Nolakoak dira familiak Euskadin, gaur egun?
Etxekoen unitateen herena pertsona bakarrekoa da, eta 100.000 baino gehiago guraso bakarrekoak dira.
Euskadi aldaketa betean dago, baita bertako familia-mapa ere. Guraso bakarreko familiei buruzko Estatuko eta EAEko araudia aurrera doan bitartean, Eustatek argitaratu dituen azken datuek (2023) EAEko etxekoen unitateak nolakoak diren eta nola bizi garen mahaigaineratu dute.
Familientzako laguntzak
Guraso bakarreko familien akreditazioa arautu eta laguntza ekonomikoa % 30 handituko du Jaurlaritzak
Eusko Jaurlaritzak onartutako dekretuari esker, familia horiek akreditazio digitala eskatu ahalko dute, administrazioetako laguntzak eskuratzen laguntzeko. Familia horien % 80 ama batek eta seme-alaba batek edo gehiagok osatuta daude, eta EAEn 21.000 familia inguru dira.
Guztira, 937.737 etxebizitza daude EAEn, eta 2.201.462 pertsona bizi dira. Euskadiko jaiotza-tasa 1,28 seme-alabakoa da emakume bakoitzeko.
Beraz, familia-mota arruntena pertsona bakarrekoa da (290.497); ondoren, "nuklearra, seme-alabekin" (289.361) eta "nuklearra, seme-alabarik gabe" (203.190) daude.
Etxekoen kopurua jaitsi egin da: 2015ean 2,48 pertsona bizi ziren etxe bakoitzean, eta 2023an, 2,35. Horrek erakusten du etxe txikiagoak eta zatikatuagoak izateko joera dagoela.
Noiz etorri da aldaketa?
Datuei begieratuta, ez dago une erabakigarririk; hau da, etxe nuklearrek ez zioten gehiengoa izateari utzi halako batean; aitzitik, prozesu graduala izan da.
- 80ko hamarkadaren amaieran eta 90eko hamarkadan, pertsona bakarreko familien kopurua asko hazi zen.
- 2001: pertsona bakarreko familiak kopuru osoaren % 20 ziren, gutxi gorabehera.
- 2023: pertsona bakarrekoak % 31 dira, eta, lehen aldiz, seme-alabak dituzten etxe nuklearrak baino gehiago dira.
Etxeen heren batean pertsona bakarra bizi da
Euskadin, erregistratutako 937.737 etxebizitzetatik 290.497tan pertsona bakarra bizi da. Etxebizitza guztien % 31 dira, eta unitate-mota ohikoena dira. Gizartea zahartu da, eta horrek dakar bizi-itxaropena handiagoak izatea, eta, hortaz, bizikidetza-ohituren aldaketek azaltzen dute hazkunde iraunkor hori.
Seme-alabak dituzten familiak giltzarri dira oraindik, baina ez dira nagusi
Seme-alabak dituzten etxe nuklearrak 289.361 dira (% 30,9), pertsona bakarreko etxeen kopuruaren oso antzekoa.
Horren eragile seme-alabarik gabeko etxe nuklearrak dira, 203.190 (% 21,7). Kategoria horretan sartzen dira seme-alabarik gabe bizi diren bikote guztiak, dela seme-alabarik ez dutelako, dela seme-alabarik ez izatea erabaki dutelako, dela seme-alabak etxean bizi ez direlako. Beraz, Euskadin eredu hori hedatzen ari da.
Guraso bakarreko 100.000 familia baino gehiago
Guraso bakarreko familiak 101.050 dira (% 10,8) honezkero, eta, hortaz, esan dezakegu talde handia dela gaur egun. Gehienen buru emakumeak dira, eta horrek azaltzen du izapidetzen ari den dekretuak ama buru duten guraso bakarreko familien terminoa erabiltzea, eskubideak eta laguntzak eskuratzeko kategoria espezifiko gisa.
Talde horrek ahultasun handienetako batzuk biltzen ditu: errenta erabilgarri txikiagoa, lana eta familia uztartzeko zailtasun gehiago eta pobrezia-arrisku handiagoa. Horregatik, aintzatespen administratiborako eta laguntza ekonomikorako neurriak eztabaida instituzionalaren puntu nagusietako bat dira.
Familia-eredu "ezohikoak", baina esanguratsuak
Proportzio txikiagoan bada ere, badira hain ugariak ez diren baina esanguratsuak diren errealitateak:
- Nukleo anitzekoak 18.002 (% 1,9) dira: Hainbat unitate, etxe batean.
- Ahaide ez diren hainbat lagun, 24.647 etxe (% 2,6): familiakoak ez direnen unitateak; ohikoa da alokairua banatzeko.
- Nukleorik gabeko familiak, 10.990 (% 1,2): gurasorik gabeko ahaideek osatutako etxekoen unitateak (anai-arrebak, osaba-izebak, etab.).
Eraldaketa soziala eta erronka berriak
Euskal familia-mapak eraldaketa-prozesu sakona islatzen du: Pertsona gehiago bakarrik bizi dira, bizikidetza-ereduetan aniztasun handiagoa dago eta politika publikoak errealitate konplexuetara egokitzeko beharra gero eta handiagoa da.
Zure interesekoa izan daiteke
Otsoen erasoak nabarmen ugaritu dira Karrantzan
Karrantzako (Bizkaia) herritarrak oso kezkatuta daude azken asteotan nabarmen ugaritu baitira otsoek inguruan eragindako erasoak. Ildo horretatik, Kantabrian, otso batek, gutxienez, berriki zauritutako asto bat erakusten dituzten irudiak jaso ditu EITBk. Halaber, Karrantzarekin mugan dagoen Ramales de la Victoria udalerrian (Kantabria) otso bat grabatu dute, Ancillo mendian. Animalia horiek kalte handiak eragin dizkiete inguruko abeltzainei aspaldidanik; izan ere, dozenaka ardi, moxal eta zekor hil edo zauritu dituzte han. Aspaldiko gertaerei, azken aste hauetako erasoak gehitu behar zaizkie. Gertaera horiek eztabaida sortu dute animalien aldeko taldeen eta abeltzainen artean, batzuek otsoa espezie mehatxatuen euskal zerrendan gehitzea eskatzen dutelako, besteek eraso horiei aurre egiteko neurri zehatzak eskatzen dituzten bitartean.
Gipuzkoako adinekoen egoitza publikoetako garbitzaileek euskararen hizkuntza-eskakizunik ez dutela behar ebatzi du epaitegi batek
Euskadiko CCOOk ohar batean azaldu duenez, hautagaiek "hamarkadak zeramatzaten egoitzetan lanean, aldi baterako kontratuekin eta lan ordutegiaren barruan euskara ikasteko aukerarik gabe, bitarteko langileak zirelako". Sindikatuarentzat "hizkuntza eta lan eskubideak guztiz bateragarriak dira proportzionaltasun soziolinguistikoak errespetatuz".
Banderaren jaitsiera, zuzenean
24 orduko festari amaiera emango dio Donostiak hiriko bandera jaistearekin batera.
Donostiako haurren danborrada, zuzenean
Jarraitu zuzenean Donostiako haurren danborrada!
Azpeitiko danborrada, zuzenean
Jarraitu zuzenean Azpeitiko danborrada.
Donostiako danborrada, zuzenean
Jarraitu zuzenean Donostiako banderaren igoera eta hiriaren egun handiaren hasiera.
Organo emaileen kopurua % 10 igo da EAEn, urtebetean
Organo emaileen tasa milioi bat biztanleko 64,3koa da EAEn, Espainiako eta Europako batez bestekoaren gainetik. Iaz, 262 pertsonaren organo transplanteak egin zituen Osakidetzak, eta 144 pertsonak eman zituzten organoak hil ondoren.
Amaitu dira auto-ilarak A-8an Arrigorriagan, istripu batek goiza konplikatu ostean
Istripua izan da A-8an Arrigorriaga parean eta 7 kilometroko ilarak izan dira. Txorierrin ere istripua izan da Lezama parean eta bi errei itxi behar izan dituzte BIlborantz, eta auto-ilarak sortu diren arren, dagoeneko bere onera itzul da egoera hor ere.
Julio Iglesiasek ukatu egin du emakumeen kontrako ezein abusu, derrigortze edo errespetu falta egin izana
"Atsekabe handiz, nire etxean lan egin zuten bi emakumek nire aurka egindako salaketei erantzuten diet. Ukatu egiten dut emakumerik abusatu edo derrigortu izana, bai eta horiek errespetatu ez izana ere", esan du artistak bere Instagrameko kontuan.
Zabaldu dute lur-jausi baten ondorioz Zumarraga eta Azkoitia artean itxita egon den GI-631 errepidea
Errepidean egiten ari diren bide-lanetan egindako leherketa kontrolatu batek eragin du luizia eguerdiko 13:15ak aldera. Garbiketa lanak amaitu ondoren, 21:45ak aldera errepidea zabaltzea lortu dute.