Estatu Batuek eta Errusiak gerra hotz nuklearra berpiztu dute: proba nuklearren helburuak eta arma nuklearrak dituzten herrialdeak
Trumpek bezala Putinek ere mehatxu nuklearra hauspotu dute, hiru hamarkada baino gehiagoko barealdiaren ondoren. Errusiak 1990. urtean egin zituen, azkenekoz, proba nuklearrak, eta Ameriketako Estatu Batuek, 1992an.
Badira 30 urte baino gehiago Ameriketako Estatu Batuek (AEB) luzamendu nuklearra ezarri zutela, baina litekeena da etenaldi hori azkenetan egotea. Izan ere, Donald Trump presidente estatubatuarrak proba nuklearrei “berehala” berriz ekiteko agindu dio Pentagonoari. Testuinguru horretan, Estatu Batuek entsegu nuklearrak hasten badituzte Errusiak gauza bera egingo duela aurreratu du Vladimir Putin presidenteak.
Estatu Batuek 1992an egin zituzten arma nuklearrekin azken probak, eta Sobietar Batasunak, berriz, 1990ean. Azken hori desegin zenean Errusiak bereganatu zuen armategi horren zatirik handiena. Hortaz, Errusia denetik ez du entsegu nuklearrik egin.
Zenbat entsegu nuklear egin dira orain arte?
1945eko uztailean abiatu zuen aro nuklearra AEBk, Alamogordo hirian (Mexiko Berria) bonba atomiko bat jaurtita. Urte bereko abuztuan, Hiroshima eta Nagasaki hirietara bota zituen. Ondoren, Japonia errenditu eta Bigarren Mundu Gerra amaitu zen.
Sobietar Batasuna zenak 1949ko abuztuan jaurti zuen bere lehen lehergailu nuklearra. 1945etik 1996ra arte 2.000 proba nuklear baino gehiago egin ziren munduan, NBEk emandako datuen arabera: 1.032, AEBk; 715, Sobietar Batasunak; 210, Frantziak; 45, Erresuma Batuak; eta 45, Txinak.
Proba Nuklearrak Erabat Debekatzeko Ituna (CTBT) 1997an egin zenetik 10 entsegu nuklear egin dira soilik: bina, Indiak (1998)eta Pakistanek (1998), eta Ipar Koreak, sei (2006-2017).
Ituna indarrean sartu ez bada ere, arma nuklearrak dituzten potentzia handi guztiek (AEB, Txina, Frantzia, Erresuma Batua eta Errusia) errespetatu egin dute etenaldi nuklearra, orain arte. Hori izan da, hain zuzen ere, Proba Nuklearrak Erabat Debekatzeko Itunaren lorpena.
Proba nuklearrak: Zein dira helburuak?
Batetik, informazioa eskuratzea eta, bestetik, seinale bat bidaltzea.
Aipaturiko entseguak baliagarriak dira arma nuklearren potentziala eta eraginkortasuna frogatzen duten ebidentziak lortzeko.
Halaber, gainerako potentzia nuklearren aurrean indar erakustaldiak egiteko ere erabili izan ohi da.
Buru nuklearrak dituzten herrialdeak
Errusia, Ameriketako Estatu Batuak, Txina, Frantzia, Erresuma Batua, India, Pakistan, Israel eta Ipar Korea dira buru nuklearrak dituzten herrialdeak.
Herrialde bakoitzak zenbat dituen ezagutzen ez bada ere, Amerikako Zientzialarien Federazioaren arabera, Errusiak 5.459 ditu, eta Estatu Batuek, 5.177
Zure interesekoa izan daiteke
UEFAk "ulertezin eta justifikaezin" jo du Balogun indultatzea
Aurrelari estatubatuarrari txartel gorria kentzeak erakundeen kritikak eragiten jarraitzen du Belgikaren aurkako partidaren atarian.
Zer dio 27. artikuluak Balogunek Belgikaren aurka jokatu ahal izateko?
FIFAri "diziplina neurri baten aplikazioa erabat edo partzialki eteteko" gaitasuna ematen dio. Aurrekari bat dago 1962ko Munduko Txapelketan Garrincha brasildarrarekin.
Tourrak bere hirugarren etapa moztuko du gaur eta Les Anglesen amaituko da suteengatik, ikuslerik gabe
Frantziako lasterketaren antolatzaileek hirugarren etaparen azken zatia aldatzea erabaki dute, Granollers eta Les Angles lotzen dituena, Frantzia hegoaldeko baso-suteengatik.
Ebola agerraldiak 500 hildako baino gehiago eragin ditu Kongoko Errepublika Demokratikoan
Tokiko agintarien arabera, 1.561 ebola kasu baieztatu dituzte eta horietatik 253k gaixotasuna gainditu dute.
FIFAk txartel gorria kendu dio AEBko jokalari bati Trumpek Infantinori ustez egindako dei baten ostean
Folarin Balogun Ipar Amerikako selekzioko izarrari kendu dio txartela, final-hamaseirenetako partidan kanporatua izan ostean, eta final-zortzirenetan Belgikaren aurka jokatzeko aukera izango du.
Gutxienez 11 pertsona hil eta 46 zauritu dira Kieven, Errusiaren bonbardaketetan
Volodímir Zelenski Ukrainako presidenteak horrelako eraso bat gertatuko zela ohartarazi ondoren etorri dira erasoak.
Milioika lagunek eman diote azken agurra Ali Khameneiri
Mendekua eta Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako Presindetearen heriotza eskatuz, ehunka milaka dira gaur ere Ali Khameneiri azken agurra ematen ari direnak Teheranen. Haren hiru seme ikusi ahal izen dira hilkutxaren aldamenean otoiz egiten, baina ez haren ondorengo izendatu zuten Motjaba Khamenei.
Trumpek AEBren handitasuna goraipatu du independentziaren 250. urteurrenean: "Inor ezin da gu bezalakoa izan"
Agintariak aukera aprobetxatu du herrialdeko "komunisten" aurka egiteko eta bere hauteskunde erreforma polemikoa sustatzeko.
Kanpalekuetan bizirauten ari dira astindutik bizirik irtendako venezuelarrak
Askok etxea galdu dute eta beste batzuek kalteak dituzte, ez dakite itzultzerik izango duten. Laguntza humanitarioa behintzat iristen ari da Hego Amerikako herrialdera.
ETBk Iranera sartzea lortu du, Ali Khamenei buruzagiaren hileta bertatik bertara kontatzeko
Milaka herritar ari dira ayatola gorenaren agur ekitaldietan parte hartzen. Mendeku eskean batzuk; negar malkotan, besteak. Ekitaldiak aste betez luzatuko dira, eta erregimenak indar eta batasun irudia eman nahi du.