Epaileak artxibatu egin du Getxoko Irurak Bat jauregitxoaren kasua, hirigintza deliturik eta prebarikaziorik ez dagoelako

Getxoko Irurak Bat jauregitxoaren eraisketa ikertzen aritu den epaileak kasua artxibatu du, ez baitu hirigintza-delitu edo prebarikaziorik ikusi Getxoko Udalaren zaintzapean zegoen eta luxuzko etxebizitzak eraikitzeko 2024ko abuztuan eraitsi zuten eraikina botatzeko erabakiaren atzean.

Epaileak auto batean azaldu duenez, eraistea aplikatu beharreko hirigintza-araudian jasotako jarduera bat zen, eta ondorioztatu du ikertutako gertakariak ez direla delitu. Auzian hamar pertsona zeuden ikertuta, tartean EAJko hiru zinegotzi ohi.

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak Neguriko La Aldea auziari buruz emandako epai bat ezagutu ondoren, epaileak aldeei planteatu zien ea prozedurarekin jarraitu behar zuten. Neguriko eraikina Udalaren zaintzapean zegoen eta eraitsi egin zuten.

Magistratuaren arabera, epai horren ondorioak "kasu honetara ekar daitezke, erabat", Irurak Bat auziaren kasura, hain zuzen ere. Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak ezarri zuen higiezin bat udal-zaintzaren araubidean sartzeak ez duela automatikoki esan nahi oinarrizko babesa duen kultur ondasuntzat hartuko denik.

Autoaren arabera, Euskal Kultura Ondareari buruzko 6/2019 Legea indarrean sartzeak ere ez zuen eragin aldaketa automatiko hori. Hori dela eta, higiezinak Hiri Antolamenduko Plan Orokorrean (HAPO) aurreikusitako erregimenari eusten zion, udal-zaintza aurreikusten baitzuen.

Epaileak ondorioztatu duenez, "eraistea posible" zen, HAPOk berak aurreikusten baitzuen; hirigintza-delitu bat dagoela ondorioztatzeko beharrezkoa den arau-betekizuna desagertu egin da, beraz.

Magistratuak onartu du administrazio-izaerako beste arau-hauste batzuk ere egin zitezkeela, baina azpimarratu du arau-hauste horiek "zigor-zuzenbidearen esparrutik kanpo" geratuko liratekeela.

Ondorio bera ateratzen da ikertutako prebarikazio-delituetan; izan ere, autoaren arabera, delitu horietan beharrezkoa da aztertutako jarduketa hirigintza-araudiaren aurkakoa izatea.

Horregatik guztiagatik, epaileak uste du egitateek "atipikotasun egoera" dutela, eta auzia libre largestea eta artxibatzea erabaki du.

Magistratuak, halaber, ez du onartu egiteke zeuden ikerketa-eginbideekin jarraitzea. Zehazki, ez du baimenik eman ikerketaren esparruan egindako sarrera eta erregistroetan konfiskatutako gailu elektronikoen edukia aztertzeko.

Dispositiboak poliziaren zaintzapean egongo dira, edukia aztertu gabe, eta jabeei itzuliko zaizkie ebazpena irmoa denean.

Getxoko Instantzia Auzitegiko Atal Zibilaren eta Instrukzioko autoaren aurka erreforma-errekurtsoa aurkez daiteke epaitegian bertan, edota apelazio-errekurtso subsidiarioa Bizkaiko Probintzia Auzitegian.

Testuinguru horretan, Getxoko PPk helegitea aurkeztuko duela iragarri du, haren edukia prozeduran aurkeztutako txosten teknikoen ondorioekin “kontraesanean” dagoela iritzita. Alderdiaren arabera, txosten horiek Bizkaiko Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak eta Urko Balziskueta peritu judizialak egin zituzten, eta Fiskaltzaren irizpidea ere kontuan hartu zen.

PPren arabera, ebazpen judiziala ez dator bat frogekin, eta aipatutako auziari buruzko epaiak ez du egungo prozedurarekin zerikusirik. Hori dela eta, alderdiak iragarri du ezarritako epean helegitea aurkezteko asmoa duela. Epea irailaren 9an amaituko da.

EH Bildu Getxo presentará los recursos que procedan, al considerar que la cuestión de fondo sigue abierta y exige esclarecer responsabilidades y garantizar que se cumpla la normativa de protección del patrimonio. "El archivo del expediente no reconstruye el edificio derribado, no devuelve a Getxo un bien patrimonial irrecuperable ni elimina las graves irregularidades que constan documentadas", ha subrayado. 

Así, EH Bildu Getxo señala que el Gobierno municipal todavía "no ha adoptado ninguna medida sancionadora por el derribo de un edificio protegido". En este contexto, según un informe del propio arquitecto municipal, la empresa constructora "podría obtener un beneficio económico de 732 506,26 euros con el derribo", aunque su materialización depende todavía de que se autorice la construcción de las viviendas proyectadas.

EH Bildu Getxo denuncia, además, que "no se respetó el procedimiento previsto en la normativa municipal de protección del patrimonio", al no abrirse el periodo de información pública de 20 días para que la ciudadanía pudiera presentar alegaciones. Para EH Bildu, "Getxo merece instituciones transparentes, procedimientos rigurosos y un Gobierno municipal que responda por sus decisiones".

Bestalde, EAJren Euzkadi Buru Batzarreko idazkari Maitane Ipiñazarrek nabarmendu du epaiak bere alderdiak orain arte defendatu izan duena berretsi  duela.

Ipiñazarrek azaldu duenez, alderdia informazio zehatzagoa izateko zain dago ebazpen judizialari buruzko iritzi bat emateko. Nolanahi ere, bere ustez, epailearen erabakiak EAJk orain arte defendatu duen jarrera berresten du.