Duela 4.000 urteko bisonte baten hezurdura topatu dute, ia osorik, Urbasan, eta Iberiar penintsulan dokumentatutako lehen bisonte europarra izan daiteke
Maria Chivite presidenteak eta Rebeca Esnaola Kultura eta Kirol kontseilariak "garrantzi zientifiko handiko" aurkikuntza aurkeztu dute astelehen honetan. Aurkikuntza “bakarra” da Iberiar penintsulan, eta Arrafela leizean egin zen, Kultura Departamentuak sustatutako esku-hartze arkeologiko batean, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Madrilgo Historia Naturalaren Museoaren parte-hartzearekin, besteak beste.
Nafarroako Gobernuak duela 4.000 urteko bisonte baten hezurdura ia oso baten hondar arkeologikoak aurkeztu ditu astelehen honetan Nafarroako Gobernuaren Arkeologia Funtsetan. Hezurdura Iberiar penintsulan dokumentatutako lehen bisonte europarrarena izan liteke.
Maria Chivite Nafarroako presidenteak eta Rebeca Esnaola Kultura, Kirol eta Turismo kontseilariak azaldu dituzte Arrafela leizean, Urbasa eta Andia Parke Naturalean bertan egindako aurkikuntza horren xehetasunak. Kultura Sailak sustatutako esku-hartze arkeologikoa izan da, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Madrilgo Historia Naturalaren Museoaren parte-hartzearekin, besteak beste.
Bisonte-hezurdura ia osoa da, eta erradiokarbono bidez kalkulatu da zer garaitakoa den. Gainera, saihetsen artean zeuzkan kobrezko gezi puntak Kalkolitoaren amaieran (duela 4.000 urte inguru) kokatzen du animalia.
Une honetan dagoen informazioaren arabera, garrantzi zientifiko handiko bi aukera zabaltzen dira. Batetik, DNA analisiek bisonte europarra dela baieztatzen badute, Iberiar penintsulan bisonte mota horren lehen ebidentzia izango litzateke. Beste aukera da Clado X deituriko talde genetikoko espeziea izatea; orain arte ez dago azpiespezie jakin horren hezurdura osorik, eta, beraz, aurkikuntzak aukera emango luke, lehen aldiz, haren anatomia aztertzeko.
Azaldu dutenez, ikerketa 2024an hasi zen, ikertzaileek gorpuzkiak behi arrunt batenak ez zirela baieztatu ondoren. Une horretatik aurrera, hezurrak eskuratzeko lanak hasi ziren, eta 2025eko urrian atera ziren.
Esku-hartzean parte hartu duten ikertzaileek "apartekotzat" eta "pentsaezintzat" jo dute aurkikuntza. Zuhur-haginak erreferentziatzat hartuta ("kanpoan zituen"), bisonteak 4 urte inguru eta 800-850 bat kiloko pisua izan zitekeela kalkulatu dute.
Arrafelan topatutako beste aztarna batzuk
Esku-hartze horretan bertan eta leize berean haitzuloetako lehoi baten aztarnak aurkitu dituzte (Panthera spelaea), duela 12.000 urte inguru desagertutako espeziea, Nafarroan dokumentatutako hirugarrena (Abauntz eta Koskobilo aztarnategietan ere topatu dituzte horrelakoak). Gainera, lira oilar baten eta harrapari baten aztarnak aurkitu dira, eta horri esker Nafarroako historiaurreko faunaren gaineko ezagutza handituko da.
Chivitek adierazi duenez, azken urteotan "arkeologia oso sorpresa onak ematen ari da" Nafarroan, Loizuko gizonari eta Irulegiko eskuari erreferentzia eginez. Gaineratu duenez, "geure buruari buruz" irakasten digutena da garrantzitsuena.
"Ongi dimentsionatutako eta ikargarri ondo kontserbatutako bisonte eskeleto honek duela 4.000 urte Iberiar penintsulan bizi zen faunari buruz orain arte genuen informazioari ekarpen handia egingo dio", adierazi du. "Zientziari ahotsa emanez, iragan sinplifikatu bati buruz hitz egiten diguten eta asmatutako kontakizun faltsuak isiltzen ditugu".
Zure interesekoa izan daiteke
36 urteko euskal mendizale bat larri zauritu da Asturiasen, eskalatzen ari zela harkaitz bat erorita
Antza denez, harria emakumea zegoen tokitik 300 bat metrora goragotik erori da. Garezurreko traumatismo larria izan du, eta Asturiasko Unibertsitate Ospitale Nagusira (HUCA) eraman dute.
Epailearen aurretik igarotzeko zain jarraitzen du Azpeitiko ustezko hiltzaileak
Ertzaintza haren bila ari zen asteartetik, eta azkenean, larunbat goizaldean, ustezko hiltzaileak bere burua entregatu du Ondarroako ertzain-etxean. Arma bat zeraman soinean, baina oraindik ez dute jakinarazi hilketan erabilitakoa ote den.
Ehunka lagunek harrera egin diote Freedom Flotillako ontziari Euskadin
Asteartera arte (hilak 8), Euskadin egoteko asmoa du. Egun horretan, Vigora abiatuko da, eta, ondoren, Mediterraneoko beste hainbat gunetara jarraituko du. Ontziak Bilbon egingo duen egonaldian, hainbat ekitaldi antolatu dituzte, besteak beste, hitzaldiak, emanaldiak, Palestinako azoka eta flotillako aktibistekin prentsaurrekoa.
25 urteko emakume bat atxilotu dute Eltziegon, bikotekidea harrapatzea leporatuta
Etxeko indarkeriaren esparruan hilketa-saiakera delitua egotzi diote. Gertaera larunbat goizean jazo da, 07:30ak aldera. Atxilotua polizia-etxera eraman dute eta, eginbideak amaitu ondoren, epailearen esku utziko dute.
20 urteko mutil bat hil da Lekeitioko Antzar Egunean, hesi batetik erorita; ospakizuna bertan behera utzi dute
Gaztea portuan zegoen, antzarren proba jarraitzen, eta bi metro inguruko altueratik erori da. Milaka lagun bildu dira gaur Lekeition, eta ekitaldia normaltasunez ari zen garatzen istripua gertatu den arte.
4.000 pertsona inguru bildu dira Donostiako Sagardo Egunean
Gipuzkoako 32 sagardotegitako sagardoak dastatzeko aukera eskaini dute. Trikitilari eta bertsolarien musikaz girotu dute eguna. Une hunkigarrienetako bat Jabier Ansorena eta Marian Matasen omenezko ekitaldia izan da.
Irailaren 5a Tokiko Memoria Demokratikoaren Egun izendatu dute Irunen
Irungo Udalak Tokiko Memoria Demokratikoaren Egun izendatu du irailaren 5a, Udaleko talde politiko guztien babesarekin. Kolpe militarra, gerra eta diktadura sufritu zituzten irundar guztiak oroitu dituzte gaur.
Ertzaintzak gizon bat atxilotu du Urdulizen, hiru pertsonari botilak jaurtitzea leporatuta
06:20 aldera jazo da erasoa, metro geltokitik gertu. 200 bat lagun bildu dira inguruetan. Atxilotua aurretik ere atxilotu dute antzeko gertakariengatik.
Behin-behineko espetxealdia ezarri diote Barakaldoko hilketaren susmagarriari
Barakaldoko lehen auzialdiko guardiako epaitegiak hartu du erabakia.
Hiru pertsona atxilotu dituzte Gernikan, 14 urteko neska haurdun bat ezkontzera behartzea egotzita
Hiru atxilotuak (adingabearen gurasoak eta 27 urteko gizon bat) behin-behinean aske utzi ditu epaileak. Hala ere, auzitegira joan beharko dute deitzen dituztenean. Halaber, 17 urteko mutil baten bila ari dira, haurraren ustezko aita, baina ez dute aurkitu.