Brasil

Argitalpena egin du X sarean bere burua presidente izendatzeko, eta ondoren ezabatu egin du eta beste bat bidali du, bere burua "Brasilgo buruzagi" izendatzeko. Trumpek ez du bat egin aldarrikapen horrekin.

Flavio Bolsonaro politikari ultraeskuindarra Miamira (AEB) heldu da, Brasilgo hauteskundeak galdu ondoren. Auzitegi Gorenak haren gaineko ikerketa abiatu zuen kapitalak zuritzeagatik, eta pasaportea entregatzeko agindu zion.

AEBk Bolsonaro eta bere familia hartuko dituela jakinarazi du. Diru-zuriketagatik eta kanpainaren finantzaketa irregularragatik hainbat ikerketa ditu zabalik presidente ohiaren semeak. Brasilgo Polizia Federalak senatari ultraeskuindarraren pasaporteak baliogabetu egin ditu, epaitegian entregatzeko agindu judiziala bete ez duelako.

"Demokraziak eta multilateralismoak irabazi dute Brasilen" idatzi du Von der Leyenek X sare sozialean, eta Costak azpimarratu du EB eta Hego Amerikako herrialdea "kide sendoak" direla.

Langileen Alderdiaren (PT) buruzagi historikoak botoen % 51,79 lortu ditu, eta eskuin muturreko hautagaiak, berriz, % 48,21. Hortaz, ezerezean geratu dira inkesten aurreikuspenak.

Brasildarrak gaur, igandea, bozkatzen ari dira Lula da Silva eta Flavio Bolosonaroren artean dagoen lehia estua argitzeko. Zehazki, 159 milioi brasildar deituta daude Latinoamerikako ekonomiarik handienaren etorkizuna erabakitzeko. Eta neurri batean, baita Hego Amerikako ezkerraren etorkizuna ere.

Inkestek berdinketa teknikoa iragarri dute, hautagai bakoitzak botoen % 50 eskuratuko dituela esan baitute. Bi hautagaiek sortzen duten gaitzespen zabala polarizazio politiko handiaren isla da, neurri handi batean sare sozialek sustatutako borroka digitalak eragindakoa.

Jair Bolsonaro agintari ohi ultraeskuindarraren seme nagusia (botoen % 47,03) eta buruzagi progresista (% 45,16) izan ziren bi hautagai bozkatuenak igande honetako hauteskundeetan.

Indian bilduta, herrialde horiek 140 puntuko adierazpen zabal bat adostea lortu dute, eta, besteak beste, elkarrekin lan egiteko konpromisoa hartu dute, "merkataritzaren eta energiaren fluxua babesteko".

Pedro Sanchez Espainiako presidenteak eta Luiz Inacio Lula da Silva Brasilgo presidenteak argi utzi dute bat datozela egungo une geopolitikoaren aurrean, "gerrari ezetz" esanez. Sanchezek adierazi du bi herrialdeen arteko harremana aldebikoa baino askoz haratago doala, eta azpimarratu du munduaren ikuspegi bera dutela.

Brasilgo indigenek martxa bat egin dute Brasilgo Kongresu Nazionalera euren eskubideak aldarrikatzeko, Brasilian urtero egiten duten kanpaldiaren testuinguruan.

Nazioarteko testuingurua benetan zaila den honetan, makina-erremintaren sektoreak aire freskoa bilatzen du geldirik dagoen Europatik eta aurkari bihurtu den Txinatik urrun. Estatu Batuetako merkatua birika nagusia izanik, sektoreak bi gune nagusi ditu helburu: India eta Mercosur.

Bi eskualdeek ia 26 urteko negoziazio aldia amaitu dute, akordioa adostu eta harremanetarako esparru berri bat ezarrita. Europako nekazariak eta EBko dozena erdi bat estatu akordioaren kontra daudenez, ituna berresteko prozesua gogorra izango da, aurreikuspenen arabera.

Munduko merkataritza libreko eremu handienetako bat sortuko da, 700 milioi pertsonari eragingo diena.

Hainbat Estatuk ofizialki onartu dituzte genozidioak, abusu kolonialak eta giza eskubideen urraketak, besteak beste, Alemaniak, Herbehereek, Belgikak eta Estatu Batuek barkamena eskatu dute. Gernikaren kasuan bezala,  komunitateak sakonki markatu zituzten gertaerak izan ziren. 

Greenpeace eta Ekologistak Martxan elkarteek Brasilgo goi-bileran adostutako akordioa kritikatu dute, erregai fosilen eta deforestazioaren alboratzea bazter uzten dituelako.

Presidente ohia, estatu-kolpe saiakeragatik kondenatua, etxean betetzen ari zen atzipenaldia.

Belemgo (Brasil) Klimaren Goi-bileran (COP30) parte hartzen ari diren herrialdeetako ordezkaritzen bulegoetatik gertu piztu da sua. Agintariek Eremu Urdina deiturikoa hustu eta hesitu dute, negoziazio diplomatikoak egiten ari diren pabiloia, baina ez dela zauriturik izan argitu dute.

Brasilgo Amazonian, plantazio handiek saguzar frugiboroen (frutajaleen) bizimodua hankaz gora jarri du. Funtsezko espeziea da bertako haziak eta landaredia mantentzeko. Monolaborantzak eremuan zehar mugitzea galarazten die saguzarrei, eta horrek oztopatzen du haziak barreiatzea. Saguzarrek garraiatutako hazi bakoitzak ikaragarri laguntzen du zuhaitz, fruitu, baso eta sabanak birsortzen. Amazonia babesteko beharrezkoak dira.