AEBko 'oligarkia' teknologikoak besoak zabalik hartu du Trump eta haren ideario osoa
AEBko super aberatsen eliteak, Silicon Valleyko liderrak buru, besoak zabalik hartu du Donald Trumpen bigarren agintaldia, eta babes ekonomiko 'eskuzabala' erakusteaz gain, woke (eskuinak ideia edo pertsona aurrerakoiak tonu mespretxagarrian izendatzeko erabiltzen duen hitza) guztien kontrako ideiak babestu dituzte, minorien inklusioari, zentsurari edo monopolioei dagokionez.
Silicon Valleyren eta presidente hautatuaren arteko idilio politikoa kargu-hartze ekitaldian gauzatuko da; izan ere, Tesla, Amazon eta Metaren exekutiboek, munduko gizonik garrantzitsuenetakoak eta ekitaldiaren babesleak, Trumpen, Trumpen gobernuko kideen, legegileen eta presidente ohien eserlekuetatik gertu jarriko dira.
Ez da arraroa handiki eta enpresa handiek inbestidura ekitaldiak babestea, baina, Hauteskunde Batzorde Federalak emandako datuen arabera, Trumpek 170 milioi dolar lortu ditu ekitaldi horretarako, inoiz presidente batek bildu duen dirutza handiena; Bidenek duela lau urte 62 milioi bildu zituen.
AEBko 'Big Tech' deiturikoek milioi mordoa eman dute, eta horien eta beste batzuen ekarpenekin, 170 milioi dolar bildu ditu orotara Trumpek inbestidurarako. Ekitaldi horren ostean, ordea, Trumpen aliatu ultra aberats ugarik parte hartuko dute haren administrazioan, agentzien buru edo aholkulari gisa. Horretaz ohartarazi zuen kargua utzi aurretik Joe Bidenek, bere azken hitzaldian.
"Une honetan, oligarkia bat sortzen ari da Estatu Batuetan, muturreko aberastasun, botere eta eragin kontzentrazio baten gainean eraikia", adierazi zuen demokratak, "demokraziaren, oinarrizko eskubide eta askatasunen eta aukera-berdintasunaren etorkizunaz" kezkatuta.
Bistakoa da Trumpengana gerturatzeak fruituak ematen dituela, eta horren erakusgarri da Trumpen hautagaitza sustatzeko 270 milioi dolar eman zituen Elon Musk haren alboko bihurtu izana.
Gainera, eta horra hor aliantza horren etekinetako bat, Musk izendatu du Trumpek Gobernu Efizientziarako Agentziaren (DOGE) buru, administrazioa 'argaltzea' helburu duena.
X-ren talaiak ematen dion boterea erabili du Muskek du AEBko kontserbadoreen 'gerra kulturala' elikatzeko, aniztasun, berdintasun eta inklusioaren (DEI, ingelesez) woke ideien aurka, eta zentsuratzat jotzen den zuzentasun politiko baten aurka.
Eskuinerantz norabide aldaketa 'gerra kulturalean'
Muskek eta Trumpek partekatzen duten gurutzada horren isla da enpresa teknologiko handiak eskuinera biratzen hasi izana; izan ere, lehen politikariaren etsai zirenak edo ziruditenak hari bidea erraztera pasatu dira; harekin bildu dira, eskua eskaini diote eta euren politika korporatiboetan aldaketak egin dituzte askatasunaren izenean, ordura arte onartezin ziren iritziei lekua eginez.
Metak, esaterako, bere DEI politikak desegin ditu eta edukien egiaztapen independentea ezabatu du, X-ren antzeko ohar komunitarioen sistema bat aplikatzeko; Mark Zuckerberg buruak bideo batean adierazi zuenez, AEBko hauteskundeak "adierazpen-askatasunaren lehentasuneranzko inflexio-puntu dira", bere ustez.
Amazonek ere bere egin du Trumpen ildo ideologikoa, eta LGTBQI langileentzako eta arraza gutxiengoentzako neurri inklusiboak ezabatu ditu, teknologiaren sektoretik kanpo gauza bera egin duten beste batzuek (Walmart, McDonald's, Boeing eta Ford) egin duten bezala.
Jeff Bezos Amazonen sortzaileak bakeak egin zituen Trumpekin, eta "baikor" agertu zen haren ahalegin desregularizatzailearen aurrean. 2013tik Bezosen esku dagoen The Washington Post egunkariak hautagaitza politikoak babesteari utzi zion, eta handiki teknologikoen Trumpenganako debozioa satirizatzen zuen bineta bat erretiratu du duela gutxi.
David Solomon Goldman Sachs finantza-enpresako buruak asteazkenean konferentzia batean baieztatu zuen "CEOen konfiantzan norabide nabarmena" dagoela, "AEBko hauteskundeetako emaitzen ondoren bereziki".
Meta eta Alphabet jazarriak izan dira sarri Biden aroan monopolioen aurkako agintarien partetik. Normalean finantza-sektorearentzat mozkin asko ekartzen dituzten fusio- eta erosketa-eragiketetarako urte txarrak izan dira, demokratek enpresa-kontzentratzearen aurkako politikak izan baitituzte.
Inbestidurako beste emaile teknologiko batzuek, Microsoftek eta OpenAIk, esaterako, interesa agertu dute Adimen Artifiziala (IA) garatzeko akordioetan, hain zuzen ere AEBk lider izan nahi duen eremu teknologikoa elikatzen duten datu-zentroei eusteko energia-eskaria handitzen hasi den aldi berean.
Zure interesekoa izan daiteke
Hainbat familiak TikTok salatu dute Frantzian, gazteei buruko arazoak eta pentsamendu suizidak eragiten dizkielakoan
Salaketan, beren buruaz beste egin zuten bost neskaren familien kasua jasotzen da, bai eta anorexia, depresioa eta joera suizidak dituzten hamar neska eta mutil baten kasuak ere. Sare sozialak ahultasun abusua egin zuela salatzen dute, adingabeak zaurgarri direlako eta sare sozialak ahultasun hori ustiatu egiten duelako.
Trump Txinara joango da maiatzaren 13tik 15era, Xi Jinpingek gonbidatuta
Bidaia, Iranen aurkako erasoagatik atzeratua, Hego Korean hasiko da. Bertan, bi aldeek merkataritzari buruzko elkarrizketak izango dituzte.
Iranek bake proposamenari emandako erantzuna "guztiz onartezina" dela esan du Trumpek
Ez du erantzunaren xehetasunik eman, baina Teherani ohartarazi dio ez diela estatubatuarrei "barrerik" egingo. Brent upelaren prezioa % 4,5 garestitu da, 105,81 eurora arte, AEBko presidentearen erreakzioaren berri izan ostean.
Abukeshek Bartzelonan da jada, eta Avila astelehenean iritsiko da Brasilera, Israelen atxilotuta "sei egun gogor" igaro ostean
Israelgo Atzerri Gaietarako Ministerioak iragarri du Abukeshek eta Avila deportatu dituztela, eta "probokatzaile profesional" deitu die.
Iranek AEBren azken bake proposamenari erantzun dio
Bertako hedabideen arabera, Irango Islamiar Errepublikak eskatu du negoziazioen lehen fasean gatazkaren amaiera bideratzeko, xehetasun gehiagorik eman ez badu ere.
Israelek Thiago Avila eta Saif Abukeshek aktibistak gaur bertan askatu, eta deportatu egingo dituzte
Israelgo inteligentzia zerbitzuak Adalah giza eskubideen aldeko erakunde eta laguntza legala ematen duen taldeari jakinarazi dionez, bi ekintzaileak "gaur bertan" askatuko dituzte, eta zaintzapean jarraituko dute, deportatuak izan arte. Adalahk egoera gertutik jarraitzen ari dela esan du, "askatzea gauzatzen dela, eta datozen egunetan deportazioa gertatzen dela ziurtatzeko".
Laboristen gainbehera Ingalaterran, Eskozian eta Galesen; populistak eta independentistak nagusi
Ingalaterran, Nigel Farageren Reform UK alderdia nagusitu da iparraldean eta erdialdean; Eskozian, SNP bosgarren agintaldia lortzeko moduan geratu da, eta Galesen, Plaid Cymruk aurrekaririk gabeko garaipena lortu du.
Europar Batasuna, nazioartean ahots bakarraren bila
Gerra hain gertu dauden eta aliantzak aldatzen ari diren honetan, Europak bere ingurura begiratzen du baina baita bere barrura ere. Izan ere, munduan izango duen lekua besteen baitan baino gehiago, bere esku dagoelako.
Putinek eta Zelenskik su-etena adostu dute maiatzaren 9tik 11rako
Era berean, herrialde bakoitzak 1.000 preso askatuko ditu.
EBren berrarmatzea: Alemaniak Europako armadarik handiena izan nahi du
Europar Batasuna berrarmatzeko moduaz eztabaidatzen ari da, AEBk kontinentean duen presentzia militarra murrizteko mehatxua egin ostean. Ane Irazabal EITBk Berlinen duen korrespontsalak egoeraren gakoak aztertu ditu EITBk ekoitzitako “Europa norabide bila” erreportaje sortako atal honetan.