Nafarroak umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa jarriko du abian urtarrilean
Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak 2023ko urtarrilaren amaieran abian jarriko du umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa, 35-65 urte bitarteko 162.625 emakumeri zuzendua. Baheketaren lehen proba giza papilomaren birusa hautematea izango da.
Programa honen berritasuna da hala erabakitzen duten emakumeek beren etxean egin ahal izango dutela proba, eta dagokien Sexu eta Ugalketa Osasunaren Arretarako Zentroan (CASSyR) entregatu ahal izango dutela lagina. Emaitza positiboa bada, zitologia egin dela adieraziko da.
Proba horiek bost urtean behin egingo dira (emakumeek 35, 40, 45, 50, 55, 60 eta 65 urte betetzen dituzten urtean jasoko dute hitzordua). 25 eta 34 urte bitartekoek, berriz, zitologia-programarekin jarraituko dute hiru urtean behin, CASSyRen bitartez.
Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuari (ISPLN) atxikitako programa honen lehen kanpaina 2023ko urtarriletik 2027ko abendura bitartean egingo da, eta xede-populaziotzat hartuko dira Nafarroan 1958ko urtarrilaren 1etik 1992ko abenduaren 31ra bitartean jaiotako emakumeak.
Osasun Departamentuak ohar batean aurreratu duenez, helburu nagusiak honako hauek dira: umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia murriztea, gaixotasunaren heriotza-tasa murriztea eta eritasun hori diagnostikatzen zaien pazienteen bizi-kalitatea hobetzea.
4,5 kasu 100.000 emakumeko
Intzidentziari dagokionez, Nafarroako egoera Europako iparraldeko herrialdeetakoaren antzekoa da, eta, Nafarroako Minbiziaren Biztanleriaren Erregistroko azken datuen arabera, umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia 100.000 emakumeko 4,5ekoa da Foru Erkidegoan.
Urtean 17-23 kasu inguru diagnostikatzen dira. Munduko biztanleriara egokitutako heriotza-tasa 100.000 emakumeko 1 da. Mundu-mailan, laugarren postuan dago, 100.000 emakumeko 13,1ekin, bularreko, kolon-ondesteko eta biriketako minbiziaren atzetik.
Prebentzioa
Iturri berdinek frogatutzat eman dute giza papilomaren birusak eragindako infekzioak zerikusia duela umetoki-lepoko minbiziaren garapenean; beraz, prebentzio-neurriak aplikatzea, txertoa kasu, funtsezko elementua da hura kontrolatzeko, baita preserbatiboa erabiltzea ere.
Tumorearen detekzio goiztiarrak frogatu du eraginkorra dela, eta hilkortasuna nabarmen gutxitzea lortu du; beraz, detekzio goiztiarreko estrategiak, txertaketarekin batera, gaixotasun hori kontrolatzeko eta desagerrarazteko modu eraginkortzat har daitezke.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.