Duela 4.000 urteko bisonte baten hezurdura topatu dute, ia osorik, Urbasan, eta Iberiar penintsulan dokumentatutako lehen bisonte europarra izan daiteke
Maria Chivite presidenteak eta Rebeca Esnaola Kultura eta Kirol kontseilariak "garrantzi zientifiko handiko" aurkikuntza aurkeztu dute astelehen honetan. Aurkikuntza “bakarra” da Iberiar penintsulan, eta Arrafela leizean egin zen, Kultura Departamentuak sustatutako esku-hartze arkeologiko batean, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Madrilgo Historia Naturalaren Museoaren parte-hartzearekin, besteak beste.
Nafarroako Gobernuak duela 4.000 urteko bisonte baten hezurdura ia oso baten hondar arkeologikoak aurkeztu ditu astelehen honetan Nafarroako Gobernuaren Arkeologia Funtsetan. Hezurdura Iberiar penintsulan dokumentatutako lehen bisonte europarrarena izan liteke.
Maria Chivite Nafarroako presidenteak eta Rebeca Esnaola Kultura, Kirol eta Turismo kontseilariak azaldu dituzte Arrafela leizean, Urbasa eta Andia Parke Naturalean bertan egindako aurkikuntza horren xehetasunak. Kultura Sailak sustatutako esku-hartze arkeologikoa izan da, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Madrilgo Historia Naturalaren Museoaren parte-hartzearekin, besteak beste.
Bisonte-hezurdura ia osoa da, eta erradiokarbono bidez kalkulatu da zer garaitakoa den. Gainera, saihetsen artean zeuzkan kobrezko gezi puntak Kalkolitoaren amaieran (duela 4.000 urte inguru) kokatzen du animalia.
Une honetan dagoen informazioaren arabera, garrantzi zientifiko handiko bi aukera zabaltzen dira. Batetik, DNA analisiek bisonte europarra dela baieztatzen badute, Iberiar penintsulan bisonte mota horren lehen ebidentzia izango litzateke. Beste aukera da Clado X deituriko talde genetikoko espeziea izatea; orain arte ez dago azpiespezie jakin horren hezurdura osorik, eta, beraz, aurkikuntzak aukera emango luke, lehen aldiz, haren anatomia aztertzeko.
Azaldu dutenez, ikerketa 2024an hasi zen, ikertzaileek gorpuzkiak behi arrunt batenak ez zirela baieztatu ondoren. Une horretatik aurrera, hezurrak eskuratzeko lanak hasi ziren, eta 2025eko urrian atera ziren.
Esku-hartzean parte hartu duten ikertzaileek "apartekotzat" eta "pentsaezintzat" jo dute aurkikuntza. Zuhur-haginak erreferentziatzat hartuta ("kanpoan zituen"), bisonteak 4 urte inguru eta 800-850 bat kiloko pisua izan zitekeela kalkulatu dute.
Arrafelan topatutako beste aztarna batzuk
Esku-hartze horretan bertan eta leize berean haitzuloetako lehoi baten aztarnak aurkitu dituzte (Panthera spelaea), duela 12.000 urte inguru desagertutako espeziea, Nafarroan dokumentatutako hirugarrena (Abauntz eta Koskobilo aztarnategietan ere topatu dituzte horrelakoak). Gainera, lira oilar baten eta harrapari baten aztarnak aurkitu dira, eta horri esker Nafarroako historiaurreko faunaren gaineko ezagutza handituko da.
Chivitek adierazi duenez, azken urteotan "arkeologia oso sorpresa onak ematen ari da" Nafarroan, Loizuko gizonari eta Irulegiko eskuari erreferentzia eginez. Gaineratu duenez, "geure buruari buruz" irakasten digutena da garrantzitsuena.
"Ongi dimentsionatutako eta ikargarri ondo kontserbatutako bisonte eskeleto honek duela 4.000 urte Iberiar penintsulan bizi zen faunari buruz orain arte genuen informazioari ekarpen handia egingo dio", adierazi du. "Zientziari ahotsa emanez, iragan sinplifikatu bati buruz hitz egiten diguten eta asmatutako kontakizun faltsuak isiltzen ditugu".
Zure interesekoa izan daiteke
Gipuzkoan desagertutako gizon baten gorpua agertu da Ebron ibaian, Logroño parean
Lehen informazioen arabera, Tolosako ertzain-etxean eman zuten gizonezkoaren desagertzearen berri.
Andre Maria Zuriaren jaiei begira blusa eta nesken kalejira bakarra adosteko negoziazioak ixtear daude
Aldeek kalejira bakarra egitea adostu dute, Foru kalean hasi eta Daton amaituko litzatekeena. Ordutegia da orain negoziatzeke dagoen puntua.
Migratzaileen erregularizazioa: jakin behar duzun guztia, urratsez urrats
Prozesua apirilaren 16an hasiko da, online edo aurretiko hitzordua eskatuta egin ahal izango da, eta ekainaren 30era arte egongo da zabalik. Urtebeteko bizileku eta lan baimena lortzeko aukera emango du.
Autismoa duen hautagai bat Gasteizen adimen-urritasuna duten pertsonentzako oposizio batetik kanpo uztea berretsi du Justiziak
EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren epaiak ondorioztatzen du ez zuela ofizialki egiaztatu % 33ko edo gehiagoko desgaitasun intelektualik, eta deialdiaren oinarriek horixe eskatzen zuten.
'Esnatu' aurkeztu du UEMAk, arnasguneetako "gainbeherari" erantzuteko dinamika
Arlo askotariko 18 eragilek bat egin dute ekimenarekin, eta "konpromiso zehatzak" hartu dituzte "eremu euskaldunek bizirik iraun dezaten". Besteak beste, Bankoa Abanca, Fagor, Kutxabank edota Euskadiko Futbol Federazioa beraien esku dagoen guztia egiteko prest agertu dira.
Behin-behinean espetxera bidali dute Iruñean etxebizitza batetik erorita hil zen emakumearen bikotekide ohia
Ezarrita zuen urruntze agindua urratzea eta legez kanpoko atxikitze delitua egotzi dizkio epaileak. Emakumea Sanduzelai auzoko eraikin bateko hirugarren solairutik erorita hil zen.
Asteburuan 26 hegaldi berezi daude aurreikusita euskal aireportuetan, Kopako finala dela eta
Gasteizko aireportutik zazpi hegaldi aterako dira Andaluziara: sei, Sevillara, eta bat, Jerezera. Bilboko, Donostiako eta Iruñeko aireportuetatik, berriz, bina hegaldi aterako dira Sevillara. Itzulerarako beste horrenbeste (13) hegaldi programatu dituzte.
Migratzaileen ezohiko erregularizazioa ostegunean hasiko da telematikoki, eta astelehenean, aurrez aurre
Gehienez, hiru hilabetez luzatuko da izapidea. Tramitea amaitu barik egon arren, eskaera onartutakoan lanean hasi ahal izango dira eskatzaileak.
Gizon baten gorpua aurkitu dute Bilboko itsasadarrean, Erandio parean
Gorpua Murueta ontziolaren inguruko uretan atzeman dute eta Ertzaintza heriotzaren nondik norakoak ikertzen ari da.
Donostiako Udalak, auzokideek eta familiek, batera, Jaurlaritzari eskatu diote Aieten institutu publiko bat eraiki dezala
Donostiako auzo horretan 0-19 urte bitarteko 3.000 bizilagun baino gehiago dira. Orain, Lehen Hezkuntzan ibili ondoren, auzotik alde egitera behartuta daude. Udalbatzak onartu ondoren, mozioa Eusko Legebiltzarrari eta Eusko Jaurlaritzari helaraziko zaie, datorren urteko aurrekontuetan sar dezaten.