Inoiz erregistratu den urterik beroena izateko bidean da 2024
Joan den hilabetea historiako bigarren urririk beroena izan da erregistroak daudenetik, Europako Batzordearen mendeko Copernicuseko Klima Aldaketaren Zerbitzuak (C3S) emandako datuen arabera. 2023ko urriak soilik gainditu du aurtengo datua.
Batez besteko tenperatura globala 15,25 °C-koa da, eta joan den urrian 1991tik 2020ra bitarteko hilabete bereko batez bestekoa baino 0,80 °C handiagoa izan zen. Horrela, industria-aurreko mailak 1,65 °C-tan gainditu dira, eta azken 16 hilabeteetako joerari eutsi zaio, 15 hilabetean 1850-1900 aldiko erreferentziazko mailarekin alderatuta 1,5 °C gora egin baitu tenperaturak.
2024ko urtarriletik urrira, batez besteko tenperatura globalaren anomalia 1991-2020ko batez bestekoa baino 0,71 °C handiagoa izan da, aldi horretan erregistratutako baliorik altuena, eta 2023an sasoi berean baino 0,16 °C beroagoa. Hori dela eta, urte osorako tenperatura-anomaliak zerora jaitsi beharko luke 2024a historiako urterik beroena izan ez dadin.
Urrian, batez besteko tenperatura 10,83 °C-koa izan zen Europako kontinentean, 1991tik 2020ra bitarteko hil horretako batez bestekoa baino 1,23 °C beroagoa. Erregistratutako bosgarren beroena izan zen; 2022ko urria izan zen beroena, batez bestekoa baino 1,92 °C beroago.
Europatik kanpo, tenperaturak batez bestekoaren gainetik egon ziren Kanadako iparraldean, eta dezente gorago Estatu Batuetako erdialdean eta mendebaldean, Tibeteko iparraldean, Japonian eta Australian.
Bestalde, patroi bero horren salbuespena erdialdeko Groenlandia eta Islandia izan ziren, batez bestekoaren azpiko tenperaturak jasan baitzituzten.
Ekaitzak, uholdeak eta muturreko lehorteak
Tenperaturaren zifra errekorrei, munduko hainbat lekutan gertatzen diren muturreko fenomeno meteorologikoak gehitu behar zaizkie. 2024ko urrian muturreko prezipitazioak izan ziren Iberiar Penintsulan, Frantzian, Italiako iparraldean, Norvegian, Suediako iparraldean eta Itsaso Beltzaren ekialdean. Valentziaren kasua nabarmendu du Copernicusek, goialdeko borraska batek eragindako euri-jasek uholde larriak eragin baitzituzten eta 200 pertsona baino gehiago hil baitziren horien ondorioz.
Ekialdeko Europan, berriz, batez ere Errusian, Grezian eta Turkian, prezipitazioak eta lurraren hezetasuna batez bestekoaren azpitik egon ziren.
Bitartean, Estatu Batuetan, lehorteen eta ekaitz gogorren konbinazioak gogor kolpatu du herrialdea. Florida, adibidez, Milton eta Helene urakanek astindu zuten bi aste baino gutxiagoan, eta lehorte batek estatubatuar kopuru errekor bati eragiten dio asteotan.
Lehorte horien eragina beste leku batzuetara zabaldu da, hala nola Australiako erdialdera, Afrikako hegoaldera eta Madagaskarrera, eta Argentinako eta Txileko zenbait lekutara.
Zure interesekoa izan daiteke
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.
1.778 ikaslek eskatu dute USaPeko euskara azterketa berrikustea
Behin betiko emaitzak datorren astelehenean argitaratuko dira. EHUko errektoreak zehaztu duenez, "ez dute baloraziorik egingo probaren emaitzari buruz"; izan ere, kalifikazioak, une honetan, "behin-behinekoak dira eta berrikuspen prozesuan daude".