El Niño inoiz baino indartsuago al dator? Zientzialariak Ozeano Bareari adi daude

Zientzialariak Ozeano Bareari adi daude, zer bilakaera izango duen, azken asteetan atzemandako berotze-seinaleek El Niño fenomenoa indartsu garatzeko aukera mahai gainean jarri baitute. Horrek muturreko fenomeno meteorologikoen arriskua handitu dezake hainbat eskualdetan.

Fenomeno horrek garrantzi berezia hartu du, testuinguru ezohiko batean gertatzen ari delako: munduko ozeanoek inoiz baino tenperatura altuagoa dute, eta Lurra etengabe berotzen dabil.

Zehazki, Munduko Meteorologia Erakundeak adierazi du El Niño eratzeko probabilitatea handia dela datozen hilabeteetan (10 agertokitik, 8tan).

Hala ere, adituek azpimarratzen dute ez dagoela jakiterik fenomenoaren bilakaera nolakoa izango den, eta intentsitatearen inguruko aurreikuspenak zuhurtziaz hartu behar direla.

Ozeano Bareko seinaleak

Sateliteek, buiek eta itsas sentsoreek ur masa zabal eta ohi baino beroagoa atzeman dute Ekuatoreko Ozeano Barean, ehunka metroko sakoneran.

Metatutako bero horrek energia-erreserba gisa dihardu. Hurrengo hilabeteetan azalera igotzen bada eta bertan mantentzen bada, ozeanoa are gehiago berotu eta El Niño indartsuago etortzea eragin dezake.

Zientzialariak erne eta adi begiratzen diete dituzte seinale horiei, antzeko egoerak azken hamarkadetako El Niño handienetako batzuen aurrekari izan baitira.

Nola aldatzen du Lurreko klima?

El Niño Hegoaldeko Oszilazioa izeneko fenomeno naturalaren parte da. Ekuatoreko Ozeano Barean fase beroak eta hotzak txandakatzen dituen klima-aldakortasuna da, eta eskala globalean eragin dezake klimaren bilakaeran.

Ohikoan, ekialdeko haizeek ur beroa ozeanoaren mendebalderantz bultzatzen dute. Haize horiek ahultzen direnean, ur epelak ekialderantz mugitzen dira, eta horrek atmosferaren zirkulazioa eta prezipitazioen nahiz tenperaturen banaketa aldatzen ditu munduko hainbat eskualdetan.

Sistemak ez du isolaturik funtzionatzen. Ozeanoa eta atmosfera etengabean daude hartu-emanetan. Maialen Martija Euskalmeteko meteorologoak azaldu duenez, “ozeanoan gertatzen denak atmosferan eragiten du, eta atmosferan gertatzen denak, ozeanoan”. El Niño fenomenoak telekonexioen bidez Ozeano Baretik urrun dauden eremuetan ere eragina izan dezake.

Horren ondorioz, zenbait eskualdetan lehorteak izan daitezke, eta beste batzuetan, euri-jasa eta uholdeak. Hego Amerika, Australia, Asiako hego-ekialdea eta Afrikako zenbait eremu dira, oro har, arrisku handieneko batzuk.

El Niño "super" ote dator?

Eredu batzuen arabera, % 25 inguruko aukera dago Ekuatoreko Ozeano Bareko tenperaturak datorren neguan ohi baino bi gradu igotzeko. Atalase hori sarritan erabiltzen da bereziki indartsuak diren El Niño fenomenoak identifikatzeko.

Hala ere, horrek ez du esan nahi eraginak proportzionalak edo berdinak izango direnik eskualde guztietan. Fenomenoaren bilakaera oraindik amaitu barik dauden faktore atmosferiko eta ozeaniko askoren mende dago.

Fenomeno naturala planeta beroago batean

El Niño Lurraren klima-sistemaren parte da, eta milaka urtez egon da aktibo. Normalean, hiru eta zazpi urte arteko zikloetan agertzen da, eta ez da klima-aldaketaren ondorio zuzena.

Martijak ohartarazi du tenperatura-errekorrak El Niñori bakarrik egoztea sinpleegia dela. Fenomenoak jada aldatuta dagoen oinarri klimatiko batean jarduten du, eta horrek muturreko egoerak indartu ditzake, kausa nagusia izan gabe.

Energia gehigarri horrek itsas ekosistemetan ere eragina du, eta planetako zenbait eskualdetan koralen zuritze masiboaren arriskua handitzen du.

Eragin globalak, ziurgabetasunaren artean

El Niñoren gertaera bakoitzak bere ezaugarriak ditu, baina urteetako esperientziak patroi errepikakor batzuk identifikatzeko aukera ematen du.

Fenomenoa askotan lotzen da prezipitazioen aldaketekin, bero-bolada luzeagoekin, lehorteekin, uholdeekin eta baso-suteekin munduko hainbat eskualdetan. Ondorio horiek zuzenean eragin dezakete nekazaritzan, arrantzan eta ur-baliabideen kudeaketan.

Oraingoz, zalantza nagusia ez da El Niño garatuko den ala ez, baizik eta zer intentsitate hartuko duen eta nola bat egingo duen gaur egungo egoera klimatikoarekin, erregistro modernoak daudenetik beroenetakoa den testuinguru batean.

Kantauri itsasoa eta Mediterraneoa ere berotzen ari dira

Buia ozeanografiko desberdinek egindako behaketek errealitate bera islatzen dute: Atlantikoa eta Mediterraneoa beroa azkar pilatzen ari dira.

Kantauri itsasoan azaleko tenperatura oso altuak erregistratu dira urte sasoi honetarako. Aste gutxi batzuetan, zenbait puntu 15 edo 16 gradu inguruko balioetatik 20 gradu ingurura igaro dira, eta ohiko erregistroen gainetik jarri dira argi eta garbi.

Mendebaldeko Mediterraneoan ere ikus daiteke joera hori. Balear Uharteetan 26,5 gradu inguruko tenperaturak neurtu dira; balio horiek udako bihotzekoak dira, udako denboraldiko lehen asteetakoak baino gehiago.

Nolakoa izango da uda Iberiar Penintsulan?

AEMETek gogorarazten du El Niño fenomenoaren eragina askoz ere nabarmenagoa dela Ameriketan, Australian eta Ozeano Bare tropikalean. Iberiar Penintsulan, berriz, eguraldia batez ere gertuko sistema atmosferikoek baldintzatzen dute, hala nola Azoreetako antizikloiak eta Atlantikoko zirkulazioek.

Eskura dauden ikerketek ez dute lotura argi eta egonkorrik aurkitu El Niño eta Penintsulako udako tenperaturen artean. Zenbait kasutan, ordea, negu zertxobait hezeagoak antzeman dira, baina ez da patroi errepikakor bat finkatu.

Testuinguru horretan, Martijak gogorarazten du eragin horiek klima-aldakortasunaren barruko joera probabilistiko gisa ulertu behar direla, eta ez eguneroko eguraldia baldintzatzen duen eredu zehatz gisa.

Eta Euskal Herrian?

Iberiar Penintsulako iparraldean, azterlanek seinale batzuk iradokitzen dituzte, baina ahulak dira eta klima-aldakortasunaren menpe daude.

Maialen Martija Euskalmeteko meteorologoak azaldu duenez, El Niño gertaeretan Europako mendebaldean uda zertxobait hezeagoak ikusi izan dira, baina ez dago ondorio sendo eta errepikakor bat ateratzeko adinako ebidentziarik. Zenbait kasutan, tenperatura apur bat leunagoetarako joera ere antzeman da, baina ez da estatistikoki egonkorra.

Martijak azpimarratu du emaitza horiek klima-aldakortasun naturalaren barruko aldaketa txiki gisa ulertu behar direla: egoera jakin batzuen probabilitatean eragiten duten ñabardurak dira, ez eguneroko eguraldia edo joera klimatikoa errotik aldatzen duten faktoreak.