Estatu Batuek eta Errusiak gerra hotz nuklearra berpiztu dute: proba nuklearren helburuak eta arma nuklearrak dituzten herrialdeak
Trumpek bezala Putinek ere mehatxu nuklearra hauspotu dute, hiru hamarkada baino gehiagoko barealdiaren ondoren. Errusiak 1990. urtean egin zituen, azkenekoz, proba nuklearrak, eta Ameriketako Estatu Batuek, 1992an.
Badira 30 urte baino gehiago Ameriketako Estatu Batuek (AEB) luzamendu nuklearra ezarri zutela, baina litekeena da etenaldi hori azkenetan egotea. Izan ere, Donald Trump presidente estatubatuarrak proba nuklearrei “berehala” berriz ekiteko agindu dio Pentagonoari. Testuinguru horretan, Estatu Batuek entsegu nuklearrak hasten badituzte Errusiak gauza bera egingo duela aurreratu du Vladimir Putin presidenteak.
Estatu Batuek 1992an egin zituzten arma nuklearrekin azken probak, eta Sobietar Batasunak, berriz, 1990ean. Azken hori desegin zenean Errusiak bereganatu zuen armategi horren zatirik handiena. Hortaz, Errusia denetik ez du entsegu nuklearrik egin.
Zenbat entsegu nuklear egin dira orain arte?
1945eko uztailean abiatu zuen aro nuklearra AEBk, Alamogordo hirian (Mexiko Berria) bonba atomiko bat jaurtita. Urte bereko abuztuan, Hiroshima eta Nagasaki hirietara bota zituen. Ondoren, Japonia errenditu eta Bigarren Mundu Gerra amaitu zen.
Sobietar Batasuna zenak 1949ko abuztuan jaurti zuen bere lehen lehergailu nuklearra. 1945etik 1996ra arte 2.000 proba nuklear baino gehiago egin ziren munduan, NBEk emandako datuen arabera: 1.032, AEBk; 715, Sobietar Batasunak; 210, Frantziak; 45, Erresuma Batuak; eta 45, Txinak.
Proba Nuklearrak Erabat Debekatzeko Ituna (CTBT) 1997an egin zenetik 10 entsegu nuklear egin dira soilik: bina, Indiak (1998)eta Pakistanek (1998), eta Ipar Koreak, sei (2006-2017).
Ituna indarrean sartu ez bada ere, arma nuklearrak dituzten potentzia handi guztiek (AEB, Txina, Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia) errespetatu egin dute etenaldi nuklearra, orain arte. Hori izan da, hain zuzen ere, Proba Nuklearrak Erabat Debekatzeko Itunaren lorpena.
Proba nuklearrak: Zein dira helburuak?
Batetik, informazioa eskuratzea eta, bestetik, seinale bat bidaltzea.
Aipaturiko entseguak baliagarriak dira arma nuklearren potentziala eta eraginkortasuna frogatzen duten ebidentziak lortzeko.
Halaber, gainerako potentzia nuklearren aurrean indar erakustaldiak egiteko ere erabili izan ohi da.
Buru nuklearrak dituzten herrialdeak
Errusia, Ameriketako Estatu Batuak, Txina, Frantzia, Erresuma Batua, India, Pakistan, Israel eta Ipar Korea dira buru nuklearrak dituzten herrialdeak.
Herrialde bakoitzak zenbat dituen ezagutzen ez bada ere, Amerikako Zientzialarien Federazioaren arabera, Errusiak 5.459 ditu, eta Estatu Batuek, 5.177
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek 2023an hil zituen 50 pertsonen gorpuzkiak lurperatu dituzte Gazan
Gazako hiru familitako kideak dira denak, tartean 19 adin txikiko. Defentsa Zibileko erreskatatzaileek orain lortu dute haien gorpuzkiak 2023an bonbardatu zituzten eraikinaren hondakinen azpititik ateratzea. Gazatarren Osasun Ministerioak egindako kalkuluen arabera, 73.400 pertsona baino gehiago hil dira Gazan Israelen erasoaldia hasi zenetik eta 7.500 gorpuk hondakinen azpian jarraitzen dute.
Sussexeko dukeak, Harry eta Meghan, Erresuma Batura itzuliko dira, baina Errege Etxetik kanpo jarraituko dute
Sussexeko dukeek, Harryk eta Meghanek, Erresuma Batura itzultzea erabaki dute, eta han matrikulatu dituzte bi seme-alabak, Archie eta Lilibet, oraindik identifikatu gabeko ikastetxe batean. Bikoteak Errege Etxetik urrun jarraituko du eta Londrestik kanpo biziko da, hedabide britainiarren arabera.
Gutxienez 15 pertsona hil dira Errusiak Kieven aurka egindako erasoan
Ukrainako presidenteak salatu duenez, erasoan etxebizitza eraikinak, haurrentzako ospitale bat eta eskola bat kaltetu dira, eta Odesa eskualdean mugako postu bati eta gas azpiegitura bati eraso egin diete errusiarrek.
Gutxienez 107 pertsona hil dira urre-meategi bat hondoratuta Afrika Erdiko Errepublikan
Ustiategi irregularra Kamerungo mugatik gertu dago. Tokiko agintariek ohartarazi dute biktima kopuruak gora egingo duela erreskate-lanetarako baliabide urriak direla eta.
Eutanasia eta heriotza lagundua ahalbidetuko dituen legea promulgatu du Macronek
Legea Frantziako Aldizkari Ofizialean argitaratu da, legea indarrean sartu aurretik eman beharreko ezinbesteko pausoa.
Haurrak Facebook eta Instagramera katigatu nahi izana ukatu du Metak epaiketa federalaren hasieran
29 estatu estatubatuarrek Facebook eta Instagram nahita manipulatu izana eta Interneten Haurren Pribatutasuna Babesteko Legea (COPPA) urratu izana leporatzen diote Metari.
AEBko bandera, kolono israeldarren aurrean babesteko erreminta
Loui Ridik Ohio utzi eta Zisjordaniara itzultzea erabaki du bere etxea eta familia kolono israeldarrengandik defendatu ahal izateko.
Bruselak Ceutan dauden migratzaile adingabeak Marokora itzultzearen alde egin du
Europako Batzordeko bozeramaile Markus Lammertek berretsi du hiri autonomoan legez kanpo dauden migratzaile guztiak itzuli behar direla, eta espero duela Espainiako eta Marokoko agintariek hori bermatzeko lan egingo dutela.
Baso-suteek ez dute tregoarik ematen Europan
Dozenaka sutek kontinente osoa kiskali dute uda honetan. Baso Suteei buruzko Europako Informazio Sistemaren (EFFIS) datuen arabera, abuztuaren 12ra arte 576.027 hektarea erre ziren lurraldean. Hauek dira sugarren suntsipena erakusten duten satelite-irudi batzuk.
AEB eta Iran bake-elkarrizketa "estraofizialak" egiten ari dira, Trumpen arabera
Bake Memorandumean ezarritako 60 eguneko epea amaitzen den egunean, AEBko presidenteak berretsi du Iranek amore eman beharko lukeela. Horrez gainera, Oman bonbardatzearekin ere mehatxu egin du, honek Ormuzeko itsasartearen kudeaketan esku hartuko balu.