eskatu diotela eta adingabeari txertoa berriro jartzeko hitzordua eman diotela ziurtatu du.
Adi Bilbo inguruko errepideetan, seik izena aldatu dute eta, A-8a barne
Gidariek eta nabigatzaileek izen berriekin ohitu beharko dute orain. Garai bateko Hegoaldeko saihesbideak BI-10 izena hartuko du, eta Txorierriko igarobidea BI-30 izango da aurrerantzean.
Osakidetzak asteon bukatuko du iraungitako dosia jaso zutenen birtxertaketa
Hexabalentearen kasuan, gaizki txertatutako 30 lagunetatik gehienek jaso dute dosia, eta bestela, gaur-biharretan izango dute. Tetrabalente eta hirukoitz birikoari dagokionez, asteon amaituko dutelakoan dago Osakidetza.
Tolosako inauterietan bigantxak izango dira azkenean
Gipuzkoako Aldundiak behin-behinean baimendu ditu inauterietan bigantxekin egiten diren ekitaldiak eta sokamuturra. Abenduan, Frantzian dermatosi nodular kasuek gora egin zutelako erabaki zuten Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak abelburuen joan-etorriak mugatzea eta behi erakusketak, idi probak eta sokamuturra debekatu zituen, agindu bidez.
Iaz 80 pertsonak jaso zuten eutanasia EAEn, aurreko urtean baino % 62k gehiagok
Eutanasia eskaerak 120 izan ziren, eta aurreko urtean, 74.
EAEko ikastetxeetan aurrematrikula egiteko gida
Gaurtik otsailaren 13ra arte egin ahal izango da aurrematrikula online zein aurrez aurre, eta hemen jaso dugu jakin beharreko informazio guztia.
EH Bilduk iraungitako txertoen inguruan egindako ohartarazpena "sobera" zegoen, Osasun Sailaren ustez
Lore Bilbao Osakidetzaren zuzendari nagusiak ETB1eko "Egun On" saioan azaldu duenez, familiei "mezu argi bat" helarazi nahi zieten, eta, horretarako, txostenak eskatu zituzten. Horien zain zeudenean egin zuen EH Bilduk eman zuen auziaren berri. "10 egun lehenagotik baldin bazekiten, zergatik ez zuten ezer egin? Kasu honetan guk bagenekien, baina zer gertatuko litzateke jakin izan ez bagenu?", galdetu du.