Groenlandiako krisiari amaiera eman behar dion aurreakordioaren lau oinarriak
Asteazkenean AEBk eta NATOk Davosen (baina Munduko Ekonomia Forotik at) lortutako aurreakordioa lau zutabetan oinarritzen da. Horren barruan, Artikoko uhartean Urrezko Kupula izeneko misilen kontrako ezkutua eraikitzeko AEBko tropak ezartzeko akordioa birnegoziatzea eta Danimarkako lurralde autonomoan inbertsioak kontrolatzea sartzen dira.
Rutte eta Trump, Groenlandiari buruzko bileraren ostean. Argazkiak: EFE, muntaia EITB.
Asteazken arratsaldean Donald Trump AEBko presidentearen eta Mark Rutte NATOko idazkari nagusiaren artean Groenlandiari buruz adostutako aurreakordioak jasotzen dituen lau ardatzak argitaratu dituzte Der Spiegel eta Welt egunkari alemaniarrek, besteak beste. Negozioetan izan da, antza, Friedrich Merz Alemaniako kantzilerra ere.
Hauek dira gaur egun aurreakordioari buruz ezagutzen diren lau puntuak:
1.- Testuaren lehen puntuan modu orokorrean agertzen da "muga-zerga berriak ezartzeko mehatxua desagertu" dela.
Otsailaren 1etik aurrera Groenlandiara soldaduak bidali zituzten Europako zortzi herrialdeei muga-zerga berriak ezartzeari uko egingo diola aurreratu zuen atzo Trumpek.
Hain zuzen ere, Europar Batasuneko (EB) buruzagiek ezohiko goi-bilera batean merkataritza-mehatxu horri erantzuteko hainbat aukera eztabaidatzeko asmoa zuten gaur, aukera irmoena barne, "merkataritza-bazuka" izeneko hertsapenaren aurkako tresna deiturikoa eta 93.000 milioi euro inguruko muga-zergak ezartzea AEBko inportazioen gainean.
2.- Groenlandian tropak jartzeari buruzko akordioa berriz negoziatuko da. Egun indarrean dagoena 1951koa da, 2004an zuzendu zen eta "Defentsa: Groenlandia" izena du. Dokumentu horren 1. artikuluan jasotzen denez, Artikoko uhartearen iparraldeko Thule eta Pituffik aire-basea da "Groenlandiako defentsa-eremu bakarra".
Helburua, orain, itun hori berriro zuzentzea da, Trumpek ezarri nahi duen misilen aurkako Urrezko kupula ezkutuari buruzko klausula bat sartzeko. Ezkutu horrek 175.000 milioi dolarreko kostua izango du eta Israelgo Burdinazko kupula du eredu. 2029ko agintaldiaren amaierara arte indarrean egotea nahi du Trumpek, eta AEB ez ezik, Kanada ere babestea du xede, Txinaren zein Errusiaren balizko erasoen aurrean.
3.- AEBk Groenlandiako inbertsioen kontrolean esku hartu ahal izango du. Horrela, herrialde lehiakideek, Txinak eta Errusiak, esaterako, uhartean baliabideak eskuratzea eragotz lezake. Trumpek bezperan CNBC telebista katean aurreratu zuenez, aurreakordioak uharteko lur arraroen mineralen gaineko eskubideak jasoko ditu.
4.- NATOko Europako estatuek konpromiso sendoagoa hartzen dute eskualde artikoko segurtasunarekiko. Trumpen eskakizuna da hori, zeinak Groenlandiaren inguruetan Txinaren eta Errusiaren itsasontzien eta itsaspekoen ustezko presentzia erabili baitzuen argudio gisa, segurtasun nazionaleko arrazoiengatik Groenlandia bereganatu beharra zeukala azaltzeko. Gaineratu zuenez, AEB baino ez da gai "itzotz masa" horren segurtasuna bermatzeko, bere herrialdea eta mundua babestu ahal izateko.
Aurreakordioan ez dago jasota, jakina denez, uhartearen subiranotasunari eta lurraldetasunari buruzko aipamenik, Danimarkak eta Groenlandiak ez dutelako onartzen Trumpen esku uztea.
Zure interesekoa izan daiteke
Tentsioa Bruselan, Von der Leyenek “jada existitzen ez den” mundu-ordenaz esandakoengatik
Erkidegoko iturriek zehaztu dutenez, bere diskurtsoaren helburua ez zen arauetan oinarritutako sistemarekiko errespetua lurperatzea, baizik eta azpimarratzea, gero eta gatazkatsuagoa den mundu honetan, EBk ezin dituela babes horiek baliatu bere interesak defendatzeko bide bakartzat.
Mundua Ormuzera begira dagoen bitartean, gatazkaren egunik "bortitzena" bizi izan dute Iranen eta Libanon
Bonbardaketak areagotu egin dira Iranen eta Libano hegoaldean, eta, dagoeneko, 1.250 hildako zenbatu dira, gehienak zibilak. Oraingoz, aldeek ez dute negoziatzeko asmorik agertu, nahiz eta Txinak eta Errusiak gatazka baretzea eskatu duten. Bien bitartean, Trumpek adierazi du Iranek minak jarri dituela Ormuzeko itsasartean eta, ez kentzekotan, "inoiz ikusi gabeko ondorioak" egongo direla mehatxu egin du.
Iranek heriotza-zigorra ezarriko dio etsaiari laguntzen dion orori
Iranek hedabideei eta herritarrei ohartarazi die etsaiarekin lankidetzan ibiltzeak heriotza eta ondasunak konfiskatzea dakartzala, Ameriketako Estatu Batuen eta Israelen erasoaldiaren ondoren; dagoeneko 1.200 hildako baino gehiago utzi ditu.
Trump, Kubari buruz: "Herrialdearen gaineko kontrola modu adiskidetsuan har genezake, ala ez"
AEBko presidenteak adierazi duenez, uhartean ez dute energiarik, erregairik ezta dirurik ere, eta arazo humanitario "sakonak" dituzte.
G7ko Energia ministroak gaur bilduko dira Ekialde Hurbileko gatazkak eragindako krisia aztertzeko
AEBko, Kanadako, Japoniako, Frantziako, Italiako, Alemaniako eta Erresuma Batuko Energia ministroak modu birtualean bilduko dira astearte honetan, Irango gerrak eragindako hornidura-etenari buruz hitz egiteko eta petrolio erreserbak merkaturatuko dituzten eztabaidatzeko.
Honela zabaldu da Iranen aurkako gerra: zein herrialdetan du eragina?
Israelek eta AEBk otsailaren 28an Irani egindako erasoaldi militarrak eta ondoren errepublika islamiarrak Ekialde Hurbileko 15 herrialderi eman zien erantzuna. Iranek 1.200 hildako eta 12.000 zauritu zenbatu ditu dagoeneko, eta Libanon 400 hildako baino gehiago izan dira. Persiako golkoko 12 herrialdek Khameneiren erregimenaren erasoak salatu dituzte.
Trumpek dio Irango gerra "ia amaituta" dagoela
Halaber, buruzagi errepublikanoak ziurtatu du Ormuzeko itsasartea zabalik dagoela, eta ontziak hasi direla bertatik igarotzen. Pasabide horren kontrola hartzea aztertzen ari dela gaineratu du.
Persiar golkoa, erabat paralizatuta
Ekialde Hurbileko gerrak aurrera jarraitzen du, eta Iranek, oraingoz, ez du neke zantzurik ematen. Golkoko herrialdeak Israelen eta AEBren aliatu diren inguruko herrialdeen aurkako erasoekin jarraitzen du, krisi ekonomiko globala sortzeko helburuarekin.
Martin Izagirre, Ormuzen blokeatutako gas-ontzi bateko ofiziala: "Tentsioa oso handia da, eztandak entzuten ditugu"
Martin Izagirrek 26 urte ditu, gas-ontzi bateko bigarren ofiziala da egun eta, dagoeneko, 50 aldiz zeharkatu du Ormuzeko itsasartea. Otsailaren 26tik, bere ontzia Persiar golkoan dago ainguratuta, Iraken parean. Iranen erasoengatik Ormuz itxi zenetik, itsasartea blokeatuta dago, eta milaka ontzi daude harrapatuta alde bietan. Izagirrek egoera nola bizitzen ari diren azaldu dio ETBri.
Macron: "Ormuzko itsasartea pixkanaka irekitzeko defentsa-misio bat martxan dago"
Misio hori "herrialde europar eta ez europarrekin" egin beharko litzateke, "behin gatazkaren faserik kritikoena amaitutakoan". Estatuburuak zehaztu duenez, planak "laguntza helburu baketsua" izango luke, eta hainbat ontzi mota "eskoltatzea" izango litzateke bidea, "gasa eta petrolioa" berriro Ormuzetik igaro ahal izateko. Bestetik, G7 herrialdeek ez dute momentuz erreserban daukaten petrolioa askatuko, nahiz eta ez duten baztertzen etorkizunean erabaki hori hartzea.