Sexu- eta genero-identitateari buruzko kontsultak izan dira nagusi LGTBIQ+ pertsonen arretarako euskal zerbitzuan

Sexu- eta genero-identitatearekin lotutako kontsultak izan ziren, berriz ere, LGTBIQ+ kolektiboko lagunei arreta emateko euskal zerbitzuko (Berdindu) kontsulta ugarienak, 222 erregistrorekin, izaera juridikoko kontsulten (154), gizarte-sentsibilizazioarekin lotutakoekin (129) eta hezkuntza-arloari lotutakoen aurretik (109).

Horiek dira Berdinduk joan den ekitaldiari buruz egindako memoriak jasotzen dituen datu nagusietako batzuk. Memoria astelehen honetan aurkeztu dute Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak, Txema Ezkerra Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldien arteko Elkartasuneko zuzendariak eta Ander Proll Berdindu zerbitzuko teknikariak.

Multzo nagusiaren barruan, oraindik ere norbanako transen bizipenekin eta identitate kontuekin lotutako kontsultak dira nagusi, bai adingabeen eta bai helduen kasuan. Arlo juridikoari dagokionez, dagozkien dokumentu ofialak izateko eta asilo-prozesuei lotutako eskaerei buruzko zalantzak dira nagusi.

Berdinduk 2025ean 578 eskaera jaso zituen Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), aurreko urtean erregistratutako 590en oso kopuru antzekoa. Datu horrek agerian jartzen du zerbitzua LGTBIQ+ pertsonentzako, familientzako, ikastetxeentzako, erakundeentzako eta gizarte-erakundeentzako erreferentziazko baliabide gisa finkatuta egin dela.

Melgosak azaldu duenez, aldea ez dago guztizko bolumenean, arreta-motan baizik; izan ere, kasuen jarraipenek gora egin zuten nabarmen, 166tik 225era. Gainera, 353 lehenengo kontsulta izan ziren.

"Berdinduk, unean uneko zalantzak argitzeaz gain, denboran zehar luzatzen diren prozesuetan laguntzen du. Memoriak berak azpimarratzen du arreta jarraitu horietako asko berehalakoak ez diren izapideei, hainbatetan zerbitzura itzultzen direnei eta laguntza emozional iraunkorra behar duten egoerei erantzuten dietela", gaineratu du.

Familiekiko arretak ere gora egin zuen. 2025ean, Berdinduk 77 familia-arreta egin zituen, eta 51 familiari eman zien arreta; aurreko urtean, berriz, 41 familiari. Eskaera gehienak amek egiten dituzte oraindik ere, eta lotuta daude seme-alaben genero-identitate edo adierazpen ez-normatiboekin, kasu askotan adingabeekin, bai eta zalantzekin, antsietatearekin eta orientazio-premiarekin ere.

Zuzeneko arretaren arloan, zerbitzuak 226 arreta pertsonal erregistratu zituen, 77 senitartekoak, 184 erakundeetakoak eta 91 ikastetxeei lotutakoak. Hala ere, memoriak agerian jartzen du eremuen araberako sailkapenak zaildu egiten duela aurreko ekitaldiekin konparazio zehatza egitea, eta, beraz, irakurketa sendoena bolumen orokorraren eta adierazle zehatz batzuen gainean egin behar dela, hala nola jarraipena eta familientzako arreta.

Artatutako lagunen profilei erreparatuta, berriz ere, emakume cis eta transak dira gehientsuak, nahiz eta gizon transen pisua ere handitu den. Adinaren arabera, talderik ugariena 19 eta 30 urte bitartekoa da, eta ondoren, 31 eta 44 urte artekoa. Gainera, urtean zehar eremu pertsonalean erregistratutako eskaeren % 19 migratzaileenak izan ziren.

Beste programa batzuk

Urteko ekimen esanguratsuenetako bat "Berdindu Ibiltari" martxan jartzea izan zen, zerbitzua udalerri eta landa-inguruneetara hurbiltzeko helburuarekin. Memoriak lehen aldiz txertatu du aldagai hori, eta egiaztatu du "landa-eremuetatik oso eskaera gutxi" egiten direla oraindik, eta, horren ondorioz, hiriguneetatik kanpo duten presentzia indartu egin dela.

Hezkuntzaren arloan, Berdinduk jarduera bizia izan zuen, nahiz eta aurreko urtean ekintza gehiago burutu zituzten. 2025ean 181 tailer egin ziren EAE osoko ikasleekin, aurreko balantzean jasotako 245en aldean, eta 3.330 ikaslek parte hartu zuten. Horrez gain, 75 esku-hartze egin ziren irakasleekin (32 aholkularitza eta 43 prestakuntza), familientzako zazpi prestakuntza eta bederatzi erakundetarako hogei prestakuntza (405 parte-hartzaile) egin ziren. Datuen arabera, "zerbitzua dibertsifikatu egingo da eta prestakuntza ikasgelatik harago zabalduko da".

Era berean, Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldien arteko Elkartasunerako Zuzendaritzak "Berdindu Formakuntza" sustatu zuen iaz, Berdindu indartzeko prozesuaren barruan. Ordura arte, “Berdindu Eskolak” programa zegoen, batez ere ikastetxeei eta, unean-unean, administrazioko jendeari arreta emateko zenbait zerbitzuri prestakuntza eta aholkularitza ematen zien programa.

Programa berri horrekin, zerbitzuak Administrazio publikora eta sektore pribatura zabaldu du prestakuntza- eta sentsibilizazio-eskaintza. Aurreikuspenen arabera, urtean 65 ekintza baino gehiago eskaini ahal izango dira. Hori posible egiteko, Berdinduren aurrekontua % 10 handitu zen. Urteko igoera 45.746,64 eurokoa da, eta, hala, zerbitzuaren guztizko aurrekontua, 503.214 eurokoa.

Memoriak, gainera, irakurketa kualitatibo argia jasotzen du: "Prestakuntzak espazio seguru gisa baloratzen dira oraindik, aurreiritziak zalantzan jartzeko, ezagutzak zabaltzeko eta ingurune inklusiboagoak eraikitzeko baliagarri gisa". Era berean, irakasleek "segurtasunik eza" adierazten jarraitzen dute ikasgeletan sexu- eta genero-aniztasunari heltzeko orduan, eta horrek bere horretan mantentzen du laguntza eta laguntza espezializatuaren beharra.