Nolakoa da Marteko eguraldia? EHUren ikerketa batek argitu du batez besteko tenperatura -55 ºC-koa dela
2021ean Marteko Jezero kraterrera iritsi zen rover Perseverance-ari esker NASAk datu bilketa handia egin du planeta gorriaren inguruan. Ikerketa horretan Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) planeta-zientzia taldeak hartu du parte. Hain zuzen, tenperaturaren eta presioaren urtaroko eta eguneroko zikloen azterketa gidatu du, baita prozesu oso desberdinek beste denbora-eskala batzuetan eragindako aldaketa handiak ere bai. Datu horiek gaur argitaratu dira 2023ko urtarrileko Nature Geoscience aldizkarian.
Datuak lortzeko, ezinbestekoa izan da roverrak soinean zeraman MEDA (Mars Environmental Dynamics Analyzer) izeneko gailua. Horri esker jakin izan da Marten egun batek Lurrean baino ia 40 minutu gehiago irauten duela eta kraterrean airearen tenperatura nabarmen aldatzen dela egunetik gauera. Gainera, jakin da "dust evil" izeneko haize zurrunbiloak kraterraren inguruan ugariagoak direla beste planeta osoan baino, bai eta zurrunbilo horien funtzionamendua ere nolakoa den ikusi dute.
Jezero kraterrean, airearen batez besteko tenpertura -55 ºCkoa da, eta egunaren eta gauaren artean 50-60 graduko aldea egon ohi da, bildutako datuen arabera.
MEDA gailuari esker planeta gorriko klima ezagutu ahalko da, eta, Agustin Sanchez Vegak, Bilboko Ingeniaritza eskolako katedradunak, esan du: "MEDA zehaztasun handiko neurri meteorologikoak ematen ari da, Marteko atmosfera eskala lokaletatik metro batzuetara karakterizatzeko aukera ematen dutenak, planetaren eskala globalean bezala, milaka kilometrora gertatzen denari buruzko informazioa bilduz".
Rover Perseverance
Martera 2021eko otsailaren 18an iritsi zen eta konplexuak diren zazpi tresna zientifiko berri zituen gainean. Horien helburua planetaren gainazala esploratzea da, iraganeko bizitza posible baten erakusleak bilatzea. Gainera, laginak hartzeko egina dago, horiek lurrera ekartzeko eta hala atmosfera xehetasun handiagoz aztertzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Bad Gyal, Juanes, Yandel eta Anuel AA musikariek jarriko diote musika Ibai Llanosen 'VI. Urteko Gauari'
80.000 lagun inguru izango dira uztailaren 25ean Cartuja estadioan burutuko den jaialdian. Bertan, afizionatuen arteko hamar boxeo-borrokaldi egingo dira.
Osakidetzan artatutako Gazako haurra egonkor dago, lehen balorazioak egin ondoren
Pazienteak sortzetiko begi-patologia du, eta ikusmen-gaitasunari eragiten dio. Lehen probak egin ondoren, adituak pronostikoa hobetzeko esku hartzeko aukeraren alde egitekotan daude. Euskal osasun-sistemak 28 gazatar artatu ditu dagoeneko.
Euskadin 1970az geroztik izandako ekainik beroena izan da, ezohiko bero-bolada baten ondorioz
Muturreko beroa batez ere ekainaren 21etik 27ra bitartean izan zen. Bero-bolada horrek 44 °C-tik gorako tenperatura maximoak utzi zituen Euskal Herriko hainbat txokotan, baita hainbat gau tropikal ere. Egoera hain izan zen larria, EAEn 39 alerta meteorologiko baino gehiago aktibatu baitziren; horien artean, 3 alarma gorri.
Angeriñe Elorriaga, USaPeko Euskara azterketako zuzentzailea: "Zeroa atera daiteke"
Angeriñe Elorriaga EHUko irakasle eta USaPeko Euskara azterketako zuzentzaileak azaldu duenez, zeroak Euskaran ez ezik beste ikasgai batzuetan ere egon badaude. Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan azaldu duenez, EHU eta gainerako erakundeen babes falta sentitu du. Datorren urtean ez da zuzentzaile ariko.
64.000 migratzailek baino gehiagok eskatu dute Hego Euskal Herrian ezohiko erregularizazioa
49.451 pertsonak eman dute izena EAEn eta 14.886k egin dute Nafarroan. Eskaera nagusiak Bizkaian egin dira (28.834), eta Espainiako Estatuan ia 1,2 milioi eskaerara iritsi dira.
90 urteko gizon bat zauritu da Zestoan, adinekoen egoitza batean piztutako sutean
Sua egoitzako gela batean piztu da, eta dagoeneko itzali dute. Zauritutako gizona erredurekin eraman dute Donostia ospitalera eta gainerako egoiliarrak terrazara atera dituzte suhiltzaileek sua itzali bitartean.
Hiru atxilotu, bi Bizkaian, eraikuntzako 41 langile migratzaile esplotatzeagatik
Biktima ia guztiak egoera irregularrean zeuden eta 30.000 eurorainoko zorrak zituzten, lan-promesa faltsuek erakarrita. EITBk jakin duenez, miaketak egin dituzte Zamudion eta Barakaldon.
Pedrosa sailburua: “Euskara azterketan 0,5 jaitsi da nota. Esanguratsua da? Ikusi dugu Estatu mailan jaitsiera egon dela”
Begoña Pedrosa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua Euskadi Irratiko Faktoria saioan izan da, eta USaPen emaitzei buruz hitz egin du, besteak beste. Euskarako azterketari dagokionez, zera esan du: “USaPeko Euskara azterketari dagokionez, 0,5 jaitsi da nota. Esanguratsua da? Ez dakit (…). Ikusi dugu Estatu mailan jaitsiera egon dela USaPen”. Berez, USaPen ohiko deialdian, behin-behineko datuei erreparatuz, 6,34 izan da batez besteko nota Euskara eta Literatura ikasgaian, behin-behineko batez besteko nota orokorraren gainetik (6,33). Emaitzak baxuagoak izan dira beste ikasgai batzuetan: Historia, 6,10; Kimika, 5,94; Matematika II, 5,08; Gizarte Zientziei aplikatutako Matematika, 5,05; eta Fisika, 3,98. Honako ikasgaietan, berriz, altuagoa izan da: Ingelesa, 7,16; Filosofia, 6,82; eta Gaztelania eta Literatura, 6,43.
4 urtera arteko seme-alabengatiko laguntzei buruz jakin beharrekoa: Berriro eskatu behar al dira? Zer baldintza eskatzen dira?
Orain arte, laguntzak seme-alabek 3 urte bete arte ematen ziren, eta orain urtebete luzatuko dira. Atzeraeraginez emango dira, 2026ko urtarrilaren 1etik.
Clint Jean Louis Fernandez eta Araceli Sergio osasun profesionalek botako dute sanferminetako txupinazoa
Nafarroako Larrialdietako Zuzendariordetzako kideak dira biak: Fernandez zerbitzu horren zuzendaria da, eta Sergio, erizaina, Tafallako ZIU Mugikorreko lantaldean.