Sistemak
Edozeini galdetuz gero ezagutzen dituen antolaketa politikoen artean onena edo egokiena aukeratzeko, demokrazia erantzungo luke zalantzarik gabe. Estatu Batuek Afganistanera eta Irakera soldaduak bidali zituztenean horixe agindu zieten bertako biztanleei eta nazioarteko erakundeei. Agintean diren talde eta alderdi gehienek hitzetik hortzera erabiltzen dute berba bera, sarritan bere edukia eta herrialde horretan gertatzen denaren arteko aldea izugarria izan arren.
Azken urte hauetan modu bateko edo besteko estatu egiturak zeuzkaten herrialdetan nahasmena eta anabasa nagusitu dira: batzuetan, barne gatazken ondorioz; besteetan, kanpotik iritsitako indarkeriaren eraginez. Somalia, Afganistan, Irak, Libia eta Haiti dira horietako batzuk. Somalian 1991ko gerraren ondoren, herritarrek nahiago izan zuten muturreko islamiarren diktadura aginte falta eta ziurgabetasuna baino. Beste horrenbeste gertatu zen Afganistanen, sobietarrak erretiratu eta gerra zibila nagusitu zenean. Iraken 2003ko inbasioak hankaz gora jarri zuen ordura arte zegoena, ordezko ezer antolatu gabe. Libian horixe bizi dute gaur egun oraindik, 2011n Gadafi bota zutenetik. Baina zoritxar guztien bilgune Haiti dela esan genezake.
Latinoamerikako herrialdeetan independentzia lortu zuen lehendabizikoa izan zen Haiti, esklaboak askatasuna lortzeko altxatu ondoren. Baina handik aurrera ezbeharrak eta zorigaitzak izan dira nagusi. Diktadura beldurgarriak, lurrikara bortitzak, gaixotasunak, gosea eta ustelkeria izan dira nagusi haitiarrak gogoratzen direnetik. Eta orain artekoa gutxi balitz, aurten presidentea hil dute oraindik argitu ez den erasoan eta abuztuan beste lurrikara batek 3.000 pertsona hiltzeaz gain oraindik erori edo ahuldu gabe zeuden eraikuntzak birrindu zituen. Pandemiak eta goseak etsipena zabaldu du herritarren artean, nazioarteak bidalitako laguntza urria indartsuenek xahutu dute eta jendeak ez daki zer egin.
Gaur egun Haitin ez dago estaturik, talde armatuak dira jaun eta jabe. Nazio Batuek horiekin negoziatu behar du giza laguntza sartu ahal izateko. Estatuko agintariek baino onarpen handiagoa dute herrian, hauek gutxienez zerbait egiten dutelako askoren iritziz batzuetan egiten duten hori beldurgarria izan arren. Eta infernu honetatik ihes egiten ahalegintzen direnak berehala itzularazten dituzte, Estatu Batuetatik 5.000 bota dituzte hamar egunetan, hegazkinean eramaten dituzte itzulerako bidean.
Nazio Batuek, Europar Batasunak eta Estatu Batuek behin eta berriz diote Haitik demokrazia behar duela, hori litzaketela gaitz guztien konponbidea. Haitiarrek, ordea, nahiago lukete indarkeria eta segurtasun falta geldiarazi eta egunero jateko zerbait eramango dien aukera, botoen bidez hautatu gabea izan arren.
Zure interesekoa izan daiteke
Kanpalekuetan bizirauten ari dira astindutik bizirik irtendako venezuelarrak
Askok etxea galdu dute eta beste batzuek kalteak dituzte, ez dakite itzultzerik izango duten. Laguntza humanitarioa behintzat iristen ari da Hego Amerikako herrialdera.
ETBk Iranera sartzea lortu du, Ali Khamenei buruzagiaren hileta bertatik bertara kontatzeko
Milaka herritar ari dira ayatola gorenaren agur ekitaldietan parte hartzen. Mendeku eskean batzuk; negar malkotan, besteak. Ekitaldiak aste betez luzatuko dira, eta erregimenak indar eta batasun irudia eman nahi du.
Aita santuak omenaldia egin die hildako migratzaileei Lampedusan, eta Frantziskoren ondarea omentzea eskertu du
Leon XIV .a aita santuak larunbat honetan Italiako Lampedusa uhartera egindako bisitan esan duenez, Mediterraneo itsasoan izandako milaka hildakoak "hartutako erabakien" eta "ahaztutako erabakien" biktima dira, eta migrazio dramaren aurrean axolagabekeria salatu zuen.
Ehunka mila pertsona parte hartzen ari dira Khameneiren hileta publikoan
Asteburu osoan milioika pertsona espero dira, eta astelehenean Irango hiriburua zeharkatuko du segizioak; asteartean Qom hiri santura joango da, eta asteazkenean Iraken jarraituko du, ostegunean lurperatu aurretik.
AEBk inoiz izan duen hedapen handiena duela goraipatu du Trumpek Independentziaren Egunean
AEBren nagusitasun militarra aldarrikatu du Trumpek, baita XX. mendeko gatazka handietan izan duen paper historikoa ere: "Armadarik indartsuena eta boteretsuena sortu dugu".
Teheranen gaur zabaldu dute Ali Khameiren hil kapera
Ali Khameneiren hileta-kaperan, gerraren lehen egunean hil zuten aiatola gorenari azken agurra eman diote Teheranen. Khameneiren hilkutxa erdian eta inguruan beste lau jarri dituzte, erasoaren egunean berarekin zeuden senideen hileta-kutxak. Bihar eta etzi herritarrak sartu ahal izango dira hilkutxa dagoen meskitara, eta astelehenean, Teherango kaleak zeharkatuko ditu.
Donald Trump eta bere azoka handia, protagonista nagusiak AEBen 250. urtebetetzean
Estatu Batuen Independentziaren Adierazpenaren 250. urteurrena ospatuko dute larunbatean, uztailaren 4an. Eta Donald Trumpek bere irudia goresteko erabiliko du urteurrena. Buruzagi errepublikanoak bere aurpegia daramaten oroitzapenezko txanponak egin ditu, eta National Mallen azoka handi bat antolatu du. Ekimenak noria erraldoi bat, garaipen-arku bat, rodeoak, hitzaldiak, su artifizialak eta hegazkin militarren erakustaldiak izango ditu. Azokak, hala ere, porrot egin du orain arte. Oso jende gutxi bertaratzen ari da, eta horrek indartu egin ditu kritikak. Salatzen dutenez, Trumpek ospakizun nazionala baliatu du bere irudia indartzeko.
3.000 lagun baino gehiago ebakuatu dituzte, Ipar Katalunian izandako sute baten ondorioz
Eskualdeko segurtasun zerbitzuek jakinarazi dutenez, gas-bonbona baten leherketak eragin du ezbeharra. Sugarrak berehala zabaldu dira, eta hiru kanpin eta kirol portu bat harrapatu dituzte.
Lurrikaretatik zortzi egunera, hondakinen artetik bizirik atera dute gizon bat Venezuelan
Gizon bat bizirik atera dute hondakin artetik Venezuelan lurrikarak gertatu eta zortzi egunera. 100 lagun inguru aritu dira lanean gau eta egun, Hernan Gil-ekin kontaktua egin zutenetik, harengana iritsi eta handik ateratzeko. Ura pasa ahal izan diote eta une oro zaindu. Hala, 72 orduko operazioak izan zezakeen amaierarik onena izan du.
Lurrikaretatik astebetara, 2.295 hildako eta 11.200 zauritu baino gehiago zenbatu dituzte Venezuelan
Zazpi egun igaro diren arren, erreskate-taldeak ezin izan dira iritsi eroritako eraikin guztietara. Kasu askotan, senideak eta bizilagunak dira hondakinen artean lanean ari direnak, eta laguntza faltak eragindako haserrea zabaltzen hasi da.