Euskal Herriko labar-margoetako animaliak patroi baten arabera antolatuta daude, eta ez ausaz margotuta
EHUren ikerketa baten arabera, animalia-irudien antolaketa nahita egina zen: bisonteak, zaldiak eta ahuntzak konposaketaren erdian zeuden, eta gainerakoak, periferian.
Argazkia: EHU
Iñaki Intxaurbe EHUko doktoreak gidatutako ikerketa batek agerian utzi du Euskal Herriko haitzuloetako labar-artea ez zela ausaz egiten, egitura-patroi eta kode sinboliko antolatu bati jarraituz baizik.
Nola antolatzen ziren animalien irudiak kobazuloaren barruan?
Intxaurbek 500 motibo grafiko aztertu ditu Euskal Herriko bederatzi kobazuloetan, sareen analisia eta aldagai anitzeko estatistika aplikatuz. Ikertzailearen hitzetan, emaitzek erakusten dute "labar-artea ordenatuta sortu zela, eta ez ausaz".
Hala, bisonteak, zaldiak eta ahuntzak ziren konposizioen erdigunea, eta gainerako animaliak periferian banatzen ziren. Gainera, orientazio zehatz batekin ageri dira: zaldiak eskuinera begira daude nagusiki, eta bisonteak, ordea, ezkerrera.
Zer mezu helarazi nahi zuten?
Hala ere, azterlanak ez du patroi horren arrazoiei buruzko azalpenik ematen, hau da, marrazkien atzean egitura antolatu bat dagoela erakusten du, nahiz eta oraindik ezin den zehaztu zer mezu transmititu nahi zuen.
Intxaurberen arabera, "labar-pinturak ez zituzten aisialdirako egiten". "Badakigu gauza garrantzitsua zirela haientzat; izan ere, haitzulo gutxi batzuetan egiten zituzten marrazkiak, ez guztietan. Eremu jakin batzuetako haitzuloak hautatzen zituzten horretarako. Orain badakigu Paleolito bukaerako labar-arteak egitura sintaktiko bat zuela, eta atzean badagoela ideia edo kode grafiko bat; guk ez dugu ulertzen, baina haientzat garrantzitsua zen", gaineratu du.
Margolariak eskuinak ziren?
Aurkikuntza horiek zalantzan jartzen dituzte XX. mendearen erdialdean formulatutako teoriak, hau da, animalien orientazioa ikusita, artista gehienak eskuinak zirela.
Zaldiak gainerako espezieen kontrako noranzkoan marrazten zirela egiaztatu da, hortaz, ikerketak erakusten du jarrera hori nahita egindako hizkuntza sinboliko baten ondorio zela, eta ez margoa egiteko erosotasun fisikoarena.
Hizkuntza zaharrak deszifratzeko aplikazioak
Intxaurbek kode irekian argitaratu ditu metodologia eta datu-basea, komunitate zientifikoak nazioarteko beste aztarnategi batzuetan aplikatu ahal izateko.
Gainera, analisi konbinatorio horrek oraindik deszifratu ez diren inskripzio historikoen sintaxia aztertzeko atea irekitzen du, hala nola baskoiarena eta iberiarrarena.
Zure interesekoa izan daiteke
Irailaren 5a Tokiko Memoria Demokratikoaren Egun izendatu dute Irunen
Irungo Udalak Tokiko Memoria Demokratikoaren Egun izendatu du irailaren 5a, Udaleko talde politiko guztien babesarekin. Kolpe militarra, gerra eta diktadura sufritu zituzten irundar guztiak oroitu dituzte gaur.
Ertzaintzak gizon bat atxilotu du Urdulizen, hiru pertsonari botilak jaurtitzea leporatuta
06:20 aldera jazo da erasoa, metro geltokitik gertu. 200 bat lagun bildu dira inguruetan. Atxilotua aurretik ere atxilotu dute antzeko gertakariengatik.
Behin-behineko espetxealdia ezarri diote Barakaldoko hilketaren susmagarriari
Barakaldoko lehen auzialdiko guardiako epaitegiak hartu du erabakia.
Hiru pertsona atxilotu dituzte Gernikan, 14 urteko neska haurdun bat ezkontzera behartzea egotzita
Hiru atxilotuak (adingabearen gurasoak eta 27 urteko gizon bat) behin-behinean aske utzi ditu epaileak. Hala ere, auzitegira joan beharko dute deitzen dituztenean. Halaber, 17 urteko mutil baten bila ari dira, haurraren ustezko aita, baina ez dute aurkitu.
Datorren astean hasiko dira Topoaren lurpeko pasanteko trenen probak
Azpiegitura Gabonetan egongo da erabiltzaileko prest, Eusko Jaurlaritzaren aurreikuspenen arabera.
Azpeitiko hilketaren ustezko egilea atxilotu dute Ondarroan
Ertzaintza haren bila ari zen asteartetik, eta azkenean, gaur goizaldean, ustezko hiltzaileak bere burua entregatu du ertzain-etxean. Arma bat zeraman soinean, baina oraindik ez dute jakinarazi hilketan erabilitakoa ote den.
Kontrolpean hartu dute Urzainkiko baso-sutea, abuztuaren 14an piztu eta astelehenean bizitu ondoren
Ostiral gauean brigada batek bertan jarraituko du, zaintza-lanak egiten. Joan den asteartean, itzaltze-lanek sutea perimetratzea ahalbidetu zuten, eta, horri esker, su-gune beroen gainean jardun ahal izan zuten. Ordutik, egoerak hobera egin du.
Bederatzi zauritu A-21 errepidean, Irunberrin, bost ibilgailuk talka eginda
Ezbeharra ostiraleko 18:17an jazo da, eta istripuan zauritutako zortzi pertsona Nafarroako Unibertsitate Ospitalera eraman dituzte. Zaurituek hainbat lesio dituzte, batez ere traumatismoak.
Barakaldon ostegunean tirokatu zuten gizona hil egin da
Osteguneko 20:30ean, Lasesarre futbol-zelaiaren inguruan, gizon batek ibilgailu baten barrutik hainbat aldiz egin zion tiro eskopeta batekin.
Epaileak artxibatu egin du Getxoko Irurak Bat jauregitxoaren kasua, hirigintza deliturik eta prebarikaziorik ez dagoelako
Magistratuak uste du higiezina eraistea (2024ko abuztuan egin zen) hirigintza-araudiaren babespean zegoela, eta ondorioztatu du ez dagoela ikertzen jarraitzeko oinarririk. Hamar pertsona ikertu zituzten auzian, tartean EAJko hiru zinegotzi ohi. Testuinguru horretan, Getxoko PPk eta EH Bilduk helegiteak aurkeztuko dituztela iragarri dute.