Elisa Loncon ekintzaile maputxea, Rene Cassin saria: "Gaur Txilek historia berri bat bizi du"
Elisa Loncon ekintzaile maputxe, akademikoa, hizkuntzalari eta politikariak Rene Cassin Giza Eskubideen saria jaso du asteazken honetan. Sarituaren ahotan, Txilek "historia berri" bat bizi du gaur, "botere eremutik" at egon direnek "parekidetasunean" idatzitako Konstituzio batekin.
Lonconek Eusko Jaurlaritzaren saria jaso du Gasteizen. Txileko komunitate indigenetan ekintzaileak egindako lana saritu nahi izan du Exekutiboak.
Ekitaldian zehar olerki bat mapudungun hizkuntzan irakurri dute. Maputxe herriaren hizkuntza da. Poemak saritua hunkitu du.
Ekintzaileak azaldu duenez, bere arbasoek kolonialismoaren eta Augusto Pinocheten diktaduraren aurka borroka egin zuten, eta bere aiton-amon guztiek amets bera zuten, "kendutako lurraldea", burujabetza eta herriaren kultura berreskuratzea. "Hori da besarkatzen dudan borroka", nabarmendu du.
Txilen prozesu konstituziogile bat abiatu dela azpimarratu du, diktadurak utzitako Konstituzioa aldatzeko, "eredu sozial eta politiko zatitzaile eta demokratiko eskas bati, eredu neoliberalean oinarrituari" zilegitasuna eman ziolako. Gaur Txileko herriek gainditu nahi dute, erantsi duenez. Testua "parekidetasunean" eta ikuspegi deszentralizatzaile batekin idazten ari dira, gaineratu du.
Mapudungun hizkuntza bultzatzea aldarrikatu du, eta hizkuntza baten aurka egiten denean "isiltasunaren mundura" zigortzen dituztela salatu du. Gizateriaren eta duintasunaren kontrako eraso bat da, hizkuntzak "komunikazio, elkarrizketa eta herrien arteko bakerako" tresnak direlako, gogorarazi duenez.
Elisa Loncon Aracnia eskualdeko (Txileko hegoaldea) Traiguen komuna batean jaio zen 1963an. Duela egun gutxi Financial Times-ek munduko 25 emakume garrantzitsuenen artean kokatu zuen.
Ekitaldian, lehendakariak demokrazia erregimen politiko bat baino askoz gehiago dela esan du: "Balio sistema bat da". Elkarrizketa, indarkeriarik eta inposaketarik ez, aniztasuna eta justizia soziala eta nortasun, nazio eta herri guztien aitortza politikoa defendatu ditu buruzagiak.
Urkulluk gogorarazi duenez, Euskadik ongi daki indarkeria, terrorismoa eta bizitza eskubidea ukatzea zer den. Lehendakariaren esanetan, errealitate hori atzean utzi behar da, "biktimenganako eta haien giza eskubideenganako errespetu eta aitortzarekin".
Zure interesekoa izan daiteke
Pantailak Euskaraz plataformak txalotu egin du ETB1 ONen haurrentzako edukiak eskaintzeko erabakia
Apirilaren 13tik aurrera, EITBk bikoiztu egingo du ETB1 ONen seinalea, eta 07:00etatik 19:00etara haurrentzako euskarazko edukiak eskainiko ditu, etenik gabe, telebista konbentzionalean.
Ehunka herritarrek Berrizen atzo izandako hilketa matxista saiakera salatu dute
'Erasoen aurrean, autodefentsa feminista' goiburupean, manifestazio zaratatsua egin dute gaur arratsaldean Berrizen. Ehunka herritar batu dira Mugimendu Feministak deitutako protestara, atzo izandako eraso matxista irmo salatzeko. Emakundek ere bat egin du deialdiarekin.
Basauriko hilketa matxista salatu dute Berangon
Berangoko Udalak eta Emakumeen Elkarteak deituta, indarkeria zantzuekin hilda agertu zen 44 urteko emakume berangoztarra gogoan izan dute astearte honetan.
Hego Euskal Herriko garaiak Kultura Ondare ez-materiala dira jada
Espainiako Gobernuak errege-dekretu batean aitortu du Iberiar Penintsulako iparraldeko garaien balio sinbolikoa eta soziala. Deklarazioak eraikuntza tradizional horien kontserbazioa bermatzen lagunduko du; izan ere, mantentze ezak, homogeneizazioak eta belaunaldien arteko aldeak arriskuan jartzen dituzte.
21 urteko mutil bat hil da Nafarroan, nitazenoa kontsumitu ondoren
2024ko abuztuan hil zen, eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak orain egiaztatu du nitazenoek eragindako heriotza izan zela. Opioide sintetiko horri lotutako lehen heriotza da Euskal Herrian eta Estatu espainiarrean.
El Bocaleko pasaguneko ezbeharra gertatu aurretik, Poliziak 112ra deitzeko protokolorik zuen ala ez ikertzen ari da epailea
Agintariak, agenteak eta teknikariak deituko ditu deklaratzera, eta ikerketa-lerro bat abiatu du, materialen eta pasabidearen mantentze-lanen inguruan.
Erreskate ugari izan dira Aste Santuan euskal kostaldean
Jai egunak lausotzetik gertu izan diren egoerak bizi izan dira egunotan, eta erreskate ugari egin behar izan dira itsasoan, bai marearen igoerak ezustean harrapatu dituen pertsonenak, bai korronteek arrastan eramandako edo olatuek harrapatutako pertsonenak. Zorionez, ez da biktimarik izan.
25 eta 28 urteko bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideari eta bikotekide ohiari eraso egitea egotzita
Gasteizko Udaltzaingoak pasa den ostegunean eta ostiralean egin zituen atxiloketak, astearte honetan jakitera eman duenez.
Martinezek esan du garrantzi handikoa dela ohitura osasungarriak izatea, osasunari eragiten dioten faktoreen % 50 baitira
Osasun sailburuak ariketa fisikoa egitera, elikadura zaintzera eta alkohol eta kalamu kontsumoa murriztera animatu ditu herritarrak, Osasunaren Nazioarteko Eguna dela eta.
Mugikorrak alboratu eta familiaz gozatzeko gonbita, apirilaren 18an, EAEko hiriburuetan
Eusko Jaurlaritzak antolatuta, Mugikorrik Gabeko Eguna Familian izango da Donostian, Bilbon eta Gasteizen. Familia inguruan teknologiaren erabilera kontzienteagoa sustatzea du helburu egitasmoak. “Ongizate emozionala zaintzeko eta senideekin egotearen balioa berreskuratzeko keinu txiki” gisa aurkeztu du Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak.