Nafarroak umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa jarriko du abian urtarrilean

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak 2023ko urtarrilaren amaieran abian jarriko du umetoki-lepoko minbizia garaiz detektatzeko programa, 35-65 urte bitarteko 162.625 emakumeri zuzendua. Baheketaren lehen proba giza papilomaren birusa hautematea izango da.

Programa honen berritasuna da hala erabakitzen duten emakumeek beren etxean egin ahal izango dutela proba, eta dagokien Sexu eta Ugalketa Osasunaren Arretarako Zentroan (CASSyR) entregatu ahal izango dutela lagina. Emaitza positiboa bada, zitologia egin dela adieraziko da.

Proba horiek bost urtean behin egingo dira (emakumeek 35, 40, 45, 50, 55, 60 eta 65 urte betetzen dituzten urtean jasoko dute hitzordua). 25 eta 34 urte bitartekoek, berriz, zitologia-programarekin jarraituko dute hiru urtean behin, CASSyRen bitartez.

Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuari (ISPLN) atxikitako programa honen lehen kanpaina 2023ko urtarriletik 2027ko abendura bitartean egingo da, eta xede-populaziotzat hartuko dira Nafarroan 1958ko urtarrilaren 1etik 1992ko abenduaren 31ra bitartean jaiotako emakumeak.

Osasun Departamentuak ohar batean aurreratu duenez, helburu nagusiak honako hauek dira: umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia murriztea, gaixotasunaren heriotza-tasa murriztea eta eritasun hori diagnostikatzen zaien pazienteen bizi-kalitatea hobetzea.

4,5 kasu 100.000 emakumeko

Intzidentziari dagokionez, Nafarroako egoera Europako iparraldeko herrialdeetakoaren antzekoa da, eta, Nafarroako Minbiziaren Biztanleriaren Erregistroko azken datuen arabera, umetoki-lepoko minbiziaren intzidentzia 100.000 emakumeko 4,5ekoa da Foru Erkidegoan.

Urtean 17-23 kasu inguru diagnostikatzen dira. Munduko biztanleriara egokitutako heriotza-tasa 100.000 emakumeko 1 da. Mundu-mailan, laugarren postuan dago, 100.000 emakumeko 13,1ekin, bularreko, kolon-ondesteko eta biriketako minbiziaren atzetik.

Prebentzioa

Iturri berdinek frogatutzat eman dute giza papilomaren birusak eragindako infekzioak zerikusia duela umetoki-lepoko minbiziaren garapenean; beraz, prebentzio-neurriak aplikatzea, txertoa kasu, funtsezko elementua da hura kontrolatzeko, baita preserbatiboa erabiltzea ere.

Tumorearen detekzio goiztiarrak frogatu du eraginkorra dela, eta hilkortasuna nabarmen gutxitzea lortu du; beraz, detekzio goiztiarreko estrategiak, txertaketarekin batera, gaixotasun hori kontrolatzeko eta desagerrarazteko modu eraginkortzat har daitezke.