OME: 'Neurriak hartu ezean minbizia % 60 haziko da datozen hogei urteetan'
Minbiziaren aurkako Nazioarteko Eguna dela eta, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) ohartarazi du, gaur egungo joerek jarraituz gero, munduak gaixotasun horren kasuak % 60 handitzen ikusiko dituela datozen bi hamarkadetan.
Kasu berrien igoera handiena, % 81 ingurukoa, diru-sarrera txikiko eta ertaineko herrialdeetan gertatuko da, biziraupen tasak baxuagoak baitira.
Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, herrialde horiek gaixotasun infekziosoei aurre egiten eta amaren eta haurren osasuna hobetzen kontzentratu behar izan dituzte beren osasun-baliabide mugatuak, eta haien osasun-zerbitzuak ez daude prestatuta minbizia prebenitzeko, diagnostikatzeko eta tratatzeko.
2019an, diru-sarrera handiko herrialdeen % 90ek baino gehiagok adierazi zuten minbiziaren tratamendu integraleko zerbitzuak eskuragarri zeudela osasun publikoko sisteman, diru-sarrera txikiko herrialdeen % 15 baino gutxiagorekin alderatuta.
"Arreta dei bat da hau, herrialde aberats eta pobreetako minbizi zerbitzuen arteko desberdintasun onartezinei heltzeko", esan du Ren Minghui OMEko goi arduradunak.
"Pertsonek lehen mailako arreta eta deribazio sistemak eskura badituzte, orduan minbizia goiz antzeman daiteke, eraginkortasunez tratatu eta sendatu. Minbiziak ez luke inorentzat heriotza epaia izan behar, inon ez ", gaineratu du.
Erakunde horren arabera, herrialde pobreenetan gaixotasunaren aurkako aurrerapena lorgarria da. "Herrialde bakoitzaren egoeraren araberako politika egokienak identifikatuz, osasun-estaldura unibertsalean minbiziari ematen zaion erantzuna txertatuz eta alderdi interesdunak modu koordinatuan lan egin dezaten mugituz, gutxienez zazpi milioi bizitza salbatu litezke hurrengo hamarkadan", esan du Osasunaren Mundu Erakundeko zuzendari nagusi Tedros Adhanom Ghebreyesus doktoreak.
"Azken 50 urteetan aurrerapauso izugarriak ikusi dira minbiziaren prebentzioari eta tratamenduari buruzko ikerketan", adierazi du Minbiziari buruzko Nazioarteko Ikerketa Zentroko zuzendari Elisabete Weiderpass doktoreak.
Tratamenduetan hobekuntzak egin ondoren eta diru-sarrera handiko herrialdeek prebentzio, diagnostiko goiztiar eta detekzio programak onartu ondoren, minbiziak eragindako heriotza goiztiarraren probabilitatea % 20 murriztu da 2000 eta 2015 urteen artean nazio horietan. Hala ere, portzentaje hori % 5ekoa baino ez zen izan herrialde txikietan.
Minbizi mota asko prebenitu litezke arrisku-faktore komunen eraginpean egotea saihestuz, hala nola tabakoaren kontsumoa, minbiziak eragindako heriotzen % 25en erantzulea baita. Gainera, minbizien ehuneko handi bat kirurgia, erradioterapia edo kimioterapia bidez senda daiteke, bereziki fase goiztiar batean atzematen badira.
Gobernu bakoitzak minbiziaren aurkako terapia berritzaile egokiak aukeratzeko zeregina du, kontuan hartuta dauden tratamenduetako asko oso eskuragarriak eta eraginkorrak direla minbiziaren aurka, finantza-zailtasunik sortu gabe.
Zure interesekoa izan daiteke
Olatu zuri gorriak Iruñea hartu du
Txupinazoarekin, lehertu da festa Iruñean eta ez du atsedenik hartuko datorren uztailaren 14ra arte. Urteroko ohiturei, gaur beste protagonista bat batu zaie: beroa. Festazaleek 40 graduko tenperaturekin abiatu dituzte 2026ko sanferminak.
Antzuola eta Urretxu artean piztutako baso-sutea kontrolpean dago
Gipuzkoako hiru parketako suhiltzaileak aritu dira Antzuolan 13:45ak aldera deklaratutako sutea itzaltzen. Sugarrak ordu batzuk geroago kontrolatu dituzte.
Kontrolatu dute Imarkoainen piztutako sutea
Lizarra, Azkoien eta Tafallako suhiltzaile etxeetako brigadek 15:30ak aldera lortu dute sutea kontrolpeak hartzea. Guztira 80 hektarea baino gehiago erre dira baso eta, batez ere, laborantza artean.
ELAk arreta euskaraz bermatzeko eskatu dio Osakidetzari
Oraindik hizkuntza ez dakiten langileak euskalduntzeko plana aldarrikatu du sindikatuak Osakidetzaren Gasteizko egoitzan.
Lesakako sanferminak hasi dira
Txupinaren jaurtiketak eman die hasiera Lesakako San Fermin jaiei astelehen honetan, 12:00etan. Jai-egitarauak 50 kultura-, kirol- eta jolas-jarduera baino gehiago biltzen ditu, datozen 6 eguneton burutuko direnak. Gaita jotzaileen, musika-banden eta txarangen ohiko soinuek herriko kaleak alaituko dituzte uztailaren 11ra arte, larunbata.
Arrautza frijituak, txistorra eta zapi gorria: Hasi da festa Iruñean
Urtero bezala, ohiko hamaiketakoak izaten dira uztailaren 6ko goizean, festei hasiera emateko zain. Mokadu sendoak beti ere, hau izango baita seguraski, eguneko otordu bakarra.
40 ikasleri ez diete, kautelaz, USaPen Euskarako nota zenbatuko
Auzitegiek arrazoia ematen ez badiete kasuaren funtsari buruz, nota horiek kontuan hartuko dira azkenean.
Asiron eta Chivite: "Jendeak asko goza dezala, baina errespetuz"
Joseba Asiron Iruñeko alkateak eta Maria Chivite Nafarroako presidenteak 2026ko sanferminetara hurbiltzeko deia egin diete herritarrei, jaiez eta hiriaz gozatzeko, baina "beti errespetuz".
Txistulari eta Gaiteroen Bandak dantzan jarri du Iruñeko Udaletxe plaza
Gaur eguerdian Iruñeko Udaletxeko plaza bete duten milaka pertsonek Txistulari eta Gaitarien Bandaren doinuekin dantzan egin ahal izan dute.
3I/ATLAS izarrarteko kometa "Eguzkia baino askoz zaharragoa" dela ondorioztatu du astronomo talde batek
Aztarna kimiko espezifikoak neurtuz iritsi dira ondorio horretara, eta segur aski Eguzki sistematik kanpo sortu zela ere uste dute. Izarrarteko kometak eguzki sistemaren kanpoan sortu eta noizean behin eguzki sisteman sartzen diren izoztutako objektuak dira.