Magyarren gehiengoak Orbanek hartutako norabidea eta ezarritako oreka alda ditzake
Lehen ministro berriak Parlamentuaren bi heren baino gehiago lortu ditu, eta Budapest berriro EBra gerturatuko dela agindu du, Bruselan, Moskun eta Kieven berehalako ondorioak izango dituen mugimendu batean.
Magyar, hauteskunde-ekitaldi batean. Argazkia: EFE
Peter Magyarrek Hungariako hauteskundeetan Parlamentuaren bi heren lortu izana ez da errelebo hutsa izango agintean: lurrikara estrategikoa da Europa osoan. Viktor Orban boterean ia hamasei urtez etenik gabe izan ondoren, Hungaria Europar Batasunaren barruan aktore gatazkatsu izatetik Bruselarekin bat egiten duen bazkide izatera igaroko da.
Magyarrek hauteskunde gauean emandako mezua argia eta sinbolikoa izan zen: Hungaria Europako erdigunera itzuliko da. Herrialdearen "lekua" EBn dagoela agindu izanak haustura zuzena eragin du aurrekoaren anbiguotasun estrategikoarekin.
Europan, aldaketak berehalako ondorioak ditu. Orban paretik kentzeak Europako Kontseiluan funtsezko erabakiak blokeatzen zituen beto nagusietako bat ezabatzen du, bereziki Errusiari jarritako zigorrei eta Ukrainari emandako dirulaguntzei dagokienez.
Aurreikusi daitekeen lehen ondorioetako bat Kievi 90.000 milioi euroko laguntza paketea desblokeatzea izango da. Orain arte, Budapestek ekimena geldiarazi izan du, bere interes energetikoek baldintzatuz. Magyarrekin, oztopo hori desagertu egingo da, eta, ondorioz, indartu egingo da Europak Errusiaren aurrean duen posizioa.
Hainbat urtez, Hungaria funtsezko nodoa izan da Errusiako hidrokarburoak Europan sartzeko, TurkStream eta Druzhba oliobideari esker, besteak beste. Aldaketa politikoak dibertsifikazio energetikoa bizkortu eta Moskuk eskualdean duen eragina murriztu dezake.
Hala ere, Bruselak orain dilema bati aurre egin beharko dio: Hungariari izoztutako 17.000 milioi euroak zuzenean desblokeatzea aldaketa politikoa saritzeko, ala zuzenbide estatuaren erreformak errealitate bihurtu arte presioari eustea.
HAUTESKUNDEAK
EBk ospatu egin du Hungariak "Europarako bidea" hartu izana, eta Errusiak harreman "pragmatikoa" espero du
Europako buruzagi ,ia guztiek ospatu dute Hungariako aldaketa politikoa, Europar Batasunaren proiektua indartuta ikusten dutelako. Kremlinek adierazi du harreman ona izan nahi duela agintari berriekin, Europako gainerako herrialdeekin bezalaxe.
Errusia eta Ukrainaren arteko gerra
Aldi berean, Errusiaren eta Ukrainaren arteko gerraren gaineko eragina berehalakoa da. Vladimir Putinek EBn zuen aliatu fidagarriena galdu du Orbanen porrotarekin.
Volodimir Zelenskirentzat, aldiz, emaitza garaipen estrategikoa da. Kievek hilabeteak zeramatzan Hungariako hauteskundeen zain, Gobernu aldaketa batek finantziazio desblokeatuko lukeela eta bi herrialdeen arteko tentsioak murriztuko lituzkeela iritzita.
Budapest, Mosku eta Kieven arteko harremanaren erdigunean dagoen gatazka energetikoa ere bideratu liteke. Magyarrek inguruko herrialdeekin izandako liskarrak konponduko dituela agindu du, eta horrek ateak ireki dizkie azpiegitura kritikoei buruzko akordioei, hala nola Druzhba oliobideari.
Populismo ultraeskuindarraren erreferentea
Oro har, Hungariako aldaketak dimentsio ideologikoa ere badu. Orban nazioarteko populismo kontserbadorearen erreferente bat zen, Europa eta Amerikako eskuin muturreko liderrek eta mugimenduek miresten zutena. Boteretik ateratzeak ahuldu egiten du eragin sare hori, eta abisu bat bidaltzen du eredu horrek EBren barruan dituen mugei buruz.
Ekonomiaz haratago, garaipenak Europako bloke populista ahultzen du. Orban erreferente ideologiko bihurtu zen Marine Le Pen, Santiago Abascal edo Herbert Kickl bezalako pertsonentzat. Bere porrotak mugimendu horren zutabe sinbolikoetako bat hausten du eta, aldi baterako behintzat, Europaren aldeko ardatza indartzen du.
Barne politika
Barne politikari dagokionez, Magyarren gehiengo zabalak erabat eraldatzen du egoera politikoa. Hauteskundeen aurretik ez bezala, lehen ministro berriak Konstituzioa erreformatzeko eta Orbanek eraikitako sistema instituzionala desegiteko behar dituen botoak ditu orain.
Botere horrek justizian, prentsa askatasunean eta administrazioan aldaketa sakonak egiteko atea irekitzen du, baina ez modu arin eta errazean. Estatu egituraren zati handi batek aurreko gobernuaren aldeko figuren eskuetan jarraitzen du, eta horrek trantsizio konplexu bat aurreikusten du.
HAUTESKUNDEAK HUNGARIAN
Magyarrek garaipen argia eskuratu du Orbanen aurrean, eta aurrekaririk gabeko gehiengoa lortu du Hungarian
Peter Magyar kontserbadorearen garaipenak aro politiko berri bat abiatu du herrialdean, urte luzez Europar Batasunarekin tirabirak izan ondoren, norabide europeista hartuta.
Zure interesekoa izan daiteke
Andy Burnham Erresuma Batuko Alderdi Laboristako buru izendatu dute, Starmerren ordez
Astelehenean hartuko du Erresuma Batuko lehen ministro kargua. Aurretik, ordea, Starmer Buckingham jauregira joango da, eta dimisioaren berri emango dio Karlos III.a erregeari.
Kanadako suteen keak AEBko hainbat hiri estali ditu
Kanadako baso-suteen ondoriozko ke-laino trinkoa iritsi da Estatu Batuetako iparraldera. Minnesota, Michigan, Ohio, Illinois eta New York estatuetan alertan daude airearen kutsaduragatik. Agintariek aire zabaleko jarduerak mugatzeko gomendatu dute, eta, kalera atera behar izanez gero, maskara erabiltzea. Ateak eta leihoak itxita edukitzea eta kaltetuen dauden eremuetan etxetik ez ateratzeko eskatu dute.
Trumpek zalantzan jarri du AEBko hauteskunde sistemaren zuzentasuna, eta Txinaren interferentziak salatu ditu
2020tik "inoizko hauteskunde-datu urraketarik handiena" izan zela eta Txinak 220 milioi boto-emaileren erregistroak "legez kanpo" eskuratu zituela frogatzen duten dokumentuak dituela ziurtatu du errepublikanoak. 2020ko hautesundeak galdu egin zituen Trumpek. Txinaren esanetan "erabat faltsuak" dira Trumpen akusazioak eta Txina "hauteskunde-kanpainako gai" gisa erabiltzea leporatu dio.
Iranek ohartarazi du Ekialde Hurbileko "azpiegitura guztiak" suntsituko dituela AEBk harenak erasotuz gero
AEBk hainbat egun daramatza Iranen aurkako erasoak egiten, elkar ulertzeko akordioa urratu izana egotzita. Teheranek, ordea, ukatu egin du akusazioa, su-etena behin eta berriz urratu dela salatu du, eta erasoekin erantzun du, AEBk eskualdean dituen interesen aurka.
Zelenskiren aurkako protesta ezohikoa Kieven
Zelenskik Defentsa ministro erreformazalea kargugabetu ostean piztu da protesta. Gobernuaren barruko tirabirek eta armadaren erreformen inguruko desadostasunek eragin dute krisia.
Mugarik Gabeko Medikuek Gazatik ebakuatutako paziente gehiago har ditzala eskatu diote EBri
Erakundeak salatu du EBko estatu kideek aurten ebakuatutako pertsonen %2 baino ez dituztela hartu. Horrekin batera, ohartarazi du 1.400 pertsona baino gehiago hil direla ebakuazioaren zain zeudela.
Iranek Ormuz itxi du eta Trumpek negoziazio-bideak bilatu nahi ditu
Testuinguru horretan, AEBk Iranen aurkako itsas setioa berrezarri du bart, eta laugarren egunez erasoak egiten jarraitu du. Trumpek Teheran itotzea du helburu eta Golkoan inbertsio akordio berriak egin nahi du.
Gibraltarren jada ez dago hesirik
Gauerdiaz geroztik Espainiatik Gibraltarrera eta Gibraltarretik Espainiara igaro daiteke pasaporterik aurkeztu beharrik gabe. Brexitaren ondoren Europar Batasunak eta Erresuma Batuak sinatutako ituna indarrean sartu da.
Tentsioa gora Persiar golkoan, AEBk Irani eraso egin eta Ormuzen itsas blokeoa berrezarri ondoren
Hirugarren egunez jarraian, AEBk eraso egin die helburu militarrei Iranen eta horrek, errepresalia gisa, base eta estatubatuarren kokalekuei eraso egin die Bahrainen eta Jordanian. Trumpek konpentsazioak eskatu dizkie golkoko herrialdeei emandako laguntzagatik, eta, bien bitartean, petrolioaren prezioa ekainaren erdialdeko balioetara igo da.
Sute batek Fontainebleauko baso ezagunaren zati bat kiskali du, eta litekeena da nahita piztutakoa izatea
Fontainebleauko basoan, Parisko hego-ekialdean, piztutako sute batek 800 hektarea inguru erre ditu dagoeneko, Laurent Nuñez Frantziako Barne ministroak astelehen honetan adierazi duenez.