BRICSek multilateralismoa babestu dute eta gerrak, zigorrak eta muga-zergak gaitzetsi dituzte

BRICS taldean batzen diren eta garapen bidean dauden herrialdeek goi-bilera egin dute igande honetan Rio de Janeiron eta bertan adostu duten azken adierazpenak multilateralismoaren defentsa irmoa egiten du, eta, aldi berean, gerrak, zigorrak eta tresna politiko gisa erabilitako muga-zergak gaitzesten ditu.

Sinatzaileek "munduko hainbat tokitan gaur egun dauden gatazkengatik eta nazioarteko ordenaren polarizazio eta zatiketa egoeragatik kezkatuta" daudela adierazi dute, eta erantzun gisa "gai global erabakigarriei buruzko ikuspegi eta jarrera nazional desberdinak errespetatuko dituen alde anitzeko lanketa" proposatu dute.

"Nazioarteko komunitateari erronka horiei eta ondoriozko segurtasun mehatxuei  gatazken potentziala murrizteko neurri politiko-diplomatikoekin erantzuteko deia egiten diogu, eta gatazkak prebenitzeko beharra nabarmentzen dugu, gatazken arrazoi sakonenei helduz", jarraitzen du testu ofizialak.

'Rio de Janeiroko Adierazpena' izeneko dokumentuak aipua egiten du NATOk berriki iragarritako gasta militarrerako BPGaren % 5eko igoerari, baina testuak ez dio AEBri aipurik egiten. 

Luiz Inacio Lula da Silva Brasilgo presidenteak argi eta garbi kritikatu du neurri hori, goi-bilerari hasiera eman dion hitzaldian:

Azken dokumentuan,  AEBk ekainean Iranen aurka egindako erasoak aipatzen dira eta "instalazio nuklear baketsuen" aurkako erasoen gaitzespena egiten da, baina ez da Washington aipatzen.

"Testuinguru horretan, eskualde-erronkei aurre egiteko ekimen diplomatikoei ematen diegun babesa berresten dugu, eta NBEko Segurtasun Kontseiluari gai horretaz arduratzeko eskatzen diogu", proposatu dute BRICSeko liderrek.

Israel Gazan egiten ari den erasoaldiari dagokionez, "Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioaren urraketa guztiak" gaitzetsi dituzte, baita gosea gerra metodo gisa erabiltzea ere.

"Negoziazio berrietan fede onez parte hartzera gonbidatzen ditugu aldeak, berehalako su-eten iraunkor eta baldintzarik gabea, Gazako Zerrendan eta beste Okupatutako Lurralde Palestinarretan dauden indar israeldar guztiak erabat erretiratzea, Nazioarteko Zuzenbidearen aurka bahituta edo atxilo dauden guztiak askatzea,  eta behartsuei laguntza humanitarioa ematea lortzeko", jarraitzen du.

Ekonomia eta zigorrak

Arlo ekonomikoan, komunikatuak Garapen Banku Berria aipatzen du, informalki BRICSen Bankua bezala ezagutzen dena, "hegoalde globalaren garapen eta modernizaziorako eragile sendo eta estrategikoa", eta nazioartean ordainketa sistema berri bat planteatzen du.

Arlo ekonomikoan adostu ez diren puntuetan nabarmentzekoa, moneta bakarra sortzearena edo dolarra nazioarteko merkataritzaren erreferente gisa hartzeari uztea. Donald Trump AEBko presidenteak urtarrilean ohartarazi zuen % 100eko muga-zerga ezarriko ziela proposamen hori onartzen dutenei.

Irani edo Errusiari bereziki eragiten dieten zigorrei dagokienez, BRICSek gaitzetsi egiten dute "Nazioarteko Zuzenbidearen aurkako alde bakarreko neurri hertsatzaileak ezartzea", "ondorio negatiboak" dituztelako. Taldeko inork ez du "zigorrik ezartzen edo babesten NBEko Segurtasun Kontseiluak baimendu ez badu".

Testuak adimen artifizialari eta klima aldaketari buruzko erregulazioaren kudeaketa multilaterala eskatzen du, herrialde pobreentzako finantzaketa neurriekin eta berotegi efektuko gasen emisioak kontrolatzeko pizgarriekin. Hala ere, dokumentuaren arabera, "erregai fosilek oraindik paper garrantzitsua dute munduko energia matrizean, bereziki gorabidean dauden merkatuetan eta garapen bidean dauden ekonomietan".

"Baieztatzen dugu BRICSen arteko eta horien bidezko lankidetza funtsezkoa dela etorkizun jasangarri baterantz eta guztiontzako justua eta ekitatiboa izango den trantsiziorantz ahalegin globalean aurrera egiteko", nabarmendu dute.

NBEko Segurtasun Kontseiluaren erreforma

NBEren Segurtasun Kontseiluaren erreforma proposamenari babesa emateko zituzten desadostasunak gainditu dituzte eta, aho batez hala onartuta, goi-bileraren amaierako adierazpenean sartu da puntu hori. "Nazio Batuen erreforma integral baten alde gaudela berresten dugu, Segurtasun Kontseilua barne, demokratikoagoa, ordezkagarriagoa, eraginkorragoa eta efizienteagoa izan dadin", dio dokumentuak.

Apiriletik zetozen kontu honen gaineko korapiloak, taldeko kantzilerren bileratik, orduan jarri baitzuten gaia mahai gainean Errusiak eta Txinak, BRICSetatik Segurtasun Kontseiluan eserleku iraunkorra duten herrialde bakarrak izanik.

Orduan, bi potentziek eskatu zuten Brasilek eta Indiak zeregin nagusiagoa izan zezatela erabaki globaletan eta NBEren erabakietan, bereziki Segurtasun Kontseiluan, baina ez zuten eskaera horretan Hegoafrika sartu, Egiptok eta Etiopiak agertutako desadostasunengatik; izan ere, azken bi nazio horiek Segurtasun Kontseiluaren erreformari buruzko jarrera bateratuaren alde dauden arren, errefusatu egiten dute Afrikako herrialde bakarrak edukitzea lehentasunezko tratua, ordezkaritza bidezkoagoa eskatzen baitute.

NBEren eta Segurtasun Kontseiluaren erreformaren alde hitz egin du Lula da Silvak goi-bileraren hasieran. Ohartarazi duenez, gaia atzeratzen jarraitzeak ezegonkortasun globalari laguntzen dio eta mundua "ezegonkorrago eta arriskutsuago" uzten du. 

Agintariaren arabera, mekanismo "arkaiko eta baztertzailea" mantentzeak gizateriari eragiten dioten krisi larriei aurre egitea eragozten du.

Zentzu berean mintzatu da Narendra Modi Indiako lehen ministroa, eta esan duenez munduak "ordena multipolar eta inklusibo berri bat" behar du, zeina "erakunde globaletan erreforma zabalak egitetik" hasi behar baiten.

NBEren mekanismo nagusiaren erreformari dagokionez BRICSen adostasuna lortzeko zailtasunek agerian utzi dituzte foroaren baitan dauden errealitate soziopolitiko eta ekonomiko desberdinak, taldea handitzearekin bat are konplexuago bihurtu zen mataza.

Taldea Brasil, Errusia, India, Txinak sortu zuten, gero Hegoafrika sartu zen, eta iaztik sei kide oso berri ditu: Egipto, Iran, Arabiar Emirerri Batuak, Etiopia, Saudi Arabia eta Indonesia.