Nolakoa izango da Trumpen bigarren agintaldia? Haren planak, hemen
Donald Trump AEBko presidente hautetsiak neurri zorrotzak promestu ditu bigarren agintaldirako, hala nola inoizko kanporatze handienak, muga-zergak eta inbertsio handiagoak erregaietan.
Hauteskunde kanpainan ez du neurri zehatz askorik azaldu, baina haren adierazpenek kontserbadurismo tradizionala, populismoa eta nazionalismo ekonomiko protekzionista uztartzen dituzte.
Hauek dira haren proposamen nagusiak:
Immigrazioa
2016an Mexikoko mugan harresia eraikitzea promestu zuen bezala, 2024an "inoizko deportazio programa masiboena" iragarri du. Gainera, agiririk ez duten migratzaileak atxilotzeko ahalmena eman nahi die Guardia Nazionalari, sheriffei eta tokiko poliziei.
Zentzu horretan, migrazioa mugatu egin nahi du, bai irregularra, bai erregularra, eta kendu egin nahi du bertan jaiotzeagatik herritartasuna lortzeko eskubidea.
Era berean, ateak itxi nahi dizkie gehiengo musulmaneko zenbait herrialdetako herritarrei, lehen agintaldian egiten saiatu zen bezala.
Abortua
Trump harro agertu da Auzitegi Gorenean abortuaren aldeko zenbait neurri bertan behera utzi zituzten hiru epaile jarri zituelako.
Kanpainako azken hilabetean, abortua herrialde osoan debekatzearen aurka agertu zen, eta estatuei erabakitzen uztearen alde egin du. Hau da, abortua debekatu nahi duten estatuek aukera hori izatea babesten du.
Atzerri politika
Trumpek Ronald Reagan presidente ohiaren esaldi bat erabili ohi du bere atzerri politika deskribatzeko: "Bakea, indarra erabiliz". Isolazionismoren aldekoa da, eta aliatu tradizionaletatik aldendu da. Hots, Europar Batasunetik eta NATOtik urrundu egin da.
Bere esanetan, Ukrainako eta Gazako gerrei azkar emango die amaiera, baina ez du zehaztu nola lortuko duen.
Bestalde, goratu egin izan ditu buruzagi autoritarioak, hala nola Viktor Orban (Hungaria) eta Vladimir Putin (Errusia).
Merkataritza
Presidente hautetsiak % 20ko muga-zergak jarri nahi dizkie atzerriko produktu guztiei, eta % 60koak Txinatik bidalitakoei. Txinarekin, hain justu, merkataritza-gerra gordindu egin nahi du.
Helburu nagusia automobilgintzaren sektorea du, eta ohartarazi du % 200eko zergak jarriko dizkiela Mexikon egindako ibilgailuei, Txinak bertan lantegirik ireki ez dezan.
Zergak
Buruzagi errepublikanoak zergak jaitsi nahi dizkie enpresa handiei, lehen agintaldian ere egin zuen bezala. Gainera, ekoizpen guztia AEBn duten konpainiei % 21etik % 15era jaitsi nahi dizkie.
Politika horrek, baina, handitu egin lezake zorra, Penn Wharton Budget Model taldeak ohartarazi duenez. Egun, 25 bilioi dolarrekoa da herrialdearen zorra.
Ingurumena
Trumpek ukatu egiten du klima aldaketa, eta aurreratu du kendu egingo dituela auto elektrikoak erosteko laguntzak.
Horren ildotik, petrolio eta gas ekoizpena handitzea promestu du. "Zulatu, zulatu, zulatu!" iza da, hain justu, kanpainan gehien errepikatu duen leloetako bat.
Lehen agintaldian, Parisko Akordiotik aldendu zuen AEB.
Osasuna
2015etik, Barack Obama presidentearen osasun erreforma indargabetzea defendatu du, baina ez du alternatibarik proposatu horren aurrean.
Kanpainan, Robert F. Kennedy Jr. (txertoen aurkakoa da) osasun arloko karguren batean jartzea proposatu izan du.
LGTBI+ eskubideak
Agitari hautetsiak mugak jarri nahi dizkio aniztasunari, eta debekatu egingo du "gizonek nesken kiroletan parte hartzea". Pertsona transexualei buruz ari da, noski.
Eta horren guztiaren gainetik, aurreratu du Kongresuari eskatuko diola bi genero (gizona eta emakumea) baino ez aitortzea, genero nortasun ez binarioen aitorpenari muga legalak jartzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Europa indartzeko eta AEBrekiko harremana bideratzeko deia egin du Merzek, potentzia handien garaian
Alemaniako kantzilerrak europarren aldeko deia egin du Municheko Segurtasun Konferentziaren (MSC) irekiera ekitaldian. 120 herrialdetako 200 estatuburu, gobernuburu eta ministro biltzen ditu hitzordu garrantzitsu horrek.
Bake Batzordeak ez du NBEko Segurtasun Kontseiluaren ebazpena islatzen, Kallasen ustez
Europar Batasunak Kanpo Politikarako duen goi-ordezkariak ohartarazi du NBEko Segurtasun Kontseiluak ez duela behar bezala funtzionatzen "legearen gainetik dauden herrialdeak daudelako".
AEBk are gehiago leundu ditu Venezuelan aritzen diren petrolio-konpainiei ezarritako murrizketak
Petrolio-ekoizpena nabarmen areagotzeko aukera izango dute Repsol, Eni, Chevron, BP eta Shell enpresek baimen berriei esker. Josu Jon Imaz Repsoleko kontseilari delegatuak aurreratu zuen bere enpresa prest dagoela "Venezuelan gehiago inbertitzeko".
EB kide humanitarioekin harremanetan jarri da Kubako "egoera dramatikoa" ikusita
Venezuelak herrialde horren energia-euskarri nagusia izateari utzi ondoren, erregai-horniduraren gabeziak eragindako krisi larria pairatzen ari dira Kuban, Nicolas Maduro presidentea atxilotu ondoren, Washingtonen eta Caracasen arteko harreman berriaren ondorioz.
Erresuma Batuko Justiziak legez kanpokotzat jo du Palestine Action taldea debekatu izana
Londresko Auzitegi Goreneko hiru epaileek adierazi dutenez, 2020an sortutako taldeak protestak egiteko "delituzko metodoak" erabiltzen baditu ere, bere taktikek ez dute legean ezarritako baremoa betetzen terrorista gisa sailkatu ahal izateko. Betoa indarrean sartu zenetik, 2.700 pertsona baino gehiago atxilotu dituzte Palestine Actioni babesa emateagatik. Horietako asko adinekoak dira, eta babesa adierazteko pankarta bat eramate hutsagatik atxilotu dituzte.
Nils eta Oriana ekaitzek kalte handiak eragin dituzte Europa hegoaldean
Azken orduetan Nils eta Oriana ekaitzek uholdeak, 150 km/h-tik gorako haize-boladak eta milaka pertsona argindarrik gabe utzi dituzte Europa hegoaldean. 2026. urtea hasi denetik inpaktu handiko bederatzi ekaitz iritsi dira Europara.
Trumpek bertan behera utzi du berotegi-efektuko gasen emisioa mugatzen zuen Obamaren irizpena
AEBko presidenteak adierazi duenez, "ibilgailu berri baten batez besteko prezioa ia 3.000 dolar murriztuko du".
"Araudia sinplifikatzea" aztertzen ari da EB, ekonomia suspertzeko
Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak agindu du "araudia sinplifikatzeko ahalegina" egingo dutela, baina, aldi berean, beharrezkotzat jo du herrialde bakoitzak bere lege prozedurak arintzea.
Lotsa bortxatzaileek sentitu behar dutela esan du Gisele Pelicotek epaiketa ondoren emandako lehen elkarrizketan
Xabier Ormazabal Parisko korrespontsalak Pelicotek emandako elkarrizketa jarraitu du. Ez da damutzen epaiketa ateak zabalduta egiteaz eta lotsa bere bortxatzaileek sentitu behar dutela dio. Asteartean 'Eta bizipoza' liburua kaleratuko du.
Minnesotako immigrazio agenteen hedapen masiboaren amaiera iragarri du Trumpen Gobernuak
Tom Homan Donald Trump presidentearen "mugako tsarra" deiturikoak baieztatu egin du estatuan zabaldutako operatibo bereziak atzera egingo duela pixkanaka, gobernadorearen oposizioaren eta bizilagunen mobilizazioen ondotik.