Munduko 2024ko batez besteko tenperaturak aurrenekoz gainditu du 1,5 °C-ko igoeraren langa
Klima-aldaketari aurre egiteko borrokan adituek ezarritako erronka nagusienetakoa da industria aurreko aldiaren (1850-1900) batez besteko tenperatura 1,5 ºC ez gainditzea. Hala geratu zen jasota 2015ean mundu osoko ia 200 estatuk adostutako Klima Aldaketaren Aurkako Parisko Akordioan. Bada, 2023an langa hori igarotzetik 0,02 gradura geratu ondoren, 2024an jada pasatu da marra: industria aurreko aroko batez besteko tenperatura 1,6 gradutan gainditu zen iaz eta inoiz erregistratutako urterik beroena izan zen. Munduko tenperatura 15,10 ºC izan zen, 1991-2020 beste erreferentziazko aldiarekin alderatuta 0,72 ºC beroagoa.
Europako Batzordearen Copernicuseko Klima Aldaketaren Zerbitzuak (C3S) eman ditu datuok, iazko datuak bildu eta alderatu ondoren, gaur argitaratu duen txostenean. Nabarmendu dituzten lerroburuen artean, ondorengoak ere badaude: 2024ko lehen seihilekoa izan zen bereziki beroa, baina urteko batez besteko altuena uztailaren 22an jaso zen, 17,16 °C neurtuta. Europako datuei erreparatuta, berriz, tenperatura 10,63 °C-koa izan zen, 1,47 °C industriaurreko mailaren gainetik.
Itsasoaren gainazalaren tenperatura ere neurtzen du C3S behatokiak, eta iazko datuen arabera, adierazle horrek ere goia jo du: 20,87 °C-ko batez besteko tenperaturara iritsi zen itsasoaren gainazala, hau da, orain arteko datua baino 0,51 °C epelago. Halaber, txostenak baieztatzen du El Niño —Ozeano Barearen beroketarekin lotutako zikloa— fenomeno metereologikoa 2024an bukatu zela, eta La Niña fenomeno bereko beste faseari —itsasoaren azaleko urak Ozeaniarantz mugitzen dira, eta azaleko ura ohi baino hotzagoa da— hasiera eman. Halaber, Artikoko itsas izotzaren hedadura batez bestekoa baino askoz txikiagoa izan zen.
Bide beretik, airean pilatutako ur lurrun kantitatea ere inoizko mailarik altuenera iritsi zen iaz, 1991-2020 aldian pilatutako batez bestekoaren % 5 gainetik, eta berotegi efektuko gasen kontzentrazioa ere inoizko handiena izan zen: karbono dioxidoaren batez besteko metaketa milioiko 422 zatikoa izan zen, eta metanoarena, mila milioiko 1.897 zatikoa.
Txostenak azpimarratzen duen beste adierazle bat estres termikoari dagokiona da. Muturreko tenperaturen eta hezetasun maila handiaren ondorioz, beroak eragindako estres termikoaren maila handitu egin da, bereziki, ipar hemisferioan. Data zehatz bat aipatzen da: uztailaren 10ean estres termikoaren eraginpean egon zen planeta osoaren % 44.
Bestalde, muturreko fenomeno metereologikoak mundu osoan ugaritu bakarrik ez, horien indarra etengabe areagotzen ari dela diote Copernicusen txostena osatu duten adituek. Uholdeak, lehorteak, baso suteak eta beroaldiak munduko bazter guztietan ari dira gertatzen, eta planeta osoko herritarren bizitzak arriskuan daudela ohartarazi dute.
Carlo Buontempo C3Sren zuzendariak, beste behin, berretsi du egoera larria dela, baina oraindik klimaren norabidea aldatzeko garaiz dagoela mundua. "Adierazle guztiek diote 2024a inoizko urterik beroena izan zela, 1850. urtean datuak biltzen hasi zirenetik. Gizateriaren esku dago etorkizuna, eta ebidentziak kontuan hartuta erantzun behar diogu erronka klimatikoari. Gure esku dago etorkizuna: erantzun azkar eta eraginkor batek klimaren norabidea alda dezake", esan du.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.