Nafarroa eta EAE, Europako bizi itxaropen altuena duten hamar erkidegoen artean
Europan bizi itxaropen handiena dutenen artean daude Nafarroako eta Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleak. Nafarroa zehazki, Europako hirugarren eskualdea da bizi itxaropenaren podiumean, 84,4 urteko bizi itxaropenarekin, eta 10. postuan da EAE 84,0 urteko bizi itxaropenarekin. Hala ondorioztatu daiteke Eurostatek Europako eskualdeetako hilkortasunari buruz martxoan argitaratu duen txostenetik; 2021 ari dagozkion datuak dira.
Jaiotzean bizi-itxaropen handiena zuen EBko eskualdea Ticino (Suitza) izan zen 2021ean, 85,7 urteko bataz bestekoarekin. Bigarren Madril izan zen (85,4 urte), eta ondoren Nafarroa (84,8 urte).
Nafarroako emakumeak dira Europan bizi itxaropen handienetakoa dutenak, 2021ean jaiotako neska nafar batek 87,6 urteko bizi itxaropena baitu, Madrilgoen (88,2 urte) eta Ticinokoen (87,9) atzetik. 2021ean jaiotako EAEko neskek 87,0 urteko bizi itxaropena dute.
Gizonezkoei dagokionez, 2021ean jaiotako gizon nafarrek 81,9 urteko bizi itxaropena dute eta 80,4koa EAEkoek.
Akitanian apalagoa da bizi itxaropena. Rankin orokorrean 44. postuan da eskualdea, 83,1 urteko bizi itxaropenarekin; bertan 2021ean jaiotako emakumezkoek 86,1 urteko bizi itxaropena dute eta 80,1 urtekoa gizonezkoek.
Espainiar estatuan 83,3koa da batez besteko bizi itxaropena (86,2 emakumezkoena eta 80,4 gizonezkoena) eta Frantziar estatuan (behin behineko datua) 82,4koa da (85,5 emakumezkoak eta 79,3 gizonezkoak).
Covid-19aren eragina
Datu orokorrak kontuan hartuz gero, Europar Batasunean, 2021ean, jaiotzako bizi-itxaropena 80,1 urtekoa zen. 2019an, jaiotzako bizi-itxaropena 81,3 urtera iritsi zen, baina 2020an 80,4ra jaitsi zen (-0,9 urte), eta 2021ean are gehiago murriztu zen (-0,3 urte 2020arekin alderatuta), ziurrenik Covid-19aren pandemiak eragindako bat-bateko hilkortasunaren igoeraren ondorioz.
Gure erkidegoetan ere nabari da 2020an beherakada hori. Nafarroan, esaterako 85 urtekoa zen bizi itxaropena 2019an eta 83,4koa 2020a. 2021ean pandemia aurreko baliora gerturatu da, 84,8, hura harrapatu gabe, ordea.
Antzekoa gertatzen da EAEn ere, 84,5 urteko bizi itxaropena zuten 2019an jaiotakoek eta 83,4koa 2020an jaiotakoek. 2021eko gorakadarekin pandemia aurreko baliotik puntu erdira gelditzen da bizi itxaropena.
Zure interesekoa izan daiteke
Olatu zuri gorriak Iruñea hartu du
Txupinazoarekin, lehertu da festa Iruñean eta ez du atsedenik hartuko datorren uztailaren 14ra arte. Urteroko ohiturei, gaur beste protagonista bat batu zaie: beroa. Festazaleek 40 graduko tenperaturekin abiatu dituzte 2026ko sanferminak.
?fmt=png-alpha&qlt=80)
Antzuola eta Urretxu artean piztutako baso-sutea kontrolpean dago
Gipuzkoako hiru parketako suhiltzaileak aritu dira Antzuolan 13:45ak aldera deklaratutako sutea itzaltzen. Sugarrak ordu batzuk geroago kontrolatu dituzte.
Kontrolatu dute Imarkoainen piztutako sutea
Lizarra, Azkoien eta Tafallako suhiltzaile etxeetako brigadek 15:30ak aldera lortu dute sutea kontrolpeak hartzea. Guztira 80 hektarea baino gehiago erre dira baso eta, batez ere, laborantza artean.
ELAk arreta euskaraz bermatzeko eskatu dio Osakidetzari
Oraindik hizkuntza ez dakiten langileak euskalduntzeko plana aldarrikatu du sindikatuak Osakidetzaren Gasteizko egoitzan.
Lesakako sanferminak hasi dira
Txupinaren jaurtiketak eman die hasiera Lesakako San Fermin jaiei astelehen honetan, 12:00etan. Jai-egitarauak 50 kultura-, kirol- eta jolas-jarduera baino gehiago biltzen ditu, datozen 6 eguneton burutuko direnak. Gaita jotzaileen, musika-banden eta txarangen ohiko soinuek herriko kaleak alaituko dituzte uztailaren 11ra arte, larunbata.
Arrautza frijituak, txistorra eta zapi gorria: Hasi da festa Iruñean
Urtero bezala, ohiko hamaiketakoak izaten dira uztailaren 6ko goizean, festei hasiera emateko zain. Mokadu sendoak beti ere, hau izango baita seguraski, eguneko otordu bakarra.
40 ikasleri ez diete, kautelaz, USaPen Euskarako nota zenbatuko
Auzitegiek arrazoia ematen ez badiete kasuaren funtsari buruz, nota horiek kontuan hartuko dira azkenean.
Asiron eta Chivite: "Jendeak asko goza dezala, baina errespetuz"
Joseba Asiron Iruñeko alkateak eta Maria Chivite Nafarroako presidenteak 2026ko sanferminetara hurbiltzeko deia egin diete herritarrei, jaiez eta hiriaz gozatzeko, baina "beti errespetuz".
Txistulari eta Gaiteroen Bandak dantzan jarri du Iruñeko Udaletxe plaza
Gaur eguerdian Iruñeko Udaletxeko plaza bete duten milaka pertsonek Txistulari eta Gaitarien Bandaren doinuekin dantzan egin ahal izan dute.
3I/ATLAS izarrarteko kometa "Eguzkia baino askoz zaharragoa" dela ondorioztatu du astronomo talde batek
Aztarna kimiko espezifikoak neurtuz iritsi dira ondorio horretara, eta segur aski Eguzki sistematik kanpo sortu zela ere uste dute. Izarrarteko kometak eguzki sistemaren kanpoan sortu eta noizean behin eguzki sisteman sartzen diren izoztutako objektuak dira.