Zein dira AEBko hauteskunde sistema konplexuaren nondik norakoak?
2016an AEBn egindako hauteskundeetan Donald Trumpek (62,9 milioi boto) baino 2,8 milioi boto gehiago eskuratu zituen Hillary Clinton hautagaiak (65,8 milioi boto). Alabaina, Trumpentzat izan zen herrialde horretako presidentetza. Aurretik ere gertatu izan da horrelakorik AEBko hauteskundeetan. Zergatik?
Herritarrak hauteslekuetara deituta daude datorren azaroaren 3an, Joe Biden eta Donald Trumpen arteko lehian bustitzeko. Halere, Ameriketako Estatu Batuetako presidentea Hauteskunde Kolegioak, 229 urteko historia duenak, aukeratuko du.
Hau da, estatubatuarrek ez dute presidentea zuzenean hautatuko. Eginkizun hori Hauteskunde Kolegioari dagokio, baita presidenteordea aukeratzea ere. Estatu guztietako 538 ordezkariz osatutako batzordea da. Ordezkari horiek erabakiko dute, boto bidez eta estatubatuar guztien izenean, AEBko presidente berria.
Hauteskunde Kolegioan estatu bakoitzari dagokion ordezkari kopurua bat dator estatu horrek dituen senatari eta kongresista kopuruarekin. AEBko Kongresuan 435 eserleku daude eta Senatuan 100. Gainera, Columbiako Barrutiak beste hiru delegatu ditu. Beraz, guztira, 538 ordezkariz dago osatuta Hauteskunde Kolegioa.
Horrenbestez, hautagaiek 270 boto eskuratu behar dituzte batzorde horretan AEBko presidente izateko.
Litekeena da estatu hauek giltzarri izatea presidentearen hautaketan: Pensilvania (20), Ipar Carolina, Florida (29), Michigan (16), Wisconsin eta Arizona (11).
Gauzak horrela, berdin dio estatu batean irabazten duen hautagai batek milioi bat botoko tartearekin edo boto bakarraren aldearekin irabazten duen, estatu horretako ordezkari guztiak bereak izango baitira Hauteskunde Kolegioan.
Hauteskunde sistema hau erabiltzen duen herrialde bakarra da AEB. Aditu askok kritikatu dute sistema hori, Estatuko buruzagitzara hauteskundeak irabazi gabe heltzea ahalbidetzen duelako.
Azaroaren 3ko hauteskundeetan aukeratuko dituzten organoak
Ordezkarien Ganbera: Azaroaren 3an, Ordezkarien Ganberako 435 kideak hautatuko dira. Bi urtetik behin aukeratzen dira. 2018ko hauteskundeetan, Alderdi Demokratak irabazi zituen hauteskundeak, 232 ordezkari eskuratuta. Alderdi Errepublikanoak, berriz, 197 lortu zituen.
Senatua: Goi Ganberako ordezkarien herena bi urtetik behin hautatzen da. Bi senatari aukeratzen dira estatu bakoitzeko. Azaroaren 3an, 33 senatari hautatuko dituzte. Gaur egun, errepublikanoek dute gehiengoa: 53 eserleku errepublikano eta 47 demokrata daude.
Gobernadoreak: Egun berean, 11 estatutako gobernadoreak ere hautatuko dituzte. Gaur egun, 50 gobernadoreetako 26 errepublikanoak dira, eta 24, berriz, demokratak.
Joe Bidenen profila
Orain dela 48 urte hasi zen lasterketa luze baten azken etapa da Joe Bidenen (78 urte) Ameriketako Estatu Batuetako presidentea izateko kanpaina. Senatari izendatu zutenean abiatu zuen. Gainera, Barack Obamarekin presidenteordea ere izan da, eta eskarmentu handiko hautagaia da.
Donald Trumpen profila
Donald Trump, Ameriketako Estatu Batuetako 45. presidentea (kargura heltzen zaharrena) orain arteko aberatsena eta aurretik kargu militar edo politiko bat izan gabe buruzagi izatera heldu den lehena izan da.
Politikara jauzi egin baino lehen, Trump enpresari ezaguna zen AEBen. Azken lau urteetan, haren pertsonalitate indartsuak eta politika populistak AEBen bilakaera baldintzatu dute, jarraitzaile fidelen eta aurkako sutsuen artean.
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek eta Hezbollah miliziak su-etena adostu dute, Israelgo hainbat hedabideren arabera
Hala ere, oraingoz, egoerak ez du baretzeko itxurarik Libanon. Azken orduotan, gutxienez 18 pertsona hil eta 30 baino gehiago zauritu ditu Israelgo Armadak Libano hegoaldean egindako bonbardaketen ondorioz.
Frantziako justiziak Achraf Hakimi futbolaria epaituko du emakume bati sexu erasoa egitea leporatuta
Paris Saint-Germain taldeko jokalaria Marokoko selekzioarekin Munduko Kopan parte hartzen ari den bitartean, Versallesko Apelazio Auzitegiko instrukzio salak atzera bota du horren defentsak aurkeztutako helegitea, eta, ondorioz, akusatuen aulkian eseri beharko du 2023an emakume bati sexu erasoa egitea egotzita.
AEBk eta Iranek bertan behera utzi dituzte Suitzan itunaren inguruan egin behar zituzten elkarrizketak
Burgenstockeko bilera bertan behera utzi dute JD Vance ez delako bertara joan eta ez zegoelako argi Irango Gobernuaren ordezkaritza bertan izango zen, baina Washingtonek negoziazio teknikoetan aurrera egiteko asmoari eutsi dio.
Andy Burnham alkate laboristak eserleku bat lortu du, eta Starmerri aurre egin ahal izango dio
Makerfieldeko hauteskundeetan lortutako garaipenak Alderdi Laboristaren buruzagitza eskuratu eta Erresuma Batuko Gobernua gidatzeko bere asmoa indartu du.
Hauek dira Iranek eta Estatu Batuek adostutako akordioaren 14 puntuak
Ekialde Hurbileko gerrari amaiera emateko eta Ormuzko itsasartea desblokeatzeko akordioaren xehetasunak plazaratu dituzte Estatu Batuek. Akordioak atzeratu egiten ditu eztabaidagai delikatuenak, hala nola programa nuklearraren garapena.
Errusiak areagotu egin ditu Ukrainako ondare kulturalaren aurkako erasoak, eta bost eraikin historiko kaltetu ditu 24 orduan
Kaltetutako eraikinen artean dago Jasokundearen katedrala, Kieven. Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen arabera, Errusiaren bi dronek eragin dituzte kalteak.
Irango zenbait ontzik “arazorik gabe” Ormuzko itsasartea zeharkatu dute, AEBren eta Iranen arteko akordioa iragarri ostean
Hiru petrolio-ontzik eta oinarrizko produktuak garraiatzen dituzten bi merkantzia-ontzik zeharkatu dute itsasartea.
AEBk eta Iranek gerrari amaiera emateko akordioa lortu dute
Washington eta Teheran artean bitartekari lanetan aritu den Shehbaz Sharif Pakistango lehen ministroak baieztatu du akordioa indarrean dagoela eta iragarri du ekainaren 19an sinatuko dutela, Suitzan. Momentuz, ez dute testua ofizialki ezagutzera eman eta alde bakoitzak interesatzen zaizkion alderdiak nabarmendu ditu.
Trumpek, G7ra iritsi berritan: "Ostiraletik aurrera Ormuz erabat irekita egotea espero dut"
G7aren goi-bileran parte hartzen ari diren liderrak Evian-les-Bains Frantziako herrian daude jada. Lurreratu bezain laster, AEBko presidente Donald Trumpek eta Emmanuel Macron Frantziako liderrak aldebiko bilera egin dute. Iranekin lortutako akordioa izan da gai nagusietako bat.
Erresuma Batuak sare sozialetan sartzea debekatu die 16 urtetik beherakoei
Australiak eta Erresuma Batuak adin horretan (16 urte) ezarri dute sare sozialetan sartzeko gutxieneko adina. Frantzian 15 urtekoak has daitezke erabiltzen, eta Espainiak 16 urtez beherakoei debekua ezartzeko asmoa dauka.