Nafarroak umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa jarriko du abian urtarrilean
Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak 2023ko urtarrilaren amaieran abian jarriko du umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa, 35-65 urte bitarteko 162.625 emakumeri zuzendua. Baheketaren lehen proba giza papilomaren birusa hautematea izango da.
Programa honen berritasuna da hala erabakitzen duten emakumeek beren etxean egin ahal izango dutela proba, eta dagokien Sexu eta Ugalketa Osasunaren Arretarako Zentroan (CASSyR) entregatu ahal izango dutela lagina. Emaitza positiboa bada, zitologia egin dela adieraziko da.
Proba horiek bost urtean behin egingo dira (emakumeek 35, 40, 45, 50, 55, 60 eta 65 urte betetzen dituzten urtean jasoko dute hitzordua). 25 eta 34 urte bitartekoek, berriz, zitologia-programarekin jarraituko dute hiru urtean behin, CASSyRen bitartez.
Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuari (ISPLN) atxikitako programa honen lehen kanpaina 2023ko urtarriletik 2027ko abendura bitartean egingo da, eta xede-populaziotzat hartuko dira Nafarroan 1958ko urtarrilaren 1etik 1992ko abenduaren 31ra bitartean jaiotako emakumeak.
Osasun Departamentuak ohar batean aurreratu duenez, helburu nagusiak honako hauek dira: umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia murriztea, gaixotasunaren heriotza-tasa murriztea eta eritasun hori diagnostikatzen zaien pazienteen bizi-kalitatea hobetzea.
4,5 kasu 100.000 emakumeko
Intzidentziari dagokionez, Nafarroako egoera Europako iparraldeko herrialdeetakoaren antzekoa da, eta, Nafarroako Minbiziaren Biztanleriaren Erregistroko azken datuen arabera, umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia 100.000 emakumeko 4,5ekoa da Foru Erkidegoan.
Urtean 17-23 kasu inguru diagnostikatzen dira. Munduko biztanleriara egokitutako heriotza-tasa 100.000 emakumeko 1 da. Mundu-mailan, laugarren postuan dago, 100.000 emakumeko 13,1ekin, bularreko, kolon-ondesteko eta biriketako minbiziaren atzetik.
Prebentzioa
Iturri berdinek frogatutzat eman dute giza papilomaren birusak eragindako infekzioak zerikusia duela umetoki-lepoko minbiziaren garapenean; beraz, prebentzio-neurriak aplikatzea, txertoa kasu, funtsezko elementua da hura kontrolatzeko, baita preserbatiboa erabiltzea ere.
Tumorearen detekzio goiztiarrak frogatu du eraginkorra dela, eta hilkortasuna nabarmen gutxitzea lortu du; beraz, detekzio goiztiarreko estrategiak, txertaketarekin batera, gaixotasun hori kontrolatzeko eta desagerrarazteko modu eraginkortzat har daitezke.
Zure interesekoa izan daiteke
Ehunka herritarrek Berrizen atzo izandako hilketa matxista saiakera salatu dute
'Erasoen aurrean, autodefentsa feminista' goiburupean, manifestazio zaratatsua egin dute gaur arratsaldean Berrizen. Ehunka herritar batu dira Mugimendu Feministak deitutako protestara, atzo izandako eraso matxista irmo salatzeko. Emakundek ere bat egin du deialdiarekin.
Basauriko hilketa matxista salatu dute Berangon
Berangoko Udalak eta Emakumeen Elkarteak deituta, indarkeria zantzuekin hilda agertu zen 44 urteko emakume berangoztarra gogoan izan dute astearte honetan.
Hego Euskal Herriko garaiak Kultura Ondare ez-materiala dira jada
Espainiako Gobernuak errege-dekretu batean aitortu du Iberiar Penintsulako iparraldeko garaien balio sinbolikoa eta soziala. Deklarazioak eraikuntza tradizional horien kontserbazioa bermatzen lagunduko du; izan ere, mantentze ezak, homogeneizazioak eta belaunaldien arteko aldeak arriskuan jartzen dituzte.
21 urteko mutil bat hil da Nafarroan, nitazenoa kontsumitu ondoren
2024ko abuztuan hil zen, eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak orain egiaztatu du nitazenoek eragindako heriotza izan zela. Opioide sintetiko horri lotutako lehen heriotza da Euskal Herrian eta Estatu espainiarrean.
El Bocaleko pasaguneko ezbeharra gertatu aurretik, Poliziak 112ra deitzeko protokolorik zuen ala ez ikertzen ari da epailea
Agintariak, agenteak eta teknikariak deituko ditu deklaratzera, eta ikerketa-lerro bat abiatu du, materialen eta pasabidearen mantentze-lanen inguruan.
Erreskate ugari izan dira Aste Santuan euskal kostaldean
Jai egunak lausotzetik gertu izan diren egoerak bizi izan dira egunotan, eta erreskate ugari egin behar izan dira itsasoan, bai marearen igoerak ezustean harrapatu dituen pertsonenak, bai korronteek arrastan eramandako edo olatuek harrapatutako pertsonenak. Zorionez, ez da biktimarik izan.
25 eta 28 urteko bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideari eta bikotekide ohiari eraso egitea egotzita
Gasteizko Udaltzaingoak pasa den ostegunean eta ostiralean egin zituen atxiloketak, astearte honetan jakitera eman duenez.
Martinezek esan du garrantzi handikoa dela ohitura osasungarriak izatea, osasunari eragiten dioten faktoreen % 50 baitira
Osasun sailburuak ariketa fisikoa egitera, elikadura zaintzera eta alkohol eta kalamu kontsumoa murriztera animatu ditu herritarrak, Osasunaren Nazioarteko Eguna dela eta.
Mugikorrak alboratu eta familiaz gozatzeko gonbita, apirilaren 18an, EAEko hiriburuetan
Eusko Jaurlaritzak antolatuta, Mugikorrik Gabeko Eguna Familian izango da Donostian, Bilbon eta Gasteizen. Familia inguruan teknologiaren erabilera kontzienteagoa sustatzea du helburu egitasmoak. “Ongizate emozionala zaintzeko eta senideekin egotearen balioa berreskuratzeko keinu txiki” gisa aurkeztu du Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak.
Bizkaitik Nafarroara droga eramaten zuen gaizkile sare bat desegin dute: lau lagun atxilotu eta 22 kilo speed atzeman dituzte
Ortuellako etxebizitza batetik Nafarroara banatzen zen, eta droga 76 urteko gizon batek garraiatzen zuen.