Memoria eta erreparazioa: iraganeko krimenengatik hainbat Estatuk egindako barkamen keinuak
Hainbat Estatuk ofizialki onartu dituzte genozidioak, abusu kolonialak eta giza eskubideen urraketak, besteak beste, Alemaniak, Herbehereek, Belgikak eta Estatu Batuek barkamena eskatu dute. Gernikaren kasuan bezala, komunitateak sakonki markatu zituzten gertaerak izan ziren.
Indigenak beren eskubideak errespetatzearen aldeko manifestazioan. Argazkia: EFE
Alemaniak, Herbehereek, Belgikak, Estatu Batuek eta beste estatu batzuek barkamena eskatu dute genozidioengatik, abusu kolonialengatik eta giza eskubideen urraketengatik, memoriaren eta erreparazio sinbolikoaren garrantzia azpimarratuz.
Keinu horiek oroimenak eta erreparazio sinbolikoak gero eta garrantzi handiagoa dute, nahiz eta komunitate askok barkamen formaletatik haratagoko neurri eraginkorrak edo konpentsazioak ere eskatzen dituzten.
Jarraian, kasu nabarmenetako batzuk azalduko ditugu:
Ameriketako Estatu Batuak
Barkamena eskatu zuen afroamerikar komunitateei egindako esperimentu medikoengatik, Tuskegee kasu.
Herri indigenen aurkako erasoak eta diskriminazio sistematikoa aitortzea.
1940ko hamarkadan Guatemalan egindako esperimentu medikoengatik barkamena eskatu zuen, non zientzialari estatubatuarrek gonorrea eta sifiliarekin nahita infektatu zituzten ia 700 pertsona, presoak eta gaixo mentalak barne, haien baimenik gabe.
Alemania
Barkamena eskatu zuen Namibiako Herero eta Nama herrien aurkako genozidioagatik (1904-1908).
Alemaniako Ekialdeko Afrikaren garaian Tanzanian izandako abusu kolonialak aitortzea.
Namibian 1.100 milioi euroko garapen-funtsarekin konpromisoa.
Roman Herzog Alemaniako presidenteak gutun bat bidali zien 1997an Gernikako aire-erasotik bizirik atera zirenei, alemaniarrek aire-erasoan izandako "inplikazioa" aitortuz, eta barkamena eta "adiskidetzea" eskatu zien.
Gainera, Alemaniako gobernuak hiru milioi marko jarri zituen Gernikako kiroldegia egiteko.
Herbehereak
Barkamena eskatu zuen Rawagede sarraskiagatik Indonesian, bere domeinu kolonialean.
Indonesian 1945 eta 1949 artean egindako beste indarkeria batzuen aitorpena.
Australia
Barkamena eskatu zien herri indigenei haurrak beren familietatik bortxaz banatzeko politikengatik ("Stolen Generations").
Zure interesekoa izan daiteke
Errusiako drone batek Errumaniako etxebizitza eraikin bat jo du, eta "bortxaketa larria" izan da EBren ustez
Ez da lehen aldia Errusiako drone bat Errumaniako aireko espazioan sartzen dena, baina bai etxebizitza baten kontra egiten duena. Bi pertsona zauritu dira. NATOk ohartarazi du aliatuak defendatzeko prest dagoela, eta Errumaniak "pareko erantzuna" iragarri du.
Blue Origin suziri batek eztanda egin du Floridan, jaurti aurreko proba batean
Suziria pizte estatikoaren proba batean lehertu da, etorkizunean jaurtiketa orbital bat egin aurretik.
Frantziak XVII. mendeko lege esklabista bat baliogabetu du
Luis XIV.ak 1685ean sinatutako legeak, "Kode beltza" izenekoak, esklabuak ondasun higiezinen pare jarri zituen. Esklabutza 1848an abolitu zuten, baina "Kode beltza" ez dute gaur arte indargabetu. Frantziako sistema kolonialak 1,5-2 milioi pertsona egin zituen esklabu, adituek egindako kalkuluen arabera.
AEBk dio Iranekin aurreakordioa lortu duela, baina honek ukatu egin du itxita dagoela
Axios hedabideak aurreratutako informazioaren arabera, Iranek “murrizketarik gabe” ahalbidetuko luke nabigazioa Ormuzeko itsasartean. Tasnim agentzia irandarrak ukatu egin du elkar ulertze batera iritsi izana, eta testua oraindik amaitu gabe dagoela gaineratu du.
Israelek Libano bonbardatu du berriro eta gutxienez 17 hildako utzi ditu
Era berean, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak Gazako Zerrendaren % 70 kontrolatzeko agindua eman dio Israelgo Armadari.
Gizon bat atxilotu dute Berlinen turista bilbotar bati egindako erasoaren egileari ustez laguntzeagatik
Erasoa iazko otsailean gertatu zen Europako Hildako Juduen Monumentuaren ondoan. Biktima, Bilboko 30 urteko gazte bat, erasotik bizirik atera zen Alemaniako hiriburuan hainbat egun ospitalean eman ondoren. Erasoaren egileari 13 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten martxoan, hilketa saiakera, lesio larriak eta Estatu Islamikoaren kide izatea egotzita, eta orain arte ez da ezagutu ustezko laguntzaile baten existentzia.
Porrota Enhanced Games txapelketan: milioika dolar saritan eta dopin librea, ofiziala izango ez den errekor bakar baten truke
Enhanced Gamesek, substantzia debekatuak erabiltzea baimentzen zuen kirol-esperimentu polemikoak, kale egin du. Kristian Gkolomeev igerilariak lehiaketaren errekor bakarra lortu du: milioi bat dolar irabazi du, baina bere errekorra ez da ofiziala izango. 42 parte-hartzaileetatik 38k dopatzeko substantziak erabili zituzten: % 91k testosterona eta % 71k giza hazkundearen hormona. Dopinaren Aurkako Munduko Agentziak eta federazioek atleten osasunerako arriskuaz ohartarazi dute.
Txina gero eta gertuago da Ilargitik: Shenzhou-23 ontzia bart abiatu da Tiangong espazio estaziora
Shenzhou-23 espazio-ontzia bart abiatu da Txinako Gobi basamortutik, helburu argi batekin: 2030erako astronautak Ilargira bidaltzea. Txina gainontzeko potentziak baino hamarkadak geroago batu bada ere espazioko lasterketara, urte gutxitan denei aurrea hartzen ari zaie, eta orain AEBen lehiakide gogorrena da espazioan.
Osasunaren Mundu Erakundeak 900 ebola-kasu baino gehiago zenbatu ditu RDCn, susmagarriak eta baieztatuak batuta
Tedros Adhanom Ghebreyesus Agentziako zuzendari nagusiak aitortu du zailtasunak daudela agerraldi ari aurre egiteko, Ituri probintzian batez ere; eskualde hori da krisiaren epizentroa eta bertan lau pertsonatik batek laguntza humanitarioa behar du eta bost biztanletik herrialdeko baste puntu batzuetatik ihesi iritsitakoak dira.
Marco Rubiok ziurtatu du AEBk ez dutela "akordio txar bat" egingo eta Iranen erantzuna falta dela
Irango Gobernuak jakinarazi du bake akordioa lortzeko bidean AEBrekin abiatutako elkarrizketatan aurrerapausoak egon direla. Dena den, argi utzi du ezin daitekeela esan "ituna berehala iritsiko denik". Halaber, berretsi du etapa honetan ez direla Teheranen programa nuklearrari buruz eztabaidatzen ari.