Gaur espero da pertseiden izar-jasa handiena
Pertseiden izar-jasa urtero abuztuaren 12aren inguruan gertatzen den meteoro-jasa da ("izar iheskor" edo "izar uxo" izenaz ere dira ezagunak). "Done Laurendiren malkoak" izen herrikoia ere hartzen dute, meteoro-jasaren aktibitate goreneko unea abuztuaren 10era gerturatzen delako, izen bereko martiri espainiarraren jai-egunean.
Pertseidak ipar hemisferiotik ikus daitezke udan. Meteoro horien abiadura segundoko 50 kilometrotik gorakoa izan daiteke, eta horien jarduera-tasa orduko 200 meteorokoa ere izan daiteke. Aktibitate goreneko unea abuztuaren 11tik 13rako gauetan izaten bada ere, pertseidak normalean uztailaren 17an hasi eta abuztuaren 24an amaitzen dira. Horien aktibitate altuak, uda borealean behaketarako baldintza atmosferiko mesedegarriekin batera, urtean zehar gertatzen den meteoro-jasarik ospetsuena eta ikusteko errazena bihurtzen du.
Zer espero da 2020an?
2020a pertseidak behatzeko urte ona izango da, Ilargia beheranzko fasean dagoenean izango baitira ikusgai.
Izar-jasaren aktibitate goreneko unea abuztuaren 12rako dago aurreikusita, 15:00etatik 18:00etara bitartean (Iberiar penintsulako ordu ofizialak). Beraz, pertseidak behatzeko unerik onena abuztuaren 11tik 13rako gauak izango dira. Ilargia saihestu nahi bada, hobe da gauaren lehen zatian behatzea, behin zerua ilun dagoela eta gure satelitetik irten aurretik.
Zergatik gertatzen dira?
Urtero, abuztu hasieran, gure planetak 109P/Swift-Tuttle kometaren orbita zeharkatzen du; 133 urteko periodoa du eta 1992an pasatu zen azken aldiz Eguzkitik gertu. Orbita hau partikula txikiz beteta dago, harea aleak edo txikiagoak kasu, kometak aurreko urratsetan askatu dituenak. Partikula horietako bakoitza, kometaren buztanaren parte izandakoa, Lurreko atmosferan abiadura handian sartzen denean, marruskadurak berotu egiten du, altuera handian lurrundu arte.
Meteoro-jasak, dirudienez, jatorrizko gune bakarra du, izar uxo guztiak sortzen diren puntu bat. Puntu horri "erradiatzaile" deitzen zaio, eta horren kokapena izar-jasa izendatzeko erabiltzen da. Beraz, pertseidak Pertseo konstelazioan daude.
Nora jo pertseidak ikusteko?
Oro har, egokiena leku ilun bat aukeratzea da, ahal den argi-kutsadura txikiena duena eta inguruetan eraikinik eta zuhaitzik ez dituena. Gida bat eskaintzen dizugu, gau horretan ikuskizuna ahalik eta modurik onenean gozatu ahal izateko.
Zure interesekoa izan daiteke
Albiste izango dira: EITB Data, aita santua sexu abusuen biktimekin bilduko da eta Iran-Israel gatazka
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Aita santua Elizak egindako sexu abusuen biktimekin bilduko da arratsaldean
Madrilen egingo duen azken egunean batzartuko da Leon XIV.a biktimekin, Kongresuan hitzaldia eman eta gero.
Zopak, tortillak eta izozkailukoak dira gehien kontsumitzen diren aurrez prestatutako platerak
Zopak eta kremak janari prestatuaren kontsumoaren liderrak dira; pizzak, ordea, pisua galdu du, eta jateko prest dauden plater berriak goraka doaz.
Gero eta gutxiago kozinatzen dugu: aurrez prestatutako plateren kontsumoa % 150 hazi da Euskadin, eta % 133 Nafarroan
Euskadik eta Nafarroak etxeko elikagaien kontsumoa murriztu dute janari prestatuaren erosketa handitzen den bitartean.
Eguneko menuen prezioa soldatak eta inflazioa baino gehiago igo da azken hiru urteetan
Euskadin, eguneko menuek 15,8 euro balio du batez beste, Balear Uharteekin batera Estatuko preziorik altuena. Nafarroan, berriz, 14,9 eurokoa da batezbestekoa, Estatukoa (14,2 euro) baino handiagoa.
Etxebarriko jaietan emakume bati egindako sexu-erasoa salatu dute
Bizkaian, Etxebarrin, elkarretaratze bat egin dute bart goizaldean San Antonio auzoko jaietan gertatu den sexu-erasoa salatzeko. Udalak, jai batzordeak eta txosnetako elkarteek bat egin dute protestarekin, eta gaueko ekitaldi guztiak bertan behera utzi dituzte. Elkarrekin kaleratutako idatzian diote erabilitako indarkeria onartezina dela eta ez datorrela bat aldarrikatzen duten elkarbizitzarekin eta emakumeek merezi duten segurtasunarekin.
Milioi bat pertsona baino gehiago joan dira aita santuaren mezara Madrilen, eta kultur zein kirol ordezkariekin topaketa izan du arratsaldean
Besteekiko jarrera irekia izateko eskatu die Leon XIV.a aita santuak fededunei, batez ere behartsuei, gaixoei, bakarrik dauden pertsonei eta itxaropena galdu dutenei hurbiltzeko, hurkoari laguntzeko jarrera sustatuz.
Deiadar Mendien XXI. Eguna ospatu dute Ganekogortan
Adarraren soinua entzun da goizean Ganegokorta eta Pagasarri mendien luze-zabalean. Behinola Bizkaiko Batzar Nagusien batzarrerako deia hala egiten zuten. Usadio zaharra gogoratzeaz gain, mendi martxa egin dute gaur, jai giroan.
Santurtzik milaka lagun bildu ditu Euskal Eskola Publikoaren jaian
Santurtziko kaleak eta plazak ekitaldiz, familia-ikuskizunez, tailerrez eta bestelako jardueraz bete dira lehen ordutik, Euskal Eskola Publikoaren izaera irekia eta komunitarioa indartzeko asmoz.
Bilboko Itsas Museoko ontziak eraberritzen aritu dira Lantegi Batuakeko kideak, Erain proiektuari esker
Adimen urritasuna duten pertsonen inklusioa eta garapen profesionala sustatzen ditu Lantegi Batuak erakundeak Bizkaian. Berriki elkarlan berezi bati ekin dio Bilboko Itsas Museoarekin batera. Hainbat lagun museoko ontzi tradizionalak eraberritzen aritu dira bertako tailerrean. Gaur amaitu dute egonaldia, eta kideei erakutsi diete zer egin duten.