Epaileak artxibatu egin du Getxoko Irurak Bat jauregitxoaren kasua, hirigintza deliturik eta prebarikaziorik ez dagoelako

Getxoko Irurak Bat jauregitxoaren eraisketa ikertzen aritu den epaileak kasua artxibatu du, ez baitu hirigintza-delitu edo prebarikaziorik ikusi Getxoko Udalaren zaintzapean zegoen eta luxuzko etxebizitzak eraikitzeko 2024ko abuztuan eraitsi zuten eraikina botatzeko erabakiaren atzean.

Epaileak auto batean azaldu duenez, eraistea aplikatu beharreko hirigintza-araudian jasotako jarduera bat zen, eta ondorioztatu du ikertutako gertakariak ez direla delitu. Auzian hamar pertsona zeuden ikertuta, tartean EAJko hiru zinegotzi ohi.

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak Neguriko La Aldea auziari buruz emandako epai bat ezagutu ondoren, auzi honetako epaileak aldeei planteatu zien ea prozedurarekin jarraitu behar zuten. Neguriko eraikina ere, Udalaren zaintzapean zegoen eta eraitsi egin zuten.

Magistratuaren arabera, epai horren ondorioak "kasu honetara ekar daitezke, erabat", Irurak Bat auziaren kasura, hain zuzen ere. EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ezarri zuen higiezin bat udal-zaintzaren araubidean sartzeak ez duela automatikoki esan nahi oinarrizko babesa duen kultur ondasuntzat hartuko denik.

Autoaren arabera, Euskal Kultura Ondareari buruzko 6/2019 Legea indarrean sartzeak ere ez zuen eragin aldaketa automatiko hori. Hori dela eta, higiezinak Hiri Antolamenduko Plan Orokorrean (HAPO) aurreikusitako erregimenari eusten zion, udal-zaintza aurreikusten baitzuen.

Epaileak ondorioztatu duenez, "eraistea posible" zen, HAPOk berak aurreikusten baitzuen; hirigintza-delitu bat dagoela ondorioztatzeko beharrezkoa den arau-betekizuna desagertu egin da, beraz.

Magistratuak onartu du administrazio-izaerako beste arau-hauste batzuk ere egin zirela akaso, baina arau-hauste horiek "zigor-zuzenbidearen esparrutik kanpo" leudekela erantsi du.

Ondorio bera ateratzen da ikertutako prebarikazio-delituetan; izan ere, autoaren arabera, delitu horietan beharrezkoa da aztertutako jarduketa hirigintza-araudiaren aurkakoa izatea.

Horregatik guztiagatik, epaileak uste du egitateek "atipikotasun egoera" dutela, eta auzia libre largestea eta artxibatzea erabaki du.

Magistratuak, halaber, ez du onartu egiteke zeuden ikerketa-eginbideekin jarraitzea. Zehazki, ez du baimenik eman ikerketaren esparruan egindako sarrera eta erregistroetan konfiskatutako gailu elektronikoen edukia aztertzeko.

Dispositiboek poliziaren zaintzapean jarraituko dute, edukia aztertu gabe, eta jabeei itzuliko zaizkie ebazpena irmoa denean.

Getxoko Epaitegiko Atal Zibilaren eta Instrukzioko autoaren aurka erreforma-errekurtsoa aurkez daiteke epaitegian bertan, edota apelazio-errekurtso subsidiarioa Bizkaiko Probintzia Auzitegian.

Amaia Agirre Getxoko alkateak gogobeterik hartu du ebazpen judiziala. Hala, bereziki baloratu du ebazpenak behin betiko largestea erabaki izana, eta ez behin-behinean, epaileak ondorioztatu baitu auzia abiarazi zuten gertakariak ez direla delitu.

Alkateak gogoeta egin du, halaber, denbora honetan prozedurak zuzenean eragindako pertsonen inguruan; izan ere, pertsona horiek ikerketa penal honen ondorioei pertsonalki egin behar izan diete aurre.

Autoa errekurritu egin daitekeenez, prozedura osoan zehar izan duen errespetu eta zuhurtzia instituzionalari eutsiko dio Udalak. Justiziarekin elkarlanean jardun du, eskatutako informazioa eta dokumentazioa helarazi ditu eta ikerketa eta independentzia judizialarekiko errespetuzko jarrera mantendu du, Udalak nabarmendu duenez.

Getxoko alkateak prentsaurrekoa eskainiko du larunbat honetan, prozesu honetan gertatutako guztiaren eta ebazpen honek dakarrenaren inguruko balorazio politiko zabalagoa egiteko.

Testuinguru horretan, Getxoko PPk helegitea aurkeztuko duela iragarri du, haren edukia prozeduran aurkeztutako txosten teknikoen ondorioekin “kontraesanean” dagoela iritzita. Alderdiaren arabera, txosten horiek Bizkaiko Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak eta Urko Balziskueta peritu judizialak egin zituzten, eta Fiskaltzaren irizpidea ere kontuan hartu zen.

PPren arabera, ebazpen judiziala ez dator bat frogekin, eta auzi horri buruzko epaiak ez du egungo prozedurarekin zerikusirik. Hori dela eta, alderdiak iragarri du ezarritako epean helegitea aurkezteko asmoa duela. Epea irailaren 9an amaituko da.

Getxoko EH Bilduk bidezkoak diren helegiteak aurkeztuko ditu, auzia eragin zuen erabakiak ondorioak izan baititu. "Artxibatzeak ez du eraikina berreraikiko, ez dio Getxori berreskuraezina den ondare-ondasun bat itzuliko eta ez ditu espedientean dokumentatuta jasota dauden irregulartasun larriak ezabatuko", azpimarratu du. Ildo horretatik, erantzukizunak argitu eta ondarea babesteko araudia bermatu behar dela azpimarratu du.

Hala, Getxoko EH Bilduk salatu duenez, Udal Gobernuak oraindik "ez du inolako zehapen-neurririk hartu babestutako eraikin bat eraisteagatik". Testuinguru horretan, udal-arkitektoaren beraren txosten baten arabera, eraikuntza-enpresak "732.506,26 euroko etekin ekonomikoa lor lezake eraistearen ondorioz", nahiz eta etekin hori gauzatzea oraindik aurreikusitako etxebizitzak eraikitzeko baimena ematearen mende dagoen.

Bilduren esanetan, Udalaren ondarea babesteko araudian aurreikusitako prozedura ez zen bete, ez zelako 20 eguneko informazio publikoaren epea ireki herritarrek alegazioak aurkeztu ahal izateko. Horren ustez, "Getxok erakunde gardenak, prozedura zorrotzak eta beren erabakien erantzukizuna hartuko duen Udal Gobernua merezi ditu".

Getxoko Podemosek nabarmendu du erabakia behin-behinekoa dela, eta errekurtsoa jar daitekeela horren kontra. Gainera, eraistea legezkotzat jo besterik ez du egiten, eta ez da sartzen eraikin hori espedientearen kudeaketaren xehetasunetan.

Horren arabera, epaiak agerian uzten du EAJk eta Udal Gobernuak "ondarea babesik gabe" utzi dutela, "higiezinen sustatzaileen mesedetan". Horrela, Irurak Batek Getxon galdutako beste ondare-elementu batzuekin bat egin du. Hori dela eta, udal gobernuari eskatu dio "bere eskumenak zorroztasunez izapidetu ditzala, klientelismorik eta irregulartasunik gabe".

Iñigo Ansola Bizkaiko EAJren presidenteak epaiaren balorazio positiboa egin du, uste baitu erabakiak “amaiera" ematen diola prozesu honetan nahasitako pertsonek bizi izan duten "etapa mingarri eta bidegabeari”. Bizkaiko EAJko presidenteak azpimarratu du bere alderdiak Justizia errespetatzen duela, eta erantzukizuna erreklamatu die egiaztatu gabeko salaketak egin zituztenei.

Ansolaren iritzian, ordezkari politikoen aldetik erabat desegokia izan da PPk eta EH Bilduk izan duten jarrera: “Hiru pertsona bidegabe kondenatu eta harrikatu dituzte Euzko Alderdi Jeltzalea desgastatzeko asmo bakarrarekin”. 

Era berean, horren aburuz, auziaren itxiera "albiste ona" da hilabetez ondorio pertsonalak, politikoak eta mediatikoak jasan behar izan dituztenentzat, eta  auzi horretan nahasitako pertsonek erakutsitako erantzukizuna nabarmendu du. Ansolaren iritziz, artxibatzeak prozedura judizialen erabilera politikoari buruz hausnartzeko ere balio behar du.

Getxoko EAJren arabera, "ezinbestekoa da jendaurreko erreparazioa denbora honetan jasandako kalteengatik", eta, bereziki, prozedura honen ondorioz kaltetuak izan diren pertsona guztiei dagokienez. Alderdiak bereziki nabarmendu ditu udal langileak eta horren ondorioz Getxoko Udaleko zinegotzi-akta utzi behar izan zuten zinegotziak.

Ohar batean, Algorta, Ondarreta eta Getxo Zaharra udal-erakundeek azpimarratu dute ebazpen judizialak zehazten duela eraikinak ez zuela oinarrizko babeseko kultura-ondasunaren izaerarik. Horrenbestez, gertakariak jazo zirenean indarrean zegoen hirigintza-araudiaren arabera, eraikina eraistea baimendu zitekeen.

Jeltzaleen arabera, ebazpenak "garrantzi izugarria" du, bai ikertutako pertsonentzat, bai Getxoko Udalari dagokionez, eta baztertu egin dute autoaren irismena zalantzan jartzen jarraitzea. "Epaia argia da: Irurak Bat ez zegoen eraistea eragotziko zion ondare-babesaren pean; indarrean zegoen araudiaren arabera, eraistea baimendu zitekeen, eta ikertutako gertakariak ez dira delitu", azpimarratu dute.